P. 1
Ethiek voor Psychologen

Ethiek voor Psychologen

|Views: 8|Likes:
Published by Stuvia.com

More info:

Published by: Stuvia.com on Jul 19, 2013
Copyright:Traditional Copyright: All rights reserved
List Price: $2.65 Buy Now

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
See more
See less

07/24/2014

$2.65

USD

pdf

Ethiek voor Psychologen

door

Ruud_1991

De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal
Koop en Verkoop al je samenvattingen, aantekeningen, onderzoeken, scripties, collegedictaten, en nog veel meer..

www.stuvia.com

Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal

Samenvatting Ethiek
 Carol: Consent, Confidantiality and Competence
basale ethische verplichtingen van psychologen: toestemming (consent), vertrouwelijkheid (confidentiality) en (vak)bekwaamheid (competence) Kan’t principe van respect voor waardigheid, waarde en intrinsieke waarden van personen is hiermee verenigbaar De aard van het werk van psychologen creëert speciale plichten en verantwoordelijkheden, het doel van psychologen is het welzijn van mensen te verhogen/verbeteren Verplichtingen zijn bedoeld om te beschermen tegen het misbruiken van macht en de privacy van mensen te waarborgen Competentie is een meer fundamentele plicht dan de anderen want deze plicht gaat vóór alle anderen en kan nooit opzijgeschoven worden

Consent - Consent (toestemming) is belangrijk want psychologen doen is voor en met mensen en dit kan alleen gerechtvaardig worden als die mensen daarin toestaan - De toestemming moet aan drie dingen voldoen: o Informed (geinformeerd), voluntary (vrijwillig) en rational (rationeel) - Iemand mag ten aller tijden weigeren - Alle aspecten van de behandeling moeten op voorhand verteld worden, en dit moet in termen zijn die ‘gewonen’ mensen kunnen begrijpen en de persoon moet in staat zijn om er rustig over na te denken - Informed consent is belangrijk want bij ontbreken daarvan staat de psycholoog in een positie waarin hij oneerlijk gebruik kan maken van iemands onwetendheid en daardoor kan een persoon behandeld worden als een object wat te manipuleren valt - De verplichting tot vertrouwelijkheid beperkt het risico van uitbuiting en verminderd de macht van de psycholoog over de persoon - De paternalistische oriëntatie wat inherent niet de verplichting tot toestemming behelst, is onethisch voor een autonome oriëntatie - Toestemming moet vrijwillig gegeven worden, en niet afgedwongen worden, want het is gebaseerd op respect voor iemands autonomie - Verleiding is een vorm van afdwingen en een keuze is pas vrijwillig als een persoon de gelegenheid heeft om verleiding te weerstaan in bepaalde omstandigheden - Dwang (oneerlijke misbruik maken van een persoon’s situatie) verschilt van verleiding (invloed uitoefenen die een persoon niet kan weerstaan) - Dwang en verleiding zijn onethisch omdat het het fundamentele morele principe van waardig behandelen schendt, omdat de persoon gemanipuleerd wordt - Een persoon moet in staat zijn om de gegeven informatie te begrijpen en erop te reflecteren, wil men een rationele beslissing kunnen nemen en toestemming gegeven kunnen worden - Alleen als een persoon duidelijk incompetent is kan een paternalistisch besluit gemaakt worden en incompetentie moet met zorg vastgesteld worden want ook dit heeft morele implicaties en kan niet relateert worden aan mentale incompetentie of mentale ziekten - Rationaliteit en competentie zijn relatieve begrippen - Als een persoon incompetent verklaard wordt dan is toestemming nodig van een voogd en toestemming van deze houdt niet in dat de psycholoog geen verdere toestemming van de patiënt meer nodig heeft - Mensen als rationele en competente wezens zien houdt in dat ze het recht hebben om te kiezen wat er met hen gebeurd en dus moet men respect hebben voor hun keuzes en hun autonomie Confidentiality - Vertrouwelijkheid heeft een praktische en een morele basis - Praktisch: nodig voor het goed van het beroep, mensen moeten in staat zijn om psychologen te vertrouwen als zijn hulp nodig hebben of bereid zijn mee te werken in onderzoek - Moreel: een persoon recht op privacy wat door iedereen en psychologen in het bijzonder gerespecteerd dient te worden en dit is ook een legaal recht (maar dit recht is niet absoluut want er zijn omstandigheden waarin schending te rechtvaardigen is) - De legale justificatie voor deze uitzondering is logischerwijs anders dan de morele justificatie, ze hoeven niet te overlappen - Er zijn twee situaties die zich kunnen voordoen waarbij informatie vrijgegeven wordt: o een psycholoog maakt een bewust moreel besluit o informatie wordt vrijgegeven door onoplettendheid en slordigheid

Een ander criterium en methode om competentie te meten is door middel van zelf-rapportage en zelfbeperkingen . dan nog kan men beargumenteren dat dit niet mag omdat de psycholoog niet verder moet kijken dan de therapeutische relatie Als men toch overweegt het vertrouwen te breken dan mag dit niet in een vacuüm gebeuren.Een veel gebruikte definitie is die van competent in de zin van training én objectieve kennis.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal - - Als de veiligheid van anderen in het geding is lijkt het dat informatie vrijgegeven mag worden De psycholoog moet een onderscheid kunnen maken tussen van de cliënt wil doen/mogelijk gedrag en wat hij daadwerkelijk kan doen Omdat actueel gedrag moeilijk te voorspellen is moet het aangenomen worden dat zaken waarin psychologen denken dat hun cliënt een reële bedreiging vormt voor anderen. maar zonder sterke beperkingen op het breken van de vertrouwelijkheids regel zal vertrouwelijkheid de uitzondering worden in plaats van de regel Zelfs wanneer het gerechtvaardigd lijkt dat de vertrouwelijkheid verbroken wordt. geestelijke gesteldheid of bereiken van het doel .Onder klinisch oordeel verstaan we de vaardigheid om redelijke oordelen te vellen om een dilemma op te lossen welke voor kunnen komen in een therapie .Op alle gebieden moet een psycholoog sensitief zijn voor de ethische normen die in hun vakgebied gelden .com . of door transcripten of opnames van sessies te bestuderen of als laatste door voormalige cliënten te interviewen over hun vooruitgang in gedrag. en goedgekeurde. daardoor gaan psychologen misschien beter nadenken want geen subjectief oordeel is de echte waarheid o Vaak worden casussen besproken met ander psychologen en dan moet men ervoor zorgen dat de persoon anoniem kan blijven en dat alleen het noodzakelijke verteld wordt en als een cliënt overgedragen word mag men ook alleen relevante informatie doorspelen naar de nieuwe therapeut Competence .Zelf rapportage is nuttig om twee redenen: moreel gezien reflecteert het eerlijkheid van de psycholoog en vanuit de consument kan het gezien worden als een criterium variabele .Er zijn nog twee andere criteria voor competentie: therapeutische vaardigheid en klinisch oordeel.Zelf-rapportage houdt ook een bepaalde autonomie in voor de psycholoog en gaat er van uit dat ze zelf verantwoordelijk zijn voor hun praktijken .Eerlijke zelf-rapportage houdt in dat men accuraat de eigen vaardigheden.Onder therapeutische vaardigheid wordt verstaan dat men weet wat als verbetering geldt en dat men gedrag dien overeenkomstig kan veranderen. geschreven rapporten goed opbergen) Wat betreft rapporten zijn er twee punten: o Cliënten hebben het legale en het morele recht om hun eigen rapport in te zien. ook als men denkt dat men de persoon kan helpen door vertrouwelijkheid te schenden Als men van te voren verteld dat men de vertrouwelijkheid wel eens zal kunnen breken bestaat het gevaar dat de therapie niet vordert omdat de persoon informatie achterhoudt Er zijn ook situaties waarin de psycholoog onwetend en door slordigheid en onoplettendheid toch de vertrouwelijkheid doorbreekt. competentie kan dus gedeeltelijk begrepen worden in termen van een psycholoog zijn mogelijkheid om zijn eigen sterkten en zwakten te identificeren .Een algemeen aanvaarde vereiste voor competentie is de formele.Er is weinig overeenstemming over wat nu precies competent zijn inhoud omdat de aard van het beroep zo gevarieerd is . dit komt vaker voor dan men denkt en men moet er als psycholoog op bedacht zijn (in lesgeven bv identiteit van persoon goed verbergen. en heeft als voordeel dat competentie daarmee meetbaar is dmv tests het nadeel is wel dat zo’n test alleen maar kennis kan meten en geen praktijk .Stuvia. het is belangrijk dat de psycholoog weet welke techniek hij moet gebruiken voor een bepaald probleem . overleg is noodzakelijk Gevaarlijk gedrag is uitermate moeilijk te voorspellen De cliënt moet geïnformeerd worden als de vertrouwelijkheid wordt doorbroken en men moet eerst proberen om de cliënt over te halen om het zelf te vertellen aan de buitenwereld Als een derde partij de opdrachtgever is dan moet de behandelde op z’n minst op de hoogte worden gebracht van eventuele beperkte vertrouwelijkheid en het contract van de psycholoog met zo’n derde partij aangaat moet daar op voorhand op inspringen De psycholoog mag geen paternalistische houding aannemen. training en expertise rapporteert. training en opleiding .Dit kan men testen door te kijken hoe een psycholoog een klant behandeld. . ongewone zaken zijn Specificiteit rondom ‘bedreiging’ ontbreekt.De plicht tot competent zijn is absoluut .

com . en vice versa Competence is ook nodig bij lesgeven. testen. consulteren en onderzoek .De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal - Dit kan men testen door de psycholoog te interviewen of door de psycholoog het in de praktijk uit te laten voeren Als een psycholoog goede klinische oordelen kan vellen wil dat nog niet zeggen dat hij goed is wat betreft therapeutische vaardigheden.Stuvia.

de verschillen worden duidelijk in de verschillende stromingen van het utilitisme: Hedonistisch utilitisme . geen andere kenmerken van het handelen dan de waarde van zijn gevolgen zijn van morele betekenis) .com . zijn zij beter dan is ons handelen plicht . naar de waarde van zijn gevolgen .zijn de gevolgen minstens even goed als de gevolgen van andere handelingen die wij hadden kunnen uitvoeren. ervaringen van smart een negatieve .het principe van het nut dient als criterium.wat utilitistische theorieën over de morele handeling van het handelen stellen kan worden samengevat in het principe van het nut: een handeling is dan en slechts moreel juist als zij het groots mogelijke overwicht van het goede over kwade gevolgen tot stand brengt Wat is nastrevenswaardig? .de juistheid hangt geheel af van de waarde van de gevolgen (de stelling van de gevolgen.het goede doel heiligt niet alle handelingen en het gaat bij het bepalen van het morele gehalte van een handeling niet allen om afweging van de gevolgen van die handeling . los van de consequentionalistische afweging Utilitistische theorieën Wat is moreel juist? .deontologische normen richten zich op het karakter van een handeling of beleid als zodanig en beperken zich niet tot de gevolgen van die handeling of dat beleid .volgens deze consequentialistische normen ontleent een handeling of beleid zijn morele geldigheid geheel aan de consequenties van de handeling of dat beleid in vergelijking met alternatieve handelingen of beleidslijnen . dus als het goed is omdat het leidt tot iets dat omwille van zichzelf goed is . maar wel de enige intrinsieke waarde.sommige handelingen zijn moreel juist of onjuist. ons handelen moet worden beoordeeld naar zijn utiliteit (nut).een handeling is moreel juist wanneer ze leidt tot de beste gevolgen in vergelijking met andere handelingen .klassieke utilitisme stelt dat het bij de waarde van gevolgen uiteindelijk gaat om een psychische toestand van al degene die de gevolgen ondervinden.hierbij gaat het om normen die zich niet uitsluitend richten op de gevolgen van een handeling of beleid.dat ons handelen beoordeeld moet worden naar de waarde van zijn gevolgen maakt niet nodig dieper in te gaan op de vragen hoe wij de waarde van de gevolgen zouden moeten bepalen en hoe wij vergelijkende waardeoordelen zouden moeten vellen . wat een handeling kenmerkt dat moreel juist is.maar welke inhoud heeft het criterium precies.de consequenties van een handeling vormen niet de enige maatstaf voor het morele gehalte van een handeling . maar ook los van die gevolgen criteria formuleren over wat moreel juist is . dan is ons handelen onjuist.volgens hedonistische utilitisme is de aangename gewaarwording of vreugde niet de enige.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal Blok I  Willigenburg: Ethische theorieën Consequentialistische normen: uitsluitend de handelingsgevolgen .er is echter heel wat theoretische reflectie nodig om te bepalen wat wij met zoiets als welzijn o geluk bedoelen en hoe die mate bepaald zou moeten worden (is het in eenheden uit te drukken?) .Stuvia.je hebt een maatstaf of criterium nodig om te bepalen of iets een goed of minder gevolg is .ondanks deze problemen (vaststellen van de doelmaatstaf) spelen consequentialistische normen een belangrijke rol in de praktijk van moreel overwegen en moreel probleemoplossend Deontologische normen: meer dan de handelingsgevolgen . ervaringen van vreugde hebben een positieve waarde. als herkenningsteken van de morele juistheid van het handelen .utilitistische theorieën worden vaak consequentialistisch genoemd .in de praktijk van het morele handelen wordt vaak verwezen naar het welzijn van betrokkenen als een maatstaf voor handelen .iets is van extrinsieke waarde als het goed is als middel voor iets anders. het enige dat omwille van zichzelf nastrevenswaardig is .het gaat in de eerste plaats om de vraag hoe ons handelen moreel beoordeeld moet worden.

voor eenieder omwille van zichzelf nastrevenswaardig zijn (onderscheid met hedonistische of pluralistisch utilitisme) .al-patrijdigheid is gegrond op een eis van universaliseerbaarheid: bij de beoordeling van een situatie mogen slechts de universele kenmerken van deze situatie een rol spelen . bijvoorbeeld vriendschap. duur. dan moet deze uiteindelijk van positieve betekenis zijn voor de ervaring van vreugde o hoe groter deze betekenis is.vaak verbindt men de gedachte4 aan de voorkeuren en aan het zich-in-de-ander-verplaasten met een theorie van rationele keuzes bij risico en onzekerheid (iemand kiest rationeel als hij bij zijn keuze consistent een helder aangegeven doel nastreeft. de risico’s en de onzekerheden die iemand wil aanvaarden zeggen iets over de sterkte van zijn voorkeur .het principe van nut is niet afhankelijk gemaakt van een leer die stelt dat wat van intrinsieke waarde is. het stelt echter dat deze waarde niet op zichzelf staat. liefde. dat wil zeggen nagestreefd of nastrevenswaardig geacht worden . zekerheid dat de vreugde werkelijk ervaren wordt.com .De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal - - - gevolgen met extrinsieke waarde zijn belangrijk.Stuvia. gezondheid of schoonheid) . alleen vreugde omwille van zichzelf is nastrevenswaardig vreugde betekent een uiterst heterogene verzameling van ervaringen en behelst niet dat men deze intrinsieke waarde vereenzelvigt met simpel genot het is vooral belangrijk bij de vraag hoe wij vergelijkende waardeoordelen moeten vellen het principe van nut verondersteld dat wij verschillende gevolgen van het handelen naar waarde met elkaar kunnen vergelijken concrete belevenissen kunnen vergeleken worden met betrekking tot de hoeveelheid vreugde die de betrokkenen ervaren volgens de schaal van Bentham zouden vooral de volgende dimensies van de ervaringen mee moeten tellen: De sterkte. moed. noch de pluralistisch utilitistische theorieën geven uitsluitsel over hoe wij deze objectieve vergelijking in termen van hoeveelheid zouden kunnen uitvoeren Preferentie-utilitisme . des te hoger is de rang van de extrinsieke waarde o een stand van zaken kan extrinsieke waarde hebben ook al is deze zelf helemaal geen ervaring van vreugde. in plaats daarvan let men op de subjectieve preferenties van degene die de gevolgen van het handelen ondergaan . maar dat zij afhankelijk is van een ander doel. hij telt reeds mee als hij een middel is om later gevrijwaard te zijn van smart of om vreugde te beleven de hedonistische stelling: vreugde is de enige intrinsieke waarde.men laat in het midden hoe men de nastrevenswaardigheid van ervaringen objectief zou moeten bepalen en vergelijken. gaat het volgens het pluralistische utilitisme om het groots mogelijke samengestelde goed .velen vinden het verkeerd dat de aangename gewaarwording de enige intrinsieke waarde zou zijn . moeten de preferenties van alle betrokkenen vanuit een al-partijdig standpunt naar sterkte worden afgewogen .waar het principe van nut spreekt van het grootst mogelijke overwicht van goede over kwade gevolgen.noch de hedonistisch utilitisme. onvermengdheid (de kans die zij heeft om niet gevolgd te worden door ervaringen van de tegenovergestelde soort) en de omvang (het aantal wezens dat die ervaring heeft.men gaat na welke standen van zaken door de verschillende betrokkenen geprefereerd worden. in alle gevallen waar het om meerdere wezens gaat) de vergelijking van de ervaringen worden rationeler als wij rekening houden met alle kenmerken van vreugde de stelling van vergelijkbaarheid: concrete belevenissen zijn volgens het hedonistisch utilitisme in feite vergelijkbaar met betrekking tot de hoeveelheid vreugde die men ervaart Pluralistisch utilitisme . kennis.het biedt echter geen oplossing voor het centrale probleem: hoe moeten wij de waarde van de gevolgen bepalen . namelijk de aangename gewaarwording of vreugde dit heeft de volgende drie implicaties: o wil een stand van zaken extrinsieke waarde hebben.de hedonistische stelling vereenvoudigd op ontoelaatbare wijze onze waardeoordelen (naast ervaringen van vreugde zijn er ook andere waardevolle ervaringen en deze andere ervaringen zijn niet alleen van waarde voor zover zijn dienstbaar zijn aan de vreugde) . welke ervaringen objectief. productiviteit (de kans die een ervaring heeft om andere ervaringen van dezelfde soort met zich mee te brengen).intrinsieke waarde is niet beperkt tot vreugde (er zijn vele intrinsieke waarden.het is onmogelijk om deze verschillende intrinsieke waarden bijeen te brengen tot één samengesteld goed .om een antwoord te krijgen op de vraag hoe vergelijkende waardeoordelen zou den moeten worden geveld.

de morele juistheid van het handelen is niet geheel en al afhankelijk van de waarde van de gevolgen. of dat er een verschil moet zijn tussen preferenties die bij een afweging wel gewicht moeten hebben en preferenties doe geen gewicht moeten hebben.dat wij vermogen tot zelfwetgeving hebben maakt bij uitstek de waardigheid van de mens uit . het kan tot zeer specifieke oordelen leiden.het redeneren op kritisch niveau vertoont grote overeenkomsten met het zorgvuldige redeneren van een wijze act-utilitist .de stelling van de gevolgen wordt ontkend (verschil met utilitistische theorieën) .gebruikt men het principe van nut niet direct dan wijst het aan hoe men zou moeten redeneren om tot een besluit te komen . dan kan men vermijden de gevangene te worden van morele regels . bv regels. stelt met echter dergelijke voorwaarden dan kan men niet beweren dat men zijn waardeoordelen alleen op preferenties grondt! Hoe kan met utilitistisch redeneren? Act-utilitisme . dit ook onafhankelijk van de sterkte waarmee zij voorkomen Vele preferentie-utilitisten willen bv antisociale preferenties een lagere rang toewijzen.morele juistheid van handelen laat zich niet samenvatten in één enkel criterium .de eigen aard van een klasse of soort van handelen vormt het criterium van de morele juistheid .gaat men over op kritisch redeneren als daar reden toe is.Stuvia.een handelen is moreel juist als het het respecteren van de autonomie inhoudt.com .met universeel geldende morele regels zijn regels bedoeld die zodanig zijn dat geen rationele actor ze zou kunnen afwijzen . dan kan dit conflict niet altijd opgelost worden door een beroep te doen op de gevolgen . terwijl andere uitgaan van meerdere niet tot elkaar te herleiden principes (pluralistische theorieën) Het argument van de rationele actor . dit behelst minstens het volgende: o sommige handelingen zijn moreel juist om andere gronden dan de waarde van de gevolgen o als er een conflict bestaat tussen twee of meerdere morele voorschriften.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal - - Eén moeilijkheid betreft de vergelijking van preferenties van de een met die van anderen Men komt in grote moeilijkheden bij de vraag of preferenties werkelijk bevredigend moeten worden eenvoudig omdat het preferenties zijn. in de intentie van waaruit gehandeld wordt .twee bezwaren tegen deze theorie van twee niveau’s van redeneren: o het morele redeneren op het intuïtieve niveau is gebrekkig beschreven o het redeneren op het kritische niveau is ten onrechte gezuiverd van morele ervaringen Deontologische theorieën Wat is moreel juist? . of zij is zelfs geheel en al onafhankelijk daarvan.wat wij precies aan de toets des kritiek moeten onderwerpen zijn de ‘maximen’ volgens welke zij handelen.zo’n redering houdt rekening met de details van de concrete situatie.het principe van nut wordt direct gebruikt . zij ligt in de kwaliteit van het willen.het criterium van het juist handelen bestaat niet in het groots mogelijk overwicht van goede en kwade gevolgen . wat gedaan moet worden .men zoekt naar een antwoord op de vraag of deze handeling in de gegeven omstandigheden moreel juist is en men komt tot een besluit door na te gaan of de handeling voldoet aan de voorwaard die gesteld is in het principe van het ut . wat moreel gezien juist handelen is. dit criterium kan ook uitgedrukt worden in een directe verplichtend principe van respect voor de autonomie Waarom zou men deontologisch moeten redeneren? .twee belangrijke verschillen tussen deontologische theorieën: o sommige theorieën zijn gegrond op ratio. terwijl andere gegrond zijn op ervaring en intuïtie o sommige theorieën gaan uit van één uiteindelijk principe (monistische theorieën). de subjectieve handelingsbeginselen of regels waardoor wij bij ons doen in een bepaalde situatie laten handelen .het gaat hier ook om de vraag hoe het handelen moreel behandeld moet worden.het morele karakter van het handelen verbiedt dat men consequentialistisch redeneert .de more juistheid van het handelen met geheel los gezien worden van de gevolgen. ze niet mee laten tellen of zelfs tegen ze in gaan Dit is echter alleen mogelijk als men voorwaarden stelt waaraan preferenties moeten voldoen om in de afweging mee te mogen tellen. ze geven uitsluitsel in situaties waar het regelgeleide denken van het intuïtieve niveau geen uitkomst beidt . deze oordelen zijn niettemin al-partijdig.

De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal - beslissend voor de morele juistheid van een handeling is daarom de intentie van waaruit gehandeld wordt: dat de handeling bewust verricht wordt omwille van het geboden zijn door de universeel geldende regels.com . en niet omwille van de gevolgen Het argument van de morele ervaring .dit argument gaat er van uit dat de moraal een zeer complex verschijnsel is (consequentialistische theorieën vereenvoudigen de complexe moraal te sterk) .bij de morele beoordeling van het handelen tellen niet alleen de gevolgen. maar er moeten ook – of vooral – andere gronden in acht genomen worde .Stuvia.

de deugd is niet een handeling.het is niet simpel een kwestie van rekenen of meten. een maat die we zien in het verstandige . je hebt haar niet van nature. volgens Aristoteles is de juiste keuze altijd een keuze voor het midden .De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal  Tongeren: Deugdelijk leven. waarmee .de houding van de deugd komt tot stand door vorming.we kunnen onszelf meer of minder fijngevoelig maken. de zogenaamde karakterdeugden: o De deugd is een houding die met keuze te maken heeft.com . maar kan ook helpen om de achterliggende motieven te verhelderen Houding en voorbeeld . maar daarin spelen eigen keuzes een belangrijke rol . hoe.de deugd is niet een handeling. dat wil zeggen: die voortkomt uit gemaakte keuzes en die disponeert tot het maken van de juiste keuze.enerzijds zal het dus om iets algemeens moeten gaan. wat. geschikt maakt tot een bepaald soort handelen.bij deugdethiek gaat jet daarbij niet alleen om het verbeteren van het handelen.het wie-aspect kan niet alleen helpen te bepalen of de juiste persoon de handeling uitvoert. anderzijds moeten we serieus nemen dat er belangrijke verschillen tussen mensen zijn en wie niet van iedereen hetzelfde verwachten .als we zoeken naar de deugd dan gaat het om een kwaliteit die je als mens nodig hebt.deugd is de naam voor deze onderliggende kwaliteit die een mens nodig heeft zich optimaal te verwerkelijken in de rollen die hij vervult.wij vormen zelf onze gevoelens en zijn daardoor verantwoordelijk . iets wat voor elke mens geldt.de vraag naar het juiste moment waarop je iets moet doen is vaak belangrijker dan de vraag of je het moet doen .een houding kan vanuit twee richtingen worden beschreven: o vanuit het proces waaruit ze ontstaat o vanuit het soort ‘handelen’ waartoe ze leidt . maar alleen van een bepaald soort van deugden. maar ook om de vorming van het gevoel Het midden .dit is te onderscheiden van intellectuele deugden: de excellente verwerkelijking van de verschillende intellectuele vermogens van de mens Houding.de houding is een karaktertrek . maar wordt niettemin door een maat bepaald. of een kwaliteit die in heel verschillende contexten tot uitdrukking kan komen .Stuvia. welke rol je ook vervult en welke natuurlijke kwaliteiten e ook hebt .de deugd zit in het midden (de gulden middenweg). Een inleiding in de deugdethiek De deugd Algemeen en specifiek .je karakter bepaald niet alleen je handelen maar ook je gevoel . Dat midden is weliswaar altijd relatief. maar een houding die voortkomt uit oefening en opvoeding of vorming. waar.Aristoteles geeft geen algemene definitie van de deugd.de deugd is de kwaliteit die je in staat stelt de levenspraxis op excellente wijze uit te oefenen.eerst zouden we moeten vaststellen wat voor soort handeling hier plaatsvindt en vooral wat voor soort verlangens haar motiveren . De juistheid van die keuze betekent dat ze steeds het midden weet te vinden. maar een houding . handeling en gevoel . kijken naar: o wie.de vorming van je gevoel kan ook een misvorming zijn. of: om jezelf optimaal te verwerkelijken . waarom. en je disponeert. met de talenten waarover hij beschikt in de situaties waarin hij verzeild raakt .een houding is iets wat wordt gevormd.om deugdzaam te leven hebben we verschillende kwaliteiten nodig. en die zelfs maakt dat je als vanzelf tot zo’n soort handelen bent geneigd . maar door de wijze waarop je natuur werd gevormd door jezelf en door anderen . alle ethiek is gericht op een verbetering van de praxis . je kunt een houding aankweken die je steeds tot de verkeerde keuze aanzet . er is geen vastgesteld minimum of maximum en de juiste maat is mede afhankelijk van de omstandigheden .we moeten dan de vraag naar de beide extremen en het midden daartussen specificeren naar de verschillende aspecten van de situatie.

inzicht en wijsheid en is uiteindelijk gericht op contemplatie: genieten van het zinzicht omwille van zichzelf (de perfectie van de tweede vorm kan worden vertaald als (morele) verstandigheid) .we noemen een voorbeeldig goed mens ook wel een verstandig mens. om het antwoord ooit als antwoord te kunnen herkennen de deugdethiek doet recht aan dit gegeven door te veronderstellen dat we het antwoord op de vraag naar het goede leven al kennen in voorbeelden je leert het goede handelen (het midden bepalen) door te kijken naar hoe voorbeeldige mensen zich gedragen.De intellectuele deugd van de verstandigheid en de karakterdeugd hebben elkaar dus nodig . maar volgens hem kan geen van die karakterdeugden bestaan zonder een van de deugden van het denken (intellectuele deugden) . en het beschreven karakter of de geschetste houding kan dan vervolgens worden gewogen en gewaardeerd door deze te meten aan een ideaal de juiste handeling is de handeling die wordt gesteld door degene die de juiste houding heeft het midden bevat een bepaalde relativiteit: het is niet voor iedereen en in elke situatie hetzelfde.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal - - in de deugdethiek gaat het om de voorbeeldigheid van een houding een deugdethische analyse leidt tot een karakterschets van mensen.de houding is een soort van weten: het gaat om een ‘weten te’.Dat het doel wordt gekend als nastrevenswaardig (dat wil zeggen als doel).De perfectie van de eerste vorm van denken heeft te maken met kennis.De verstandige mens is als een boogschutter en heeft kennis van het doel en de middelen. of door je af te vragen hoe ze zich zouden gedragen in situaties als deze waar jij voor staat Verstandigheid . groepen of zelfs van een cultuur. voor de mens die weet te leven) .De verstandigheid waar het hier om gaat is een moreel gevormde verstandigheid en is daarin te onderscheiden van slimheid .Aristoteles beschouwd de karakterdeugden primair als houding waarin verlangens en emoties een gepaste vorm hebben verworven. het midden is in de gegeven situatie dat wat de verstandige als zodanig zou aanwijzen zoals elke vragen is ethisch vragen een paradoxale aangelegenheid: je kunt alleen maar zinvol vragen omdat je het in zekere zin al wel weet. hij weet waarom het gaat in het leven in het algemeen en waarom het in deze situatie gaat in het bijzonder.com .Het gaat bij verstandigheid om een theoretisch weten . want de houding is een dispositie tot kiezen. want: o je moet namelijk al weten dat je het goede moet doen om te kunnen vragen waarin het bestaat o je moet ook al weten waarin het bestaat. maar dat zich toont in de keuzes die moeten worden gemaakt (het zelfde geldt voor de deugdzame. en bij kiezen komt het verstand onvermijdelijk aan de orde . een weten dat impliciete is in het handelen.Stuvia. en hij merkt op wat van belang is voor het realiseren van dat doel . dat vereist dat ook het streven al goed is gevormd .

maar wek niet de indruk dat je spreekt voor de gemeenschap van experts. want die vorm van afhankelijkheid van anderen ondermijnt zelf de interne afhankelijkheid die nodig is om de beslissen om niet te accepteren wat anderen zeggen omdat de leek een gedeelte van zijn autonomiteit opgeeft door zich over te leveren aan de expert. als je aan het raden bent. altijd ter discussie staan vertouwen op experts is net als elke ander vertouwen onderhevig aan misbruik in onze samenleving is sprake van intellectuele specialisatie het idee van expertise is gebaseerd op het ontstaan van een verschil tussen twee opvattingen. vertel de waarheid zoals jij die ziet volgens je professionele oordeel. vertel de waarheid zoals jij die ziet volgens je professionele oordeel.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal Blok II  Hardwig: Towards an ethics of expertise I II III omdat vertrouwen in personen gebaseerd is op intellectuele specialisatie en kan worden misbruikt moet er een ethiek van expertise zijn een complete ethiek van expertise moet bestaan uit twee takken: grondregels voor experts en grondregels voor diegene die aanspraak doen op experts het moet een ethiek zijn die gevoelig is voor een soort van macht van kennis. cliënten of diegene met de macht dingen moet vertellen die ze niet willen horen (oprechtheid is in elke relatie belangrijk) 4. ook op de hoogste niveau’s experts worden experts en blijven dat in hun beroepsveld voornamelijk door tegenover anderen de rol van leek aan te nemen en de verklaringen van andere experts te geloven (in boeken en artikelen) in een cultuur die zo complex is als de onze.Stuvia. en moet doorgaan. overweeg de effecten van je verklaringen op diegene die niet je werkgever of cliënt zijn (verplichtingen naar werkgevers of cliënten toe mogen niet zwaarder wegen van de basale overwegingen van rechtvaardigheid) . kan de ethiek van expertise niet alleen een ethiek zijn van vrijwillige overeenkomsten de ethiek van expertise moet ook onderkennen dat de leek vaak geen echte keus heeft maar zich wel over moet leveren aan de expert het moet op z’n minst een ethiek zijn van eerlijkheid voor de vaak onbeschermde interesse van de leek een strik vertrouwens-model is niet geschikt experts moeten ook het gedrag van de andere experts in hun veld in de gaten houden het concept van rationele achting (eerbied) verondersteld dat de leek een beroep doet op de expert en onderkend zijn rationele autoriteit als het gaat over de ethiek van expertise moet niet vergeten worden dat vaak de expertise van de expert toegepast word op iemand die geen beroep heeft gedaan op de expert de kwetsbaarheid van de leek die afhankelijk is van de expert komt voort uit dezelfde kenmerken die het rechtvaardigen dat er aanspraak wordt gedaan op de expert (we kunnen onmogelijk alles zelf onderzoeken en weten) zelfs onze pogingen om rationeel te zijn berusten dus op vertrouwen. niet alleen afgaan op hun kennis. geef toe als je iets niet weet. is zelfs kennis onvermijdelijk gedeeltelijk gebaseerd op vertouwen in de verklaringen van andere experts - IV Grondregels voor de expert: 1. zelfs als je je werkgevers. onderken de menselijke neiging tot rationaliseren: je zult verleid worden te geloven wat je werkgevers of diegene met macht je willen laten zeggen 5. en als je mening alleen een redelijke schatting is 2. en we moeten hen vertouwen als personen. moeten we vertouwen op experts.com . omdat hun eerlijkheid en gebrek aan zelfmisleiding over de grenzen van hun kennis. als je dat niet doet 3. een macht niet gelijk aan die van een van onze intellectuele medestanders wiens mening we meestal zelf kunnen testen het moet ook een ethiek zijn die gevoelig is voor de basis kwetsbaarheid die komt kijken bij de beslissing om anderen onze mening te laten bepalen. die van de expert en die van de leek vertrouwen in experts gaat door. vertouwen in personen en de betrouwbaarheid van die personen is gebaseerd op de ontstaansbasis (intellectuele specialisatie) en onvermijdelijk omdat er meer te kennen valt dan iemand alleen kan kennen.

gebruik nooit beloningen en straffen onenigheid in de gemeenschap van experts te smoren 2. sta niet toe dat expertise gemonopoliseerd wordt door de rijken of de machtigen of gebruikt worden als een middel tot onderdrukking of uitbuiting 3. of door de leek zelf. let op voor de kloof tussen sociale verwachtingen van je gemeenschap en dat wat de leden feitelijk doen 3. geneigd zullen zijn om je te vertellen wat je wilt horen en dat die getrainde experts niet geselecteerd zijn op hun moed of hun vaardigheid om de niet-academische strijd te weerstaan Grondregels voor de gemeenschap van experts: 1. alhoewel je aanspraak op experts je onzekerheid zal laten afnemen en je in staat zal stellen om met grotere zekerheid te handelen. disciplinering en decertificering hebben allemaal een ethisch component) 4. de geschoolde gok van een expert kan wel of niet een voldoende basis zijn voor actie 4. creëer settings voor experts die experts beschermen die verantwoordelijke maar onpopulaire beslissingen nemen. plannen en vermoedens geen kwalificaties zijn voor een goede expert − een expert uitzoeken waarvan je denkt dat die jouw positie zal verdedigen is een fout. hun ethische toewijding of hun mogelijkheid om de verleidingen van hun positie te weerstaan Grondregels voor diegene die aanspraak doen op experts: 1. onderken dat wat je wil weten misschien niet te weten is 3. onderken dat experts ofwel direct ofwel indirect doordat ze voor je werken. waar de leek probeert of iets wel of niet is b. aanspraak doen in de context van zuiver onderzoek instellen naar iets. onderken de verplichtingen om een ‘fluitblazer’te zijn en de offers die vaak gemaakt worden door ‘fluitblazer’ (diegene die aan de bel trekken) Grondregels voor de samenleving of groep die afhankelijk zijn van experts: 1. een vorm van rationalisatie − aanspraak doen op een expert die jouw visie zal verdedigen gaat voorbij aan het rationele doel van aanspraak doen op een expert − we moeten onderscheid maken tussen twee redenen om aanspraak te doen op experts: a. onderneem stappen om zeker te stellen dat je leden het sociale vertrouwen dat in hen gesteld wordt waardig zijn (certificering. voor een positie die al aangenomen is 2. toegenomen respect of ondersteuning voor je discipline) falen om deze grondregels te volgen zal op lange termijn het sociale vertouwen dat nodig is om de autoriteit van de intellectuele specialisatie van experts de behouden. aanspraak doen om acceptatie door anderen te promoten. er is een verantwoordelijkheid om afwijkende of mogelijk afwijkende groepen het onderwijs en de kennis (door experts) te financieren . - ken je eigen ethische limiet (vervuil de atmosfeer van sociaal vertouwen niet door het te misbruiken voor persoonlijke winst. schaden dit zullen ongetwijfeld soms moeilijke regels zijn om te volgen een van de prijzen die wel betalen voor het blindelings vertouwen in een ethiek van expertise is dat studenten niet geselecteerd worden op hun karakter. en die de verleidingen om macht te misbruiken minimaliseren 2.Stuvia. probeer de bestgekwalificeerde expert te vinden en onderken dat overeenstemming met jouw waarden. wensen. beleid.com .De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal 6.

vaak bekleden mensen die we op hun integriteit beoordelen en om hun integriteit prijzen. een conceptuele verkenning Verschillende begrippen van integriteit . correspondentie: tussen allereerst waarneembare uitingen tussen wat mensen werkelijk doen en voelen en vervolgens tussen wat mensen zeggen en wat ze daadwerkelijk doen 3.wat opvalt is dat we mensen integer kunnen vinden ook al delen we hun overtuigingen niet en keuren we soms zelfs af. contexten (=coherentie).we noemen mensen in bepaalde rollen of posities pas dan integer als ze niet alleen taken en verplichtingen serieus nemen waarmee ze zich kunnen identificeren. en tussen zeggen en doen wil onderzoeken deugden. enz lokaal persoonlijke integriteit (kritische) morele integriteit globaal - waarde van heelheid is in het geding als men wil weten of iemand oordelen en gedragingen in verschillende situaties coherent zijn waarden van waarheid. coherentie: tussen oordelen en regels houd in dat ze bij elkaar passen .tweede onderscheid is die van integriteit als formeel en als materieel concept . 3) tussen diens uiterlijke waarneembare uitingen en gedragingen en innerlijke denkbeelden en gevoelens en tussen diens verbale uitingen en diens gedragingen (=correspondentie) formeel materieel (kritische) rol integriteit: professionele.integriteit fingeert dan als ideaal. positieve karaktertrekken/disposities. een streefwaarde die we nooit geheel kunnen realiseren. maar op verschillende tijdstippen 2. burgerlijke. waarachtigheid en oprechtheid zijn in het geding als met integriteit als correspondentie tussen denken en spreken.dus: integriteit verwijst naar de relatie tussen 1) iemand uitingen en gedragingen op verschillende tijdstippen (=consistentie). deugden van ‘unified agency’ en volitionele deugden eerste-orde deugden zijn materiele deugden vertellen ons wat van een integer persoon verwacht wordt Geïntegreerde persoonlijkheid . gedragingen) aanleggen . iemands integer noemen impliceert dus niet zijn overtuigingen en gedragingen tout court goedkeuren .om consistent te kunnen oordelen en handelen moet iemand rationeel zijn en in staat zijn om te beoordelen of situaties in relevante opzichten gelijk zijn . belangrijke ambten en posities in de samenleving .geïntegreerd persoon is iemand die z’n verlangens zodanig hiërarchisch heeft geordend heeft dat daartussen geen conflicten meer zijn. maar alle taken en verplichtingen die ze door die rol te aanvaarden op zich hebben genomen .integriteit kan lokaal en globaal zijn . vooral andere.oordelen en gedragingen zijn inconsistent als ze niet samenvallen terwijl dat wel verwacht wordt.we gebruiken het om gevoelens van goed. het karakter en het gedrag niet alleen van individuele personen. 2) op verschillende plaatsen. identiteits bepalende commitments constitueren je karakter Persoonlijke integriteit en geïntegreerde persoonlijkheid . maar ook van collectieven als organisaties en bedrijven .De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal  Musschenga: Integriteit. geen samenhangend geheel vormen .com .en afkeuring uit te drukken over de uitingen. mensen en hun uitingsvormen (uitspraken. ze zijn incoherent als ze niet bij elkaar passen. consistentie: de interne relatie tussen oordelen en gedragingen in vergelijkbare situaties.karakter wordt verbonden met integriteit . ambtelijke. deugden van commitment. in verschillende rollen. constitueren iemand integriteit tweede-orde deugden (vertellen vooral hoe iemand handelt en communiceert zijn: deugden van transparantie. er heerst harmonie en coherentie in het gebied van zijn wil Persoonlijke integriteit . politieke. maar tegelijkertijd fungeert het ook als een maatstaf die we aan.Stuvia.belangrijke dimensies van integriteit (formele criteria): 1.karakter hebben houdt in dat je bepaalde plannen hebt met je leven waaraan je je zo sterk hebt gecommiteerd dat het leven zonder die projecten voor je geen zin heeft.

bij beoordeling van lokale en morele integriteit staat niet het gezichtspunt van de actor voorop maar van de normatieve verwachtingen van de groep/gemeenschap De kritische dimensie van morele en lokale integriteit .een integer persoon is iemand die ook blijft doen wat er in een rol normatief van hem verlangd wordt als de omstandigheden minder gunstig worden en als vele anderen om hem heen dat niet doen Integriteit van personen en van collectieven . de expressie van deugden en karaktertrekken is afhankelijk van context en situatie Lokale integriteit .integriteit moet zich bewijzen. maar ze moeten wel binnen een spectrum vallen van wat we aanvaardbaar vinden) Morele integriteit . principes en regels van die rol handelt Beoordelen van integriteit .com .integere mensen zijn geen pure letterknechten. principes. principes en regels die door een samenleving onderschreven en gevolgd worden .positieve moraal is het analagon van positief recht.het is mogelijk dat mensen in een bepaalde rol integer zijn.bij morele en lokale integriteit is de inhoudelijke maatstaf waaraan gedragingen en uitlatingen beoordeeld worden. van moraal als een sociaal systeem van gedragsbeperkingen . en als hij consistent in overeenstemming met de waarden. kennen we te slecht om iets te zeggen over hun diepere gedachten en drijfveren .men spreekt van incoherentie wanneer iemands gedrag in situatie X niet spoort met gedrag in situatie Y . want een geïntegreerde persoonlijkheid heeft geen intrinsieke verbinding met vooral de deugden van transparantie waarnemingen van uiterlijke inconsistentie in iemand uitspraken.verschil tussen integer persoon en moreel integer persoon: bij laatste maken sociaal-morele waarden en principes van zijn samenleving deel uit van zijn identiteitsbepalende commitment . terwijl hij dat niet doet .voornamelijk door te letten op de consistentie van oordelen en gedragingen. ze weten wanneer ze naar de letter en wanneer ze naar de geest van de wet moeten handelen Integriteit als beproefd fatsoen .we kunnen ons niet voorstellen dat we iemand om zijn persoonlijke integriteit prijzen.Stuvia. terwijl zijn richtinggevende plannen waardeloos of zelfs immoreel zijn (we hoeven de plannen niet toe te juichen. daarom zou men het beproefd fatsoen kunnen noemen .persoonlijke integriteit is een formeel-globaal begrip waarin de tweede-orde deugden van integriteit centraal staan .doordat integriteit een modewoord is geworden lijkt het zijn onderscheidend vermogen te verliezen .zowel locale als morele integriteit zijn verbonden met de sociale kant van moraal.waarnemers spreken van inconsistentie wanneer ze op grond van iemands gedragingen in soortgelijke situaties in het verleden.morele integriteit is een globaal-materieel begrip. verwachten dat hij in een gegeven situatie opnieuw gedrag P laat zien. het zijn de waarden. dat wil zeggen dat we bij de beoordeling daarvan op het gehele spectrum van iemand uitspraken en gedragingen letten en ook op de inhoud van waar iemand voor staat en wat hij met z’n leven wil . voor mensen die naar persoonlijke integriteit streven is dat een deel van hun ideale identiteit Persoonlijke integriteit en de kwaliteit van richtinggevende plannen . de positieve moraal van een samenleving . zonder over het geheel genomen moreel integer te zijn.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal - een geïntegreerde persoonlijkheid is een noodzakelijk maar niet voldoende voor persoonlijke integriteit. regels en deugden die als essentieel beschouwd worden voor allerlei rollen die mensen gewoonlijk in een samenleving vervullen en die om die reden door alle mensen gedeeld moeten worden .morele integriteit verwijst naar waarden.lokale integriteit verschilt van morele integriteit dat die beperkt is tot de moraal van een specifieke sociale rol . oordelen of gedragingen hoeft nog niet te bewijzen dat hij geen geïntegreerde persoonlijkheid is integriteit is een ideaal dat uitstijgt boven innerlijke eenheid en harmonie.iemand heeft integriteit in een bepaalde rol als hij zich sterk gecommitteerd heeft aan de doeleinden en waarden van die rol. want de meeste mensen bij wier integriteit we een zeker belang hebben.

De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal - we spreken niet alleen over integriteit van personen. men vindt dat in mijn begrip van rolintegriteit te veel de nadruk ligt op de normatieve sociale verwachtingen en te weinig op de eigen verantwoordelijkheid. de tweevoudige relatie erodeert en verstoord de professionele aard van de therapeutische relatie 2. sociale en professionele relaties aan te gaan met hun patiënten.een twee manier waarop tweevoudige relaties soms gerechtvaardigd worden is door te zeggen dat ze voordelig zijn voor de patiënt . de objectiviteit.een van de moeilijkheden die voorstanders van deze visie meemaakten wat dat de vermelding van tweevoudige relaties.een van de meest opvallende manieren waarmee tweevoudige relaties. vanwege de therapeut-patient relatie. als het geaccepteerde praktijk zou worden voor therapeuten om tweevoudige financiële. maar ook over die van bedrijven. behandeling. of dit nu voor of na de beëindiging van de therapie is.Stuvia.vaak zullen de collega’s van een therapeut die een tweevoudige relatie aangaat ervoor kiezen om het niet te zien en blijven selectieve onoplettend voor bewijs dat de therapeut praktijken verricht die mogelijk schadelijk zijn voor de patiënt Voordelen . dan zou de aard van de psychotherapie drastisch veranderen 6. tijdens de loop van de therapie en ook daarna. tweevoudige relaties zouden de cognitieve processen aantasten waarvan onderzoek aangetoond heeft dat het een rol speelt bij de helende effecten van therapie die de patiënt helpen om die effecten vast te houden als de therapie beëindigd wordt Strategieën van tolerantie en rechtvaardiging . getolereerd worden is selectieve onoplettendheid Selectieve onoplettendheid .integriteit als professionele verantwoordelijkheid. de morele competentie van de beroepsbeoefenaar . kan de patiënt geen zakelijke of andersoortige secundaire relatie op gelijke voet aangaan met de therapeut 5. prognose enz. vaak niet aanwezig was van alle notities of informed consent procedures .com . kan de therapeut uitgenodigd worden of gedwongen (door dagvaardiging of rechts orders) om te getuigen met betrekking tot de diagnose van de patiënt. tweevoudige relaties creëren belangen conflicten en bestaan dus uit belangenloosheid (niet de afwezigheid van interesse) dat nodig is voor goed professionele oordelen 3. vertrouwenswaardigheid en integriteit van de getuigenis als ook de informatie en documenten die de therapie reflecteren zullen verdacht zijn 4. significant verschillende relatie heeft is met een van zijn patiënten alleen het feit dat de twee rollen ogenschijnlijk naast elkaar bestaat in plaats van tegelijkertijd betekend niet dat de twee relaties niet een tweevoudige relatie constitueren Problemen met tweevoudige relaties 1. organisaties en instituten dergelijke organisaties dienen een zodanige structuur te hebben dat de kans dat niet-integer gedrag bestraft wordt hoog is en daarnaast een organisatiecultuur waarin niet-integer gedrag ‘not done’ is en geen bewijs van slimheid en stoerheid een organisatie is integer zou je kunnen zeggen als ze kan werken met ‘gewone’ fatsoenlijke mensen Het gebruik van de term integriteit in de rest van dit boek . en vele andere vormen van onethisch gedrag.een indicatie dat selectieve niet-onoplettendheid misschien een rol speelt bij de ontwikkeling van tweevoudige relaties is het gebrek van elke aanwijzing van een tweede relatie in de behandelaantekeningen .culturen kunnen zowel verschillen in de interpretatie die aan (organisatie-)integriteit gegeven wordt als ook in het belang dat daaraan gehecht wordt  Pope: Dual relationships in psychotherapy een tweevoudige relatie in psychotherapie komt voor wanneer de therapeut een andere. die dan zogezegd een sleutelcomponent zijn in de behandeling.een tweede moeilijkheid was hun moeilijkheid om substantieel onderzoek te vinden dat uitwees dat tweevoudige relaties veilig is en effectieve manier om positieve therapeutische veranderingen teweeg te brengen bij de patiënt Voorkomen .

voorzichtig. besluitvaardig.Stuvia.tweevoudige relaties kunnen praktisch met geen ethische of klinische kritische blik/onderzoek aangegaan worden als beweerd wordt dat dat noodzakelijk is . fantasierijke pogingen om tegemoet te komen aan de behoeften van de patiënt zonder terug te vallen op seksuele of niet-seksuele tweevoudige relaties kunnen de rationalisatie voor de noodzaak overwinnen .De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal - therapeuten kunnen proberen om hun betrokkenheid in een tweevoudige relatie te rechtvaardigen door te zeggen dat vele andere therapeuten dit ook doen dit argument zegt echter niks over het twistpunt dat tweevoudige relaties inderdaad veilig zijn en een effectieve manier om voordelige veranderingen in de patiënt teweeg te brengen Noodzaak .com .

en dat in het geval van paternalisme een ander iemands verantwoordelijkheid voor zichzelf overneemt .in situaties waarin mensen van zichzelf weten dat hun wil zwak is en hun vrijheid onvolledig.dus deze definitie: paternalistisch handelt diegene die met een beroep op eigen belang van een ander diens verantwoordelijkheid om over zijn eigen belangen te beschikken overneemt . paternalisme kan toch niet restloos als individuele zelfbescherming worden geïnterpreteerd Potentiële instemming: criterium voor aanvaardbaar paternalisme? . reflexieve verlangens .om het paternalisme te situeren is het belangrijker erop te wijzen dat mensen het verlangen kunnen hebben om zelf uit te maken.com .ze kunnen tot allerlei vormen van zelfinterventie hun toevlucht nemen.causaal sterkste preferenties: in ideale gevallen domineren die meta-wensen (de rationeel sterkste preferenties) effectief de diverse verlangens van de eerste orde .wanneer de paternalist mag aannemen dat de betrokkene in de toekomst reëel zal instemmen zal het paternalisme gerechtvaardigd blijken te zijn . de vrijheid tot zelfbepaling kan ook in het gedrang komen doordat men in meer of mindere mate de verwezenlijking van (actuele of potentiële) wensen bemoeilijkt of zelfs onmogelijk maakt . waarvan we kunnen zeggen dat hij over wilsvrijheid beschikt en verantwoordelijk is voor zichzelf .een reële instemming. welke verlangens ze zullen ontwikkelen en welke niet.en keuzevrijheid soms ingeperkt.het paternalistische overnemen van iemand verantwoordelijkheid voor zijn bestaan is geoorloofd als het samengaat met respect voor zijn autonomie . hetzij in het verleden. van de betrokkene met een paternalistische daad maakt deze legitiem. hetzij in het heden.dit legitimeert alleen die vormen van paternalisme waarom iemand uitdrukkelijk heeft gevraagd: dat kan dan verstandig zijn . aldus hun vrijheid optimaliserend .paternalistische handelt hij die met een beroep op het belang van een ander diens handelings.het grote verschil is dat in geval van zelfbinding iemand de verantwoordelijkheid op zich neemt voor eigen toekomstige belangen. wel is het toegelaten als de betrokkene uitdrukkelijk om heeft verzocht: dan is paternalisme een vorm van zelfbinding .paternalisme is te begrijpen tegen de achtergrond van het feit dat mensen wilsvrijheid wensen .men dient het zelfbeschikkingsrecht van iemand die blijkbaar zijn eigen redenen overtuigd is te respecteren: iemands redenen moeten als de zijne gerespecteerd worden (wanneer derden geen ernstige schade ondervinden) Paternalisme en individuele zelfbescherming . dan kan men als laatste redmiddel tot zelfbinding overgaan . maar vaak ontbreekt het aan wilskracht en halen deze niks uit.het hebben van zulke verlangens van de tweede orde maakt iemand tot een ‘persoon’.niet alleen is de handelings.hoezeer een beschouwing van zelfbinding ook verhelderend kan werken voor de problematiek van het paternalisme.één manier om rationeel met je eigen irrationaliteit om te gaan wordt zelfbinding genoemd .Stuvia.zelfbinding kan erin bestaan dat men zich onderwerpt aan paternalisme . waar dat ontbreekt zijn er problemen .verlangens van de tweede orde: verlangens die verlangens tot object hebben.zijn er vormen van paternalisme die verenigbaar zijn met respect voor autonomie? .vraag: is het mogelijk om paternalisme als een vorm van individuele zelfbescherming te interpreteren? (in gevallen waarin dat mogelijk is zou paternalisme onproblematisch zijn) . als ook om niet gefrustreerd te worden in het realiseren van dat verlangen .De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal Blok III  Jacobs: Paternalisme en respect voor autonomie een omschrijving van paternalisme is: mensen in hun eigen belang als onmondige behandelen Een omschrijving van paternalisme .paternalisme is alleen toegelaten als zelfbinding rationeel zou zijn. doen ze er goed aan via zelfbinding te doen wat ze echt willen doen.mensen hebben ook onderling onverenigbare voorkeuren .maar mensen zijn meestal in meerdere of mindere mate irrationeel en wilszwak in die zin dat ze vaak niet doen wat ze in het perspectief van de persoon die ze zouden willen zijn moeten doen . maar een die reageert op de eigen wilszwakte .verlangens van de eerste orde: verlangens die object-gericht zijn .mensen kunnen rekening houden met hun wilszwakte en hun leven zó inrichten dat ze er niet de dupe van worden: dat is ook een vorm van wilsbepaling.en keuzevrijheid beperkt .de verantwoordelijkheid voor iemands metaverlangens mag niemand hem overnemen .

wanneer de paternalist op goede gronden aanneemt dat de te bevoogden persoon in de onmogelijkheid verkeert om onbelemmerde beslissingen te nemen ten aanzien van zijn eigen levensvoering.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal - - - - - problemen bij de interpretaties van ‘potentiële instemming’: o de paternalist is geheel overgeleverd aan het contingente oordeel van de betrokkene o in de toekomst te verwachten rationele instemming: hij is een soort despoot die de (ir)rationaliteit van de levensplannen van de anderen aan zijn eigen normen mag meten formule: paternalisme is gerechtvaardigd en men mag het beroep op de belangen van een ander diens verantwoordelijkheid om over zijn eigen belangen te beschikken overnemen. tot op zekere hoogte aangezien de vrijheid van het ene individu begrensd wordt door de vrijheid van anderen .negatieve vrijheidsrechten brengen een plicht tot non-interventie met zich mee .com .de benadrukking van autonomie en het zelfbeschikkingsrecht van de patiënt moet.Stuvia.vrijheidrechten en de autonomie van het individu stellen in de dominante rechtenbenadering beperkingen aan de wijze waarop mensen zonder hun toestemming door anderen mogen worden behandeld . worden verstaan als een reactie op de traditioneel paternalistisch geïnspireerde praktijk van de hulpverlening .mensen zijn tot op zekere hoogte vrij om hun leven naar eigen opvatting en inzicht vorm te geven. maar omdat er een dwangelement meespeelt moet dit handelen aan strikte regels worden gebonden zwak positief paternalisme rekent te overheid sinds kort tot haar takenpakket (bv de toenemende zorg voor volwasseneneducatie) zwak negatief paternalisme is een veel ouder verschijnsel en heeft te neiging om zich uit te breiden  Widdershoven & Berghmans: Autonomie in de hulpverlening Autonomie . zeker in de geestelijke gezondheidszorg.paternalisme is moreel ten minste verdacht en voor velen verwerpelijk. en wanneer hij op goede gronden aanneemt dat de betrokkene.de vooronderstelling daarbij is dat het individu zelf het beste in staat is om zijn eigen belangen te beoordelen . gelet op de waarden en normen die zijn leven oriënteren. als hij onbelemmerde beslissingen kon nemen onderscheid: o sterk paternalisme: waar dit optreden op verzet stuit bij de betrokkene) o zwak paternalisme: waar de betrokkene van geen afwijzing blijk geeft.de sterke benadrukking van autonomie in de zin van zelfbeschikking brengt het risico van verwaarlozing en isolement met zich mee Autonomie in de praktijk: een casus Autonomie als negatieve vrijheid . paternalistische maatregelen mogen niet van dien aard zijn dat dat doel in feite geobstrueerd wordt ten aanzien van de rationaliteitcriteria die de betrokkene er ten aanzien van zijn levensvoering zelf op nahoudt zijn er twee gevallen te onderscheiden: o de paternalist is hiervan genoegzaam op de hoogte o de paternalist is hiervan niet genoegzaam op de hoogte en dan moet hij wel algemene geldende criteria aanvaarden er zijn geen relevante verschillen tussen paternalisme van de overheid en een privé-persoon de overheid mag geen sterk positief paternalisme bedrijven sterk negatief paternalisme is in beginsel toegelaten. bv omdat bij bewusteloos is o positief paternalisme: waarbij welzijn wordt bevorderd o negatief paternalisme: waarbij schade wordt voorkomen formule is goed toepasbaar op sterk paternalisme sterk paternalisme mag geen positief karakter hebben: respect voor iemand waarden en normen is niet verenigbaar met het uitoefenen van dwang ter bevordering van zijn welzijn de formule is niet direct toepasbaar op zwak positief paternalisme de formule is wel gemakkelijk toepasbaar op zwak negatief paternalisme in alle gevallen moet men ernaar streven dat de betrokkene zo spoedig mogelijk over zijn leven gaat beschikken. zou handelen op de wijze die hem nu door de paternalist wordt opgedrongen. omdat de gedachte erachter is dat een ander het beter dan het individu zelf kan bepalen wat in diens belang is .de opkomst van dit liberale autonomieconcept in de hulpverlening heeft stellig positieve consequenties gehad .

de vierde interventie is alleen aan de orde als alle andere stappen hebben gefaald .gedragingen kunnen als autonoom ervaren worden als zij op de een of andere manier deel uitmaken van de identiteit zoals de persoon die ervaart en gestalte geeft . onbezonnen handelingen of beslissingen waarvoor de patiënt geen redenen kan geven lijken daarmee als niet-autonoom te moeten worden gekwalificeerd . maar kunnen het ter discussie stellen. zodanig dat men weet hoe deze erover denkt Autonomie als identificatie .hierbij gaat het om de vergroting van de handeling. maar elkaar lang niet altijd verdragen . maar de inbreng van de hulpverlener is steeds crucialer Blok IV  Bovens: De veelvormigheid van verantwoordelijkheid Een begripsmatige analyse . door concrete alternatieven aan te bieden.dit wordt voornamelijk bepaald door sociale communicatieprocessen.positieve vrijheid focust op het vermogen van een persoon om bron van zijn eigen beslissingen te zijn en om zijn leven te leiden in overeenstemming met zijn eigen redenen. waarbij respect voor autonomie niet automatisch wordt opgevat als het aanbieden van enkele keuzemogelijkheden Autonomie in communicatie . vanuit dit is het mogelijk een compromis of negotiated settlement te bereiken in plaats van een oplossing die gebaseerd is op absolute regels of principes .concreet betekent dit dat handelingen of keuzes van een patiënt slecht autonoom genoemd kunnen worden als ze onderwerp van kritische reflectie zijn .een van de meest fundamentele behoeften is het ideaal van menselijke waardigheid . deze herkenning verondersteld geen voorafgaande reflectie.dynamische interactie.het vermogen om de vraag te stellen of men zich al dan niet zal identificeren met de redenen tot handelen die men heeft.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal - opgelegde hulpverlening. in de vorm van een gedwongen opname of dwangbehandeling. bv bij externe bedreiging van de vrijheid van de patiënt o empowerment (in staat stellen tot). heeft betrekking op interne bedreigingen van iemand authentieke keuzen en bestaat uit het aanvullen van tijdelijke gebreken o persuasion (overtuiging). primair te maken met het zichzelf herkennen in een situatie. is slechts in uitzonderingssituaties juridisch gelegitimeerd Autonomie als positieve vrijheid . in plaats van autonomie vanuit een individueel perspectief te benaderen. daarbij is van belang dat de hulpverlener het perspectief van de patiënt aanneemt o making decisions for others (overnemen van beslissingen) .autonomie heeft. gaat het hier om een contextuele benadering . is in deze opvatting cruciaal voor autonomie . zij dienen te zoeken naar interventies die de patiënt activeren.vanuit het gezichtspunt van kritische reflectie kan het relevant zijn om dit soort situaties tevoren met de betrokkene te bespreken. maar ligt ten grondslag aan elke reflectie over wie men zou willen zijn .en keuzevrijheid .in deze benadering heeft de inhoud van de wensen van een persoon duidelijk relevantie .de vier interventies vormen een continuüm: in elk van de interventies is sprake van onderhandeling.daarbij kunnen en moeten hulpverleners actief optreden. en de betrokkene zodoende te motiveren in een interactief proces .als alternatief voor informed consent kan het concept negotiated consent vruchtbaar zijn. zij hoeven het gedrag niet als gegeven te beschouwen.com . aldus critici van deze rationalistische benadering.verantwoordelijkheid is een complex begrip dat vele invullingen kent en die elk plausibel kunnen zijn. zonder dat zij alles van hem overnemen.in deze benadering betekent het dat de nadruk komt te liggen op communicatieve onderhandelingen .Stuvia.impulsieve. doelen en plannen .tegenover autonomie als recht wordt in dit verband gesproken van autonomie als vermogen Autonomie als kritische reflectie .vier vormen van interventie o advocacy (opkomen voor).

verantwoordelijkheid als oorzaak: in deze betekenis kunnen niet alleen mensen of hun gedragingen ergens voor verantwoordelijk zijn.het verbindende element vormt verantwoordelijkheid als taak . het is synoniem met ‘bevoegdheid’ als het gaat om de besluitvormings. zich rechtvaardigen.de morele aanvaardbaarheid van de passieve vorm zal meestal afhankelijk zijn van de beschikbaarheid van de actieve vorm. het zich verdedigen tegen beschuldigingen het zich verantwoorden geschied meestal op instigatie en ten overstaan van een of ander forum. als deugd en analoog van karakter: je kunt in meer of mindere mate verantwoordelijk handelen .vier categorieën waarin men de diverse criteria voor verantwoordelijkheid-als-aansprakelijkheid zou kunnen onderbrengen: 1.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal - verantwoordelijkheid is dus een ‘containerbegrip’.bij de actieve vormen ligt de nadruk veel meer op het handelen in het heden. maar ook een ‘hoerawoord’ (iedereen is ervoor) en een ‘zondagsconcept’ (niemand vind het erg duidelijk. op weloverwogen optreden en het zich rekenschap geven van de gevolgen van het handelen van anderen Passieve en actieve verantwoordelijkheid . verwijtbaarheid: men moet een reële mogelijkheid hebben gehad om anders te handelen dan men deed a.het analoge karakter brengt met zich mee dat. een adequate perceptie van dreigende normschending: verantwoordelijkheid in deze zin hangt nauw samen met begrippen als verstandig. geen der criteria een noodzakelijke voorwaarde is . zonder deze relatie zou de aangesprokene niet verantwoordelijk zijn gehouden) verantwoordelijkheid in deze passieve vorm heeft een digitaal karakter: je bent aansprakelijk of je bent het niet er is geen tussenweg de meeste theorieën over aansprakelijkheid achteraf hebben sterke wortels in de rechtswetenschap Verantwoordelijkheid als deugd . van handelen of nalaten. antwoorden in de zin van zich rekenschap geven. causaal verband: in de tweede plaats dient er meestal. aandacht voor consequenties: een verantwoordelijk persoon laat de mogelijke consequenties van zijn optreden bij zijn beslissingen een rol spelen.en handelingsruimte. de aangesprokene beschikte op het moment van de gedraging over voldoende geestelijke vermogens (men moet willens en wetens hebben kunnen handelen) b. maar ook dingen. verantwoordelijkheid als aansprakelijkheid: in de betekenis van politiek. dit is bv niet zo in geval van overmacht of noodweer 4.verantwoordelijkheid in de actieve vorm. het wijst op het serieus nemen van taken en plichten. maar niet altijd.elementen die de schrijver zelf met een gedachte-experiment heeft geformuleerd (dus niet limitatief): 1. dit impliceert immers het zoeken en afwegen van alternatieven op basis van een calculatie van de consequenties voor de belangen van alle betrokkenen . maar deze aanwezigheid kan bij ander gebruik van het woord ook niet of nauwelijks aanwezig zijn 5 vormen van verantwoordelijkheid 1. anders dan bij de passieve vorm. maar toch word het veel gebruikt) in germaanse en romaanse oorsprong betekent het: antwoord geven. dat tot een situatie of gebeurtenis lijkt te hebben bijgedragen. het is hier vaak synoniem met toerekeningsvatbaarheid 3. achteraf. Onderling conflicterende normen en belangen moeten afgewogen worden en om verantwoordelijk te handelen moet men zich zo goed mogelijk rekenschap geven van de situatie 2. en synoniem met ‘plicht’ als het gaat om de lasten en taken die eruit voortvloeien 4. situaties en omstandigheden 2. verantwoordelijkheid als deugd: om een positief waardeoordeel uit te drukken of een karaktertrek te schetsen. men beschikte over gedragsalternatieven.bij de passieve vormen wordt men. rationeel of prudent. ter verantwoording geroepen en al of niet verantwoordelijk gehouden . een zeker causaal verband te zijn tussen het gedrag van de aangesprokene en de ontstane schade 3. het omgekeerde verband is er ook Verantwoordelijkheid als aansprakelijkheid . relatie tussen aangesprokene en dader: soms wordt iemand aangesproken op de daden van anderen (in al deze gevallen is er echter sprake van een bijzondere en nauwe relatie tussen aangesprokene en dader.Stuvia. verantwoordelijkheid als taak: alszijnde iemands bevoegdheden en plichten. moreel en/of juridisch aansprakelijk zijn voor de (meestal schadelijke) gevolgen van een bepaalde gedraging of gebeurtenis. op het voorkómen van ongewenste situaties en gebeurtenissen . overtreding van een norm: in de eerste plaats dient er sprake te zijn van menselijk gedrag. en er dient worden vastgesteld dat daarmee een norm is overtreden 2.er is een nauwe samenhang met de christelijke ethiek .com .

hebben verantwoordingsprocessen vaak ook een functie als zuiveringsritueel. verantwoording en sturing .Bij aansprakelijkheden. En dit handelen moet voor buitenstaanders begrijpelijk en toetsbaar zijn het serieus nemen van rolverplichtingen: verantwoordelijkheden hangen bv af van de functie die men binnen een bedrijf heeft. 5. plotselinge opwellingen of heftige aandriften. 4.com . de actieve kant 3.Stuvia. zal de sturing vooral bestaan in het creëren van leereffecten 1. het feit dat er aan het einde een balans wordt opgemaakt maakt een nieuw begin mogelijk . verantwoordelijkheid toont zich niet in mooie praatjes maar in het feitelijk optreden in concrete situaties. ook kan alleen al het afleggen van rekenschap al bijzonder pijnlijk zijn en belangrijk is dat gebeurtenissen gereconstrueerd worden en dat men lering trekt uit het verleden 1) 2) 3) 4) de analyse van de verbanden tussen verantwoordelijkheid en sturing kan worden samengevat aan de hand van een viertal vragen die bij de beoordeling van verantwoordelijkheidsprocessen een rol zouden kunnen spelen: heeft het afleggen van verantwoording geleid tot beëindiging van sociale onrust? Is het aanspreken en de daarop volgende oordeelsvorming op bevredigende wijze verlopen? Maakt het verantwoordingsproces een nieuw begin mogelijk? Geeft het verantwoordingsproces aanleiding tot leereffecten? .sancties zullen daarbij vaak een belangrijke rol spelen om het belang van de overtreden normen te onderstrepen. maar geen noodzakelijke en zeker niet enige voorwaarde voor verantwoordelijk handelen binnen elk criterium zijn verschillende invullingen mogelijk er zijn vele opvattingen over verantwoordelijk gedrag mogelijk - Verantwoordelijkheid. de passieve kant. dwingt de wetenschap (of de waarschijnlijkheid) dat we aansprakelijk zullen worden gehouden voor het uit de had lopen van een situatie ons ertoe om nieuwe wegen te zoeken om de zaken in de hand te houden . maar handelt en beslist uiteindelijk op eigen kracht en op basis van eigen waarnemingen en normen. tot het nemen van verantwoordelijkheid. gaat het bij verantwoordingsprocessen om het ijken van normen en waarden 2. autonomie: de interne kant hiervan is dat een verantwoordelijk persoon luistert naar de adviezen en bevelen van anderen. In de tweede plaats gaat het om concreet gedrag. Op dit punt lijkt het op verantwoordelijkheid als taak gedrag op basis van een toetsbare en consistente code in de eerste plaats handelt een verantwoordelijk persoon op basis van (morele) normen en waarden en niet op basis van emotionele impulsen.Het besef dat men aansprakelijk zal (kunnen) worden gehouden.het sturende vermogen van verantwoordelijkheidsconstructies varieert naar gelang de vorm van verantwoordelijkheid. . stimuleert tot verantwoordelijk gedrag. De externe kant hiervan is dat men ook de ruimte moet hebben om te kunnen handelen. Dit criterium is wel een voldoende.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal 3. de passieve vorm.

als uitingen van leven die eigenlijk geen andere plaats en betekenis kan hebben dan een negatieve Het taalspel van zin. het accent van het actorschap ligt bij de professional en niet bij de cliënt de vertaling die de professional geeft aan het verhaal van de patiënt/cliënt.van de patiënt/cliënt wordt doorgaans niet verwacht dat hij het taalspel beheerst . wat in deze context betekent: aangewezen op een eigen zingevingsactiviteit .zorg wordt gedefinieerd als relatie.drie punten die dit negatieve beeld oproepen: 1. terwijl aan hulpverleners gemakkelijk een soort heldenrol wordt toegeschreven . het leven naar onze hand te zetten (van de professional wordt verwacht dat hij de heldenrol speelt) Een andere visie op zorg vraagt een andere visie op lijden en op de kwetsbaarheid van het bestaan .Stuvia.hij/zij is het object van behandeling in plaats van subject van handeling. dit beschamende gevoel wordt versterkt wanneer men vervolgens iemand tegenover zich vindt die ogenschijnlijk juist wel controle heeft over de situatie 2. de arts en de therapeut wel in deze taal is de deskundige de verantwoordelijke en de patiënt/cliënt de afhankelijke dat cliënten en patiënten in dergelijke afhankelijke posities terecht kunnen komen. de deskundigen en hulpverleners zijn hier de belangrijkste actoren .de zorgrelatie is in hoofdzaak een relatie tussen een oplosser en een ontvanger en de zorgvraag draait om de kwestie: kunt u er iets aan doen? .vele mensen zijn geseculariseerd.of expliciet (spel)regels en normen en waarden worden gepraktiseerd Het medisch-therapeutisch model . het belangrijk ons te realiseren dat hulp vragen eigenlijk in strijd is met het ideaalbeeld van het autonome subject . vragen als: wat betekent het voor mijn leven dat ik getroffen ben? .Een taalspel vatten we op als een patroon van spreken en denken waarin betekenissen worden toegeschreven en in. ontneemt de cliënt zijn eigen verhaal patiënten en cliënten menen dan ook steeds meer dat ze hun problemen in de taal van de hulpverlener moeten kunnen presenteren maar de cliënt is de taal niet machtig.genezen en oplossen vormen het doel en het Leitmotiv van dit patroon de ‘oplossers’. hangt ook samen met het verlangen problemen uit het leven te kunnen verwijderen.te moeten toegeven dat (een stukje van) het leven niet alleen aan te kunnen. het negatieve beeld van cliënten is de passieve rol die in professionele hulpverlening aan patiënten/cliënten wordt toebedeeld . verschillende logica’s of wijzen van denken bij elkaar komen? .Pas in tweede instantie kunnen andere emoties zich werkelijk laten gelden en komen andere vragen op.kan de moderne hulpverlening begrepen worden als een praktijk waarin verschillende taalspelen. maar in de praktijk van zorg wordt die relatie wel gekenmerkt door een asymmetrische verhouding tussen de vrager en de gever .het blijkt dat aan de cliënt en diens positie een negatief beeld kleeft. lijkt beschamend. voorstel voor een perspectiefwisseling op de zorgrelatie De huidige situatie: het perspectief van zorgverleners op de voorgrond .aan de ontwikkeling daarvan kunnen twee inzichten een belangrijke bijdrage leveren” .Dergelijke vragen verschijnen in de context van de gemedicaliseerde cultuur (waarin gezondheid en zelfstandige individualiteit tot norm van geslaagd leven geworden zijn) als obstakels en bedreigingen.en betekenisgeving in de zorg .com . door professionele hulpverleners .in onze eeuw lijken de mensen meer gedreven door vrager hoe zij zélf. althans in ons land. in hun situatie.deze definitiemacht van de professional maakt de hulpverlener verantwoordelijk voor een juiste (dat wil zeggen deskundige) analyse en oplossingsstrategie en ontneemt tegelijkertijd de cliënt de mogelijkheid om tot een eigen antwoord te komen 3.historisch gezien vormde de religieuze dimensie lange tijd het invloedrijkste overkoepelende betekeniskader van de hulpverlening .vooral voor een groeiend aantal mensen functioneren religieuze duidingen niet meer als laatste referentie . betekenis kunnen geven aan wat hen overkomt . veel zorg en hulp gegeven wordt.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal  Gelauff & Manschot: Zingeving als funderende dimensie van zorg.de maatschappelijke en culturele ontwikkeling van een nieuw taalspel moet voor een belangrijk deel nog beginnen .

en dit bovendien een passieve rol is . vragen. terwijl in Tronto’s theorie de zorgvrager en zijn beleving pas op het vierde niveau van de analyse in beeld komen. twijfels en bemoedigingen die zich daarbij voordoen. het gegeven dat in de (post)moderne culturele situatie zin. met name van de ‘aandachtige betrokkenheid’ waar zij op doelt . lijkt kwaliteiten te bezitten die het in staat stelt om vorm te geven aan belevingen van mensen . een houding van ontvankelijkheid. intuïties en twijfels. Dat er geen kaders meer zijn die als algemeen relevant beleefd worden. 2.en betekenisgeving een actiever en persoonlijker inzet vergen van de mens.het zijn de betekenisvragen die de zorgvrager bezig houden en die volgens ons in de zorgrelatie een vanzelfsprekender plaats zouden moeten krijgen .goed vertelde verhalen maken ons gevoelig Verhalende verbeelding en reflectieve articulatie . een taalspel dat andere vragen toelaat.om beter te kunnen bezien wat ons voorstel betekend voor de praktijk van de zorgrelatie nemen we de beschrijving van die praktijk zoals Joan Tronto die gegeven heeft als uitgangspunt.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal 1. openstaan voor de zorg die wordt gegeven en laten weten of de zorg inderdaad zo wordt ervaren als hij is bedoeld De zorgvrager als actor .deze perspectiefwisseling die dit tot gevolg heeft is in feite een amendering van de beschrijving van Tronto’s eerste fase. ‘zorg dragen voor’(taking care of) vergt van de gever responsebility. handicap of nood en de emoties. gericht op de ander 2. om vervolgens ons voorstel als een amendement op deze praktijkvisie uit te werken Tronto’s beschrijving van de praktijk van de zorg .bij Tronto is de ‘aandachtige betrokkenheid’gericht op het in beeld krijgen van noden en behoeften . tot onderwerp hebben . daarvoor is houding van responsiviness nodig. de bijzondere relatie die er blijkt te bestaan tussen de literaire verwoorden en de articulatie van de zin überhaupt het mensenbeeld. vertellen zij vaak meer dan een diagnose . van de vertelling.en betekenisgeving van het (eigen) leven Literaire verbeelding en zingeving . de ontvanger en de gever van zorg zullen ervaren dat er een intrinsiek verband bestaat tussen het erkend en herkend worden door anderen in zijn kwetsbaarheid en het vermogen om zelf tot de eigen belevingslaag door te dringen De zorgrelatie opnieuw denken .noden en behoeften krijgen pas hun concrete betekenis in het verhaal van het subject.zo blijft het risico groot dat in de blik van de professional de werkelijkheid van de zorgvrager structureel beperkt blijft tot wat hij vanuit zijn deskundigheid van belang acht . competent handelen 4. dat openstaat voor emoties. die een eigen verhaal meedraagt en in zijn eigenheid gezien en gehoord wil worden Betekenisgeving en bestaansvragen .wij stellen voor om in het denken over zorg meer plaats te maken voor de taal van de zingeving . de veranderende culturele situatie met betrekking tot zingeving. de basis van alle zorg is de houding ‘zorg hebben om’ (caring about).wanneer mensen over hun ziekte praten. verantwoordelijkheid nemen dat er iets gebeurd aan de behoefte aan zorg 3.dit zou meer gericht moeten zijn op de ander als uniek en bijzonder mens. het concrete zorgen als activiteit (care-giving). dat wil zeggen de uitvoering van het werk dat moet worden gedaan om de nood te ledigen of aan de zorgbehoefte tegemoet te komen. het ontvangen van zorg (care-recieving). een situatie waarin mensen uitgedaagd en zelfs gedwongen wordt om meer zelfstandig en van binnenuit met zin bezig te zijn 2.Stuvia. dat woorden aanbiedt om daarover te communiceren .Twee aspecten: 1.com .duidelijk is dat de zindimensie een taalspel vergt dat anders is dan het medische en therapeutische. maar geeft ook ruimte om zelf actief en autonoom betrokken te zijn bij zin.de taal van het verhaal. schept niet alleen leegte.dient de literaire verbeelding niet ondersteund en gecomplementeerd te worden door een filosofische of reflectieve articulatie van de moderne zingevingssituatie? .vier niveau’s van zorg 1. goede uitvoering vraagt competence. dit gaat om aandacht.het alledaagse verhalen kan daarbij op bijzondere wijze gevoed worden door verhalen van schrijvers die juist de belevingen van ziekte.

verandert er volgens ons ook de dominante tol van de technische deskundigheid van de zorgverleners.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal - de vraag naar een persoonlijke verhouding tot de eigen kwetsbaarheid en de daarmee verbonden tragiek van het leven.wat in deze discussie wordt gemist is de perspectiefwisseling zoals wij die voorstellen . zeker als er ernstige zaken aan de orde zijn als levensbedreigende ziekte of zware levensproblemen . vanuit zijn eigen ervaringen met het leven. zet de zorgvrager uitdrukkelijk als actor op de voorgrond van het denken van zorg de zorgvrager neemt een ander plaats in dan nu het geval is.vraaggericht werken blijft immers gevangen in de onmiddelijkheid van het verlangen naar genezen en oplossen .Stuvia.com .Het is precies ook in deze ervaringen en onmacht en onzekerheid dat naar ons idee de gelijkheid tussen zorgvrager en zorggever is gelegen .zodra we de zorgvraag kunnen beluisteren vanuit het besef dat de zorgvrager een eigen betekenis toekent aan deze ziekte of dit probleem.de aandacht die wij vragen voor het verhaal van de zorgvrager lijkt verdacht veel op de bekende opdracht om ‘vraaggericht’ te werken. deze deskundigheid verschuift naar de tweede plan. maar de actor in dit geheel is de zorgvrager zelf Tot besluit .er is moed voor nodig om dit moment te verstaan als een uitnodiging om zich rekenschap te geven van de vragen die het leven zelf oproept en zich te bezinnen op de kwestie: welke betekenis wil ik aan deze situatie in mijn eigen bestaan geven? .toch lijkt het vaak moeilijk om op dit niveau het gesprek met elkaar aan te gaan. maar kan hij die betekenisgeving ook kritisch bevragen de zorggever kan zich. een opdracht die in de ontwikkeling van de zorgmarkt zo vaak aan zorggevers wordt voorgehouden . terwijl betekenisgeving op de voorgrond kan komen .Het kan zowel bij de zorgvrager als bij de zorggever ervaringen van onmacht tegenover de kracht van het leven zelf oproepen .Hij mag proberen een bemiddelaar te zijn voor de zorgvrager in diens zoektocht naar zijn eigen antwoorden.Met name voor de zorggever is echter de verleiding groot om vanuit zijn deskundigheid de confrontatie met de eigen onmacht uit de weg te gaan en een deskundig antwoord op de vragen van de zorgvrager te formuleren .het gesprek aangaan zal in dergelijke situaties van de zorgvrager veel moed vragen . omdat niet verlossing maar betekenisgeving als eerste zoekvraag naar voren komt de aandachtige betrokkenheid van de zorggever wordt nu dus gericht op dit verhaal waar het om gaat is dat op enigerlei wijze de zorgvrager uitdrukking zal geven aan wat er voor hem aan de hand is daarmee geven we onszelf en ons verhaal een plaats in het geheel van betekenisvelden die als mogelijkheid voor ons openliggen de zorggever: vanuit zijn eigen opvattingen en overtuigingen kan hij de zorgvrager bevestigen in de betekenis die deze zelf aan zijn verhaal ervaart. verbonden weten met de bestaansvragen die voor de zorgvrager aan de orde zijn Ervaringen van kwetsbaarheid .Maar ook van de zorggever wordt moed gevraagd: de moed om met aandacht naar het verhaal van de cliënt te luisteren en deel te nemen aan de confrontatie met kwetsbaarheid en eindigheid die de cliënt in zijn verhaal verwoordt .

dit perspectief vertrekt daar waar het medisch discours stopt: de menselijke subjectiviteit .op het vlak van de geestelijke gezondheidszorg is de ongelijkheid groter dan elders omdat de hulpvraag de geestelijke gezondheid betreft De verantwoordelijkheid van de hulpverlener .wel is er een tendens tot paternalisme bespeurbaar . waaraan alle beroepsbeoefenaars zich moeten houden o normen die verbonden zijn met omvattender waarden ‘morality of duty’.de verantwoordelijkheid die verbonden is met de eenheid van beleid en uitvoering.op het definitorische vlak worden voortdurend beslissingen genomen waarin een impliciete uitspraak is vervat hoe men tegen de werkelijkheid aankijkt. vermogens.inhoudelijk vertolkt het zich in een visie waarbij lichamelijke. nageleefde idealen.ten aanzien van de normen die hier spelen kan men onderscheid maken tussen twee typen: o normen die verbonden zijn met de formele plichten.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal  Mooij: De fundamentele verantwoordelijkheid van de hulpverlener Inleiding . op het veld van de geestelijke gezondheidszorg de heersende leer Het contextuele perspectief . minimale plichtenmoraal (beroepscodes) krijgt ook vorm als plichtenethiek omdat niet alleen de inhoudelijke normen zijn vastgelegd maar ook procedureregels voor toepassing en wijziging daarvan.dit biologische of reductionisme is. die iemand tot een verantwoordelijk vader. haar domein betreft het meer onbestemde karakter van handelingen. in de wetenschap dat dit slechts één perspectief naast andere betreft.ook spelen allerlei waardebepalingen een rol die boven puur biologische normen uitgaan.com . zo lijkt het.ziekte is zo gezien een uitvloeisel van een mankement of defect . biologische factoren als beslissend worden gezien bij het ontstaan van geestelijke stoornissen . zijn normen die betrekking hebben op wat men uiteindelijk nastreeft in de hulpverlening (stammen uit het veld van de ‘morality of aspiration’). betreft de praktijk .de fundamentele afhankelijkheid van de hulpvrager verschaft de zorgverlener een grote mate van macht .Stuvia. waarbij men meent verschijnselen geheel te kunnen verklaren vanuit slechts één perspectief en vanuit één niveau . opvoeder of hulpverlener maakt .aan de natuurwetenschappelijke benadering ligt een visie ten grondslag waarin de werkelijkheid gezien wordt als een groot mechaniek .medisch model .de wetenschapsopvatting die hierbij past is die van het positivisme of het empirisme van de natuurwetenschappen . niet-schaden. en wat men als normaal beschouwd .zover men hulp zoekt (dan wel zorg opgedrongen of afgedwongen krijgt) verkeert men in een positie van afhankelijkheid ten opzichte van degene die hulp verleent of de zorg verschaft .deze specifieke verantwoordelijkheid heeft betrekking op zijn handelen als hulpverlener en meer in het bijzonder op de aard van het hulpverleningsproces Afhankelijkheid van de cliënt . treedt dan een reductionisme op.globaal genomen zijn er twee typen van referentiekader of perspectief binnen het terrein van de geestelijke gezondheidszorg te onderscheiden: Het medisch discours .de behandelingsvoorstellen zijn in het verlengde hiervan overwegend biologisch-psychiatrisch of gedragsmatig en in aanleg instrumenteel . met dien verstande dat die waardebepalingen verhuld zijn in quasi-beschrijvende termen en in formuleringen die hun waardekarakter en beschouwelijke achtergrond verhullen (negatief bv) Reductionisme .meer in het algemeen worden basisprincipes van de hedendaagse gezondheidsethiek op het eerste gezicht gerespecteerd: weldoen. een beperking tot één perspectief.in plaats van reductie.de menselijke subjectiviteit is buitengesloten Het medisch perspectief in de gezondheidszorg .de fundamentele verantwoordelijkheid omvat dus uiteindelijk de keuze voor het referentiekader dat leidt tot een bepaald type beleid en interventie en deze zo draagt en legitimeert . rechtvaardige verdeling van middelen en autonomie .het trekt de geestelijke gezondheidszorg binnen het veilige gebied van de geneeskunde .

