Groningen

4 Wandel-/fietsroutes door Veenhuizen
Slecht begaanbaar voor fietsers
Drachten

A7

Leek Roden Een

Peize Eelde

Witte route 7 km

Norg

Vries A28

Veenhuizen
N919

Gele route 6,5 km

13
Hospit aallaa

De Slokkert

Oosterwolde Appelscha N381

Assen

Blauwe route 2,2 km
Domin ee G e

n

Beilen

vm joodse begraafplaats
eenwe Bergv g

Rode route 3,5 km

1 Tourist Info Veenhuizen (vm Slachthuis) 2 Gevangenismuseum (vm Tweede Gesticht) 3 Cellengebouw De Rode Pannen 4 vm Opleidingscentrum Gestichtwachters 5 Marechausseekazerne 6 Koffie- en theetuin en galerie Zunneschien 7 vm dokterswoning 8 vm apothekerswoning 9 vm woning assistent-apotheker 10 Boerderij Jachtweide 11 Inloopatelier Coco Maria 12 vm Stoomkatoenspinnerij 13 Spaanse Kerkhof 14 Begraafplaats 15 Sterrebos 16 De Tuinen van Weldadigheid 17 IJskoepel 18 Lijkenhuisje 19 Rugkliniek Iprenburg (vm quarantainegebouw) 20 Hotel Bitter & Zoet en Gezondheidsacademie (vm Hospitaal en nr. 7, 8 en 9) 21 vm Leprozenhuis

eg rmsw

12

*
Eikenla
weg Stoom

an

14 15

10
Oude

11 16
Eikenla an
Norge

22 Oude Brandweerkazerne 23 Outsider Art House 24 Erfgoedcentrum 25 Houtzagerij 26 Elektriciteitscentrale 27 Houtjesplein 28 RK kerk 29 Edelsmederij Verweij 30 Koepelkerk 31 Vakantiewoning (vm Kosterswoning) 32 Café-Restaurant-Theater Het Verenigingsgebouw 33 Klein Soestdijk 34 vm Synagoge 35 Maallustcomplex 36 Stichting Muziekinstituut Veenhuizen (vm Directiehotel) 37 Van den Boschhoeve 38 Leerlust (vm school) 39 Locatie vm bakkerij 40 Wilhelminaboom 41 PI Esserheem 42 PI werkplaats * vm Tweede- en vm Derde Gesticht
Laan ad Weld

rweg

17 18 9 19 8 7 20 21 6
Hospit aallaa n

42

4

5

22

41
Meido ornlaa n

3

*

2
Kerkla

Veenhuizen boeit
www.veenhuizenboeit. nl www.kopvandrenthe.nl www.drenthe.nl

Oude

1
eg aulerw

Grach t

40 39

23 24

an

H

P

38 25 26
G ene raal va

27

igheid

Hoofd

weg

n den weg Bosch
or Sm Pasto itslaan

37 30 32 35 34 33 31

28 29
nationaal stedelijk netwerk

“EUROPEES LANDBOUWFONDS VOOR

36

Fochteloërveen

PLATTELANDSONTWIKKELING: EUROPA INVESTEERT IN ZIJN PLATTELAND”