aandacht voor de subjectieve beleving van de patiënt/cliënt .maar ook hier behoort een paternalistische verwerking tot de mogelijkheden .de hulpverlener zal allereerst de hulpvraag zelf problematiseren .com . maar richt zich op de belevingen. of aan een conflict dan wel defect.hernieuwde aandacht voor de levensgeschiedenis en daarmee voor de psychodynamiek . maar uitdrukkingsrelaties die een begrijpelijkheid uitdrukken de psychische realiteit is ingebed in een bepaalde sociaal-culturele context Het contextuele perspectief in de praktijk . zoals bij de hulpvraag problematiseert. waarbij de cliënt gemodelleerd wordt naar het beeld van de hulpverlener . dus de pretenties rijken veel verder) . het gaat hierbij om de grondgedachte dat men bij een psychische stoornis niet alleen kan lijden aan afwijkend beleven. zijn geen oorzakelijke relaties tussen verschijnselen die in een wetmatig verband ten opzichte van elkaar staan.de levensgeschiedenis en het levensgeschiedenisverhaal zijn de uiteindelijke kaders waarbinnen de basale conflicten binnen de persoon zelf en tussen hem en zijn omgeving uitkristalliseren .de inzet is echter de autonomie van de cliënt.Stuvia.het primaat van de verantwoordelijkheid van de hulpverlener doet de ethiek kantelen naar een verantwoordelijkheidsethiek waarin alle aandacht uitgaat naar de inhoud en het handelen en de vaak onbedoelde gevolgen van ‘goede’ bedoelingen die. zijn eigen levensvisie. ook zijn eigen antwoord moeten onderzoeken. de gevoelens. Dit antwoord betreft deels de keuze van het referentiekader en deels zijn opstelling als persoon .in plaats van één dimensie te schetsen ten aanzien van psychische stoornissen wordt een monodimensionele schets gegeven waarbij er geen ruimte is voor andere dimensies (bij medisch discours zou men beperkingen moeten kennen maar vaak wordt een totaalvisie gegeven waarbij oorzaak biologisch is en iets wat instrumenteel benaderbaar is.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal - wil zich niet beperken tot wat uitwendig waarneembaar of registreerbaar is. juist omdat zijn het goede voorhebben zo vervreemdend en schadelijk kunnen uitwerken  Widdershoven: De narratieve benadering .zal in eerste aanleg laten gelden wat de cliënt zelf zegt en nastreeft.ook is er aandacht voor de existentiële dimensie. kan hij deze ontcijferen en aan de cliënt teruggeven .Medisch discours: .het hiermee gegeven conflictmodel ten aanzien van het ontstaan van psychische stoornissen is zo een aanvulling op het defectmodel dat fungeert binnen het medische discours .zonder een hulpvraag is een hulpaanbod zinloos. ook al wordt wat hij zegt niet op ‘face value’ genomen .is per definitie meerdimensionaal en heeft daarom in aanleg een hoger aspiratieniveau dan het medisch discours . maar ook aan het bestaan als zodanig Verschil in aspiratieniveau tussen de twee perspectieven? .vervolgens dient de hulpverlener ontvankelijk te zijn voor de aldus gezuiverde vraag. zijn verlangen tot uiting en tot gelding te laten komen .positie van de zorgverlener: o als medisch discours verschijnt als een mogelijk zicht op één dimensie is er in het gesprek met de cliënt alle ruimte om diens levensvisie en autonomie te respecteren o wanneer zorgverlener echter een monodimensionaal reductionisme aanhangt zal hij in dat geval tot paternalisme neigen . en het behoort daarom tot de fundamentele verantwoordelijkheid van de hulpverlener om ervoor te zorgen dat de hulpvrager verantwoordelijkheid neemt voor zijn vraag en hem te helpen bij de formulering daarvan .het risico bestaat dat hij vanuit zijn eigen levensvisie antwoord geeft op de vraag van de cliënt. Pas als hij de boodschap die in het afwijkende gedrag ligt kan ontvangen.ten slotte zal de hulpverlener.het contextuele perspectief: . voorstellingen.het cruciale punt hierbij is dat de cliënt met zijn hulpvraag juist een antwoord uitlokt of provoceert Nogmaals de fundamentele verantwoordelijkheid van de hulpverlener . waarde-ervaringen: de psychische realiteit vraagt om inlevingsvermogen de relaties die men zo op het eerste spoor op het oog komt.

universele regels.door verhalen te vertellen en naar verhalen te luisteren krijgen mensen de mogelijkheid om greep te krijgen op hun leven. het is het gevolg van het feit dat men in de concrete situatie met tegengestelde eisen geconfronteerd wordt . praktische interpretaties. het is betrokken op de situatie en kan alleen tot resultaten leiden als men zich met de situatie involveert en engageert .volgens de narratieve benadering in de filosofie brengen mensen eenheid in hun leven dor middel van verhalen .het gaat niet om het inpassen van het gebeuren in algemene. cirkel tussen leven en verhaal.visies op de relatie tussen leven en verhaal” 1. maar door het duiden van de situatie in termen van beleving en betekenis Narratieve identiteit .wanneer men in het geval van tegenstrijdige waarden één van beide neutraliseert. ze belichamen emotionele betrokkenheid en draaien om geëngageerde en gesitueerde gevoelens .Ethisch redeneren is echter slechts mogelijk als de gerichtheid op het goede aanwezig is. dat er bij een ethisch probleem sprake is van een dilemma. een verband dat overigens zelf weer open moet staan voor een aangepast moet worden aan nieuwe ervaringen .de narratieve benadering benadrukt. bovendien is ethisch redeneren altijd concreet.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal Inleiding .Nussbaum verwacht geen heil van rationele afwegingen. mensen weten alleen wie ze zijn en wat ze moeten doen wanneer ze beschikking hebben over verhalen die hun ervaringen structureren en hun leven richting geven .iemand is autonoom wanneer hij datgene wat hem overkomt zodanig in een verhaal kan verwoorden dat hij het gebeuren weet in te passen in zijn leven. maar om het duiden ervan in concrete.Voor de principebenadering is er een rationele uitweg uit het dilemma . autonomie wordt hier gezien als positieve vrijheid . ze kunnen ook iets leren aan degenen aan wie het verhaal verteld wordt . ze onder te brengen in een plot .vanuit narratief perspectief gaat het erom mensen te helpen verhalen op te bouwen die het leven richting geven.ook MacIntyre benadrukt de wisselwerking tussen leven en verhaal. niet door rationele afweging.com . het leven kent een prenarratieve structuur die in het verhaal wordt getransformeerd tot een narratieve structuur (Ricoeur) .Stuvia.Ethisch handelen heeft een emotionele basis. het leven heeft een narratieve structuur (Hardy) 2. het belang van emoties voor de ethiek . het leven niet (Mink) 3.verhalen scheppen eenheid door gebeurtenissen in een verband te plaatsen. mensen trachten uit te vinden hoe zij moeten handelen door te zoeken naar verhalen de hun handelen motiveren . die verhalen moeten de ervaringen die mensen opdoen integreren in een zinvol verband. de emotionele reactie belichaamt een concrete vorm van ethische kennis . in navolging van Aristoteles.Ethisch handelen is volgens Nussbaum. continuïteit van leven en verhaal. doet men onrecht aan het appèl dat van de andere waarde uitgaat De medische wereld versus de leefwereld . zonder een voorbewust streven het goede te bereiken is menselijk (samen)leven niet mogelijk . waarden hebben eerst en vooral een emotionele zeggingskracht . verhalen zijn doorspekt met gevoelens en emoties .Het is niet altijd eenvoudig te weten wat goed is. discontinuïteit van leven en verhaal.verhalen vertellen niet alleen wie we zijn.De natuurlijke gerichtheid van het goede is het uitgangspunt van ethisch handelen .De stelling van Nussbaum dat het menselijke bestaan tragisch is.verhalen laten niet slechts zien hoe de betrokkenen ethische kwesties in hun leven proberen in te passen door narratieve activiteiten.de verhalen van mensen tonen welke waarden zij belangrijk vinden en hoe zij in de praktijk aan die waarden inhoud geven . spontane oriëntatie op het goede. het verhaal is afgerond. maar ook wat wij moeten doen . door te beredeneren dat de ander meer gewicht heeft.volgens auteurs als Ricoeur en MacIntyre is identiteit afhankelijk van verhalen.verhalen zijn altijd maar beperkt geldig en moeten veranderd kunnen worden als ze niet meer in staat zijn ervaringen te verdisconteren Emotie en tragedie . lijkt op het uitgangspunt van de principebenadering.hierbij is niet primair sprake van bewuste afwegingen. gebaseerd op een natuurlijke.verhalen zijn altijd heterogeen en maar in beperkte mate een eenheid . een noodzakelijke keuze tussen twee strijdige principes .

een dood in een zorgzame omgeving. ze bouwen op elkaar voort . maar te maken hebben met de eigen identiteit als (chronisch) zieke er kunnen drie typen verhalen onderscheiden worden” herstelverhaal. een dood die past in het levensverhaal (narratieve benadering) . verhalen die een uitdrukking zijn van de leefwereld van de betrokkenen ze laten zien dat de problemen vaak niet liggen op het fysieke vlak. maar kan nieuw zich bieden op het omgaan met sterven en dood.velen vragen zich af of het niet noodzakelijk is grenzen te stellen aan de medische zorg .medische ingrijpen hebben hun grenzen . het enige wat hier zinvol is.juist bij beslissingen aan het begin en aan het eind van het leven dringt zich de keuzeproblematiek sterk op . dit sluit aan op het medisch discours chaosverhaal. een dood die men niet vreest omdat men niet weet dat men stervende is (Hippocratische benadering) 2.een narratieve benadering van het gebeuren rond het levenseinde sluit euthanasie niet uit.com . die verhalen zijn vaak anders dan de wijze waarop het gebeuren in het medische begrippenkader wordt verklaard in dit verband wordt er een onderscheid gemaakt tussen de wereld van de geneeskunde en de leefwereld van de patiënt de wereld van de geneeskunde is gericht op beheersing in de leefwereld spelen hele andere zaken een rol.verhalen staan niet op zichzelf. De chaos moet geaccepteerd worden. ze belichamen verschillende perspectieven die elkaar aanvullen. - duidelijker is dit nog bij literaire verhalen.argumenten met betrekking tot beslissingen rond het levenseinde in termen van rechtvaardigheid ten opzichte van anderen (middelen kunnen beter gebruikt worden om jongeren te helpen) hebben hun beperkingen . er is geen duidelijke lijn van slecht naar goed. een zelfgekozen dood. waardoor de prenarratieve ervaring des te sterker tot uitdrukking komt literaire teksten over ziekte en dood laten zien hoe mensen hun leven betekenis geven aan het lot dat men treft.Stuvia. het tonen van solidariteit en het motiveren tot actie via het geven van een voorbeeld terwijl de wereld van de geneeskunde weinig oog heeft voor de rol van verhalen in het menselijke leven. door het te situeren in een context van aandacht en zorg Keuzen in de zorg . een pijnloze dood. om verder lijden en vernedering te voorkomen (principebenadering) 3.De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Studiemateriaal 1. voordat er ruimte kan ontstaan om nieuwe verhalen op te bouwen zoektochtverhaal. inclusief de mogelijkheid van euthanasie.perspectieven op een zachte dood: 1.ook de problematiek van levensverlengende ingrepen in de laatste levensfase van ouderen dient vanuit narratief gezichtspunt genuanceerd benaderd te worden . maar ook van interactie - Beslissingen rond het levenseinde . zijn er andere disciplines in de gezondheidszorg waar op dit punt meer openheid bestaat: met name in de verpleging vindt men een pleidooi voor een narratieve benadering overigens moet de tegenstelling tussen de medische wereld en de leefwereld niet worden overdreven tussen medische wereld en leefwereld is niet alleen sprake van botsingen. namelijk objectivering en narratieve verwerking aanhangers van de narratieve benadering in de ethiek pleiten voor aandacht voor de verhalen van de patient en de familie. steun en solidariteit wanneer de ziekte in contact komt met het medisch systeem is er sprake van een botsing van twee verschillende referentiekaders. 2. na en door elkaar in de postmoderne situatie verdient volgens Frank het derde type de meeste aandacht want het zoektochtverhaal wordt gekenmerkt door 3 ethische motieven: de verantwoordelijkheid opnemen voor het verleden.vanuit narratief perspectief is het veeleer van belang mensen te ondersteunen in hun poging betekenis te geven aan en greep te krijgen op het levenseinde . is luisteren. de literatuur heeft een meer uitgewerkte narratieve structuur.in de gezondheidsethiek wordt veel gesproken over beslissingen rond het levenseinde (en het gaat hierbij niet om keuzes tussen scherp afgebakende alternatieven) . draait niet om herstel maar om het accepteren van en leren leven met de ziekte bij elke ziekte worden ze alle drie verteld. 3. ze reageren op elkaar en corrigeren elkaar. hier gaat het om betekenis.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->