com Verhuur Paardentram Wim Majoor en Helen Hilgersom Bieuwweg 6. Vanaf 1875 gingen de kinderen van het personeel naar een school aan de Oude Gracht.nl www. ma. Plichtgevoel. 10. behalve tijdens schoolvakanties. Het pand stond ook bekend als ‘de villa’ en ‘Excelsior’. 9341 TC Veenhuizen t. ‘Leerlust’ staat er niet meer. de oorspronkelijke Rode Pannen. Meubels. Het lage gebouw.00 uur. 9341 TE Veenhuizen t. Edelsmederij Verweij is gevestigd in een gerestaureerde dienstwoning (1906). viel tot in de jaren ’80 van de 20ste eeuw onder beheer van Justitie.en theetuin Zunneschien 6 Hospitaallaan 2. De panden vormen samen met het keukengebouw en het hospitaal Hotel Bitter & Zoet de Gezondheidsacademie. (0592) 304140 (Gobelin) www. Erfgoedcentrum Veenhuizen. Zunneschien. Dat werd al snel ‘Gauw bij God’.com openingstijden: do t/m zo 11. cultuur en psychiatrie met elkaar verbindt. 7. De naam ‘Controle’ verwijst naar de functies van de oorspronkelijke bewoners: de huismeester van het Hospitaal en de opzichter der gebouwen. Spaanse Kerkhof. Esserheem en Werkplaats. In 1903 werd bovendien een handgedreven zuivelfabriek gebouwd. Het oude gesticht. 9341 AB Veenhuizen t. Tourist Info Veenhuizen. dateert uit 1860.nl Rugkliniek Iprenburg 20 Hospitaallaan 10.00-17. precies vastgelegd.boeijengamusic. Eind 19de eeuw ontwierp W. Tot 1951 zijn hier nog verpleegden begraven.nl www. Een aantal panden behoort nu tot het Erfgoedcentrum Veenhuizen. werd Veenhuizen rijkswerkinrichting. In de IJskoepel werd ijs bewaard voor gebruik in het Hospitaal.00-18. ook wel ‘Pannenkoekhuisje’ genoemd. (0592) 304144 (Muziekinstituut) www.com t. Verdere verwerking vond plaats in de Houtzagerij en de werkplaatsen. Metzelaar in de periode 1875-1914 verantwoordelijk voor de bouw van zo’n 150 panden in Veenhuizen. 3.a. De schilder zat na de Tweede Wereldoorlog vijf jaar als politieke gevangene in Veenhuizen. Wijzigingen en zetfouten voorbehouden. Het schoolhoofd woonde in de dienstwoning ‘Leering door Voorbeeld’ (1909). met uitzondering van de Hoofdweg. dat wel.a. waaronder trouw. en op afspraak Hotel Bitter & Zoet en Gezondheidsacademie 19 Hospitaallaan 16. Zo was er een bibliotheek.d. Jachtweide. 13. Hiëronymus Aemilianuskerk (1891) werd gebouwd naar een ontwerp van W. die huis aan huis bestellingen kwamen opnemen. 11. ateliers. Tot 1875 werden verpleegden anoniem. Deze brandweerkazerne (1925) was bestemd voor de handpomp. Nu is het een knusse vakantiewoning. 9341 AA Veenhuizen t. De oude school werd bij het Ambachtscluster getrokken. 39. een bijzonder initiatief dat kunst. 9341 BK Veenhuizen t.nl www. Toewijding. Er gaan verschillende fraaie verhalen rond over deze plek.en vriendschapsringen. waren voor eigen gebruik bestemd. Alles. In het gerestaureerde oude Slachthuis is het Tourist InfoVeenhuizen gevestigd. De oude slaapzaal doet dienst als overnachtingsaccommodatie. enz.en schilderwerkplaats voor gedetineerden.nl 1 Vakantiewoningen t. een schitterende koffie. beeldend kunstenaar Oude Gracht 36. Van de drie 19de-eeuwse gestichten resteert alleen het Tweede Gesticht. Gidsen verzorgen rondleidingen langs de unieke architectuur van het gevangenisdorp. begraven. 9341 AB Veenhuizen t. Na de sluiting in 1924 werd er een maalderij ingericht die tot de jaren ’60 van de 20ste eeuw nog in gebruik was. Bezoekende ambtenaren uit Den Haag konden hier overnachten en vergaderen. In de rechterhelft van de dubbele personeelswoning ‘Controle’ (W. werden er toneelvoorstellingen gegeven en vonden verenigingen en clubs er onderdak. 19 en 20. engelen.nl www. Het assortiment van Coco Maria bestaat uit een bijzondere en vrolijke combinatie die duidelijk met een knipoog is samengesteld: handgemaakte kasten en tafels. maar vaak waren het er veel meer. IJskopel. Alles nog in oorspronkelijke staat. nu een idyllisch meertje. info@rugkliniek-iprenburg. maar onderzoek heeft aangetoond dat hier het kapelletje van het dorp heeft gestaan. Daarna nam het Korps Gesticht- begraafplaats. Koepelkerk en Kosterswoning. Klein Soestdijk. 4 en 5. nov. 24. Nu is het gebouw in gebruik als kantoor. timmer-. Zo hadden de bakker en de slager. (0592) 30 41 42 (Boeijenga) www. gemaakt door de Haagse reclameschilder Adolf Gantzert. 9341 AC Veenhuizen t.veenhuizenboeit. 37. 9341 AH Veenhuizen t. Het grote gebouw daarachter is van 1939. 14 en 15. Dat was bijzonder. 29 en 30.Veenhuizen in de Drentse gemeente Noordenveld: dwangkolonie. Boschweg 7 & 9. 36. Elektriciteitscentrale Sjef Meijman. Het Verenigingsgebouw. De Tuinen van Weldadigheid. Lijkenhuisje. Hospitaal en Leprozenhuis. (0592) 38 85 06 www.bitterenzoetveenhuizen. 9341 AB Veenhuizen t. Tot de jaren ’80 van de vorige eeuw was het gevangenisdorp verboden gebied voor buitenstaanders. een museum en meer. 13. 28. Vlakbij het Informatiecentrum staat de Wilhelminaboom. Veenhuizen kent nog altijd drie strafinrichtingen met ruim 1. vergaderingen en partijen. 9341 AH Veenhuizen t. 34. (0592) 38 86 69 www. Metzelaar. die in 1898 geplant werd ter herinnering aan het feit dat Wilhelmina toen Koningin der Nederlanden werd. Nadat de overheid de dwangkolonie overnam. ‘Bitter en Zoet’ was ooit de apotheek en de dienstwoning van de assistent-apotheker. Het Maallustcomplex omvatte meerdere gebouwen. kaarsen.C. Synagoge. In 1825 was er bijvoorbeeld maar één chirurg in heel Drenthe. werd toen werkgesticht.00 uur.sjefmeijman. Het hotel heeft begin 2009 de deuren geopend en is toegankelijk voor mensen die zorg nodig hebben en voor mensen die dit niet nodig hebben. die de functie van de bewoner of het gebouw weergaven. enz.edelsmederij-verweij. kabouters. In groepen van tachtig leefde men in benauwde zalen van 10 bij 15 meter.000 verpleegden. Erfgoedcentrum Veenhuizen. Metzelaar was bedoeld als vernieuwd Tweede Gesticht. nu het Gevangenismuseum. (0592) 38 88 09 e. Houtzagerij.hetverenigingsgebouw. 11.nl.outsiderarthouse. 1890) biedt onderdak aan Inloopatelier Coco Maria. Inloopatelier Coco Maria. Hier stond de eerste stoomgedreven machine van Noord-Nederland. Cellencomplex De Rode Pannen. Een wandeling of fietstocht is hier een reis door een intens en tastbaar verleden. (06) 53 35 42 78 e. geproduceerd in de werkplaatsen.en theetuin en een galerie met werk van zo’n 150 hobbyisten. waar veroordeelde misdadigers werden ondergebracht. Aan weerszijden van een hoog woongedeelte bevinden zich de lagere aangebouwde stal en opslagruimten voor graan en werktuigen. die ooit bestemd was voor de laagste ambtenaren. Edelsmid Verweij ontwerpt en vervaardigt unieke sieraden.F. Een geheimzinnige verhoging in het bos is de enige herinnering aan het middeleeuwse Veenhuizen. (0592) 38 85 20 www. Hier is het Gevangenismuseum gevestigd. Elk gesticht van de dwangkolonie kon ongeveer 1. Brandweerkazerne. Opleidingscentrum Gestichtwacht (GEWA) en Marechausseekazerne. Na de overname van de gestichten door de rijksoverheid. Metzelaar. Aanvankelijk kregen alle kinderen in Veenhuizen les in de gestichten. Rooms-katholieke kerk. 9341 AH Veenhuizen t.00 uur. Maallustcomplex. ook wel het Vierde Gesticht genoemd. info@outsiderarthouse. Leerlust. 27. za. info@peergroup. Van den Boschhoeve.00 uur Theatergezelschap PeerGrouP Oude Gracht 6. sjef@sjefmeijman. Outsider Art House.00-17. 33. Metzelaar. is helaas afgebroken. De Stoomhoeve (W. klompen. Leveranciers en bezoek voor het personeel konden niet zomaar langskomen. De katoenspinnerijzaal is nu in gebruik voor o. rijkswerkinrichting en gevangenisdorp. Zo mochten alleen hoge functionarissen een bruine beuk in de tuin hebben en was het aantal kippen dat het personeel mocht houden. Tegenover de boerderij stond ooit het Derde Gesticht (1822).nl 31 32 Gevangenismuseum 2 Oude Gracht 1. De voormalige stoomkatoenspinnerij Oud Bergveen (1839) is het laatste restant van het weverij. In de expositieruimte zijn prachtige sieraden in verschillende materialen te bekijken. 9341 AB Veenhuizen t. Gescheiden van de verpleegden. (0592) 38 86 69 www. Metzelaar was Justitie-architect W. info@gevangenismuseum.nl 16 Boeijenga Muziek 36 Gobelin Music Publications Stichting Muziekinstituut Veenhuizen Hoofdweg 156. Outsider Art House 23 Oude Gracht 2. want in de meeste Drentse plaatsen ontbrak een dokter. Naast de Houtzagerij staat de Elektriciteitscentrale. Veenhuizen was zoveel mogelijk zelfvoorzienend.C. t/m okt. Rond Veenhuizen werden meerdere productiebossen aangelegd. In 2001 gingen de vervallen gebouwen over in particuliere handen. 10. in zijn eigen atelier.C. De penitentiaire inrichting Esserheem verrees in 1898-1900. dat Veenhuizen boeit wacht (GEWA) deze taak over. (0592) 38 84 19 e. Achter Esserheem bevindt zich de beton-. Logies in de bewaarderswoningen. 12. (0592) 31 87 98. zoals meubels.wanadoo. Het Hospitaal (1893-1895) draagt het opschrift ‘Vertrouw op God’. In het Ambachtscluster werden de verpleegden in werkplaatsen aan het werk gezet. waarin nu café theater restaurant Het Verenigingsgebouw is gevestigd. Zo liggen in een ogenschijnlijk leeg veld op de sen in stand gehouden. alleen toegang met een pasje dat moest worden aangevraagd op het Hoofdbureau.200 mensen herbergen. Veel panden in Veenhuizen dragen stichtelijke opschriften.com t. heeft het complex verschillende functies gehad.peergroup.en spinnerijcomplex dat bij het Derde Gesticht hoorde. Gevangenismuseum. Edelsmederij Verweij.nl Inloopatelier Coco Maria 11 Stoomweg 3.kunst-en-vlieg.00-17. Architect S. In het witte Leprozenhuis (1867) werden enkele oud-Indiëgangers die in Veenhuizen verbleven en aan de zeer besmettelijke ziekte lepra leden. m. Bakkerij. werd een nieuw pand aan de Van den Boschweg gebouwd. Wilhelminaboom. Stichting Muziekinstituut Veenhuizen. De bakkerij.00-16. 21. Nadat Justitie de verantwoordelijkheid had gekregen over de gestichten. Veel panden zijn gerestaureerd en bieden nu onderdak aan galerieën. Mexicaans serviesgoed.detuinenvanweldadigheid. Boeijenga Muziek en het Muziekinstituut Veenhuizen gevestigd. In 1892 werd voor de kinderen van het personeel de school ‘Leerlust’ gebouwd. eveneens uit 1925. 31. lijkenhuisje en leprozenhuis. In het voormalige Directiehotel zijn nu Gobelin Music Publications. 40 en 41. Ook op afspraak. bewegingsvrijheid en frisse lucht waren er nauwelijks. (0592) 38 82 64 e. Café restaurant theater Het Verenigingsgebouw Hoofdweg 116. 1905) is Zunneschien gevestigd. www. 10. Begraafplaats en Sterrebos. zonder enige vorm van registratie.nl openingstijden: do-vr.nl De Tuinen van Weldadigheid Lambert Sijens en Jolanda Loonstra t. 2. Tourist Info Veenhuizen Oude Gracht 40. Tot 1942 was de Marechaussee verantwoordelijk voor de buitenbewaking. waaronder een molen en een graandrogerij en -opslagruimte (1882).gevangenismuseum. Metzelaar een uniek boerderijtype: het middenhuistype. . 8 en 9. 17. gesloten. (085) 210 30 04 e. Het Hospitaalcomplex omvatte verder een ijskoepel. nog bewoonde pand in Veenhuizen en diende ook als herberg en winkel.nl openingstijden: apr. 1. De kazerne van de GEWA uit 1950 is nu een kantoor van Justitie. Ook ambtenaren kregen er een laatste rustplaats. 35. die de drie gestichten voorzag van brood. Het gebouw was bestemd voor het personeel. de stoomkatoenspinnerij en -weverij en de slachterij.C. Omdat de bedrijvigheid op het Ambachtscluster de kinderen teveel afleidde. want in het hele land stonden al stoomzuivelfabrieken.C. In het huidige houten gebouw is de Kunst*Kolonie*Veenhuizen gevestigd. Elektriciteitscentrale en Houtjesplein. zoals een kleinfruit-doolhof en een kruidentuin. metaal. enkele siertuinen en een kwekerij voor bijzondere groenten en planten. Cellencomplex De Rode Pannen. (0592) 38 50 40 e.nl Koffie. 32. verrees hier tussen 1875-1914 voor het personeel een compleet dorp. (0592) 39 69 33 e. 6. In de Tuinen van Weldadigheid wordt een unieke collectie oude groenteras- 22.met tucht en arbeid . info@cocomaria.rugkliniek-iprenburg. Hygiëne.gobelinmusic. afgezonderd. 9341 BM Veenhuizen t. De hiërarchie in Veenhuizen werd tot in absurde details doorgevoerd. oude bouwmaterialen. zunneschien@uwnet. Aan de Van den Boschweg staat nog een brandspuithuis. In dit gebouw is het Outsider Art House gevestigd. 23.00 uur. privacy. Bijkomende attracties zijn: Boevenbus. t/m mrt. kleding en voedsel werden o. arme gezinnen en wezen. De synagoge uit 1839 verloor na 1890 zijn functie toen er geen joden meer ‘opgezonden’ werden naar Veenhuizen.cocomaria. De St.van arme sloebers uit de steden in het westen van het land. De Nederlands-hervormde Koepelkerk (1826) werd gebouwd naar voorbeeld van de kerk te Smilde. In het Bezoekerscentrum is een boeiende tentoonstelling ingericht over de geschiedenis van Veenhuizen. © Stichting Veenhuizen Cultuur&Toerisme Aan deze publicatie kunnen geen rechten ontleend worden.000 gedetineerden. info@detuinenvanweldadigheid. De hoofddirecteur woonde in een witgepleisterde villa uit 1859 die bekend stond als ‘Klein Soestdijk’. (0592) 38 81 87 de geschiedenis van het straffen door de eeuwen heen vertelt.nl Kunst-en-Vlieg 38 Beeldend kunstenaar Marleen van Engelen Generaal v.nl www. De fabriek was vrij ouderwets. 25 en 26. Samen met zijn vader J. 38.gevangeninmuziek. Veenhuizen had vanaf het begin een arts. 9341 AV Veenhuizen t. Niet alleen aan het karakter van een pand kon men zien wie er woonde.nl. Wijn ontwierp in 1922 het Verenigingsgebouw. dat alleen in Veenhuizen voorkomt.C. (0592) 38 70 10 e.nl/zunneschien openingstijden: elke middag Pasen tot okt. Het gebouw van W. meer dan 10. (0592) 38 50 02 www. info@veenhuizenboeit. (0592) 38 84 14 e.logiesveenhuizen. Bij de kerk staat de oude Kosterswoning.com www. In het priesterkoor bevindt zich een muurschildering van Jezus met zijn apostelen. Bitter en Zoet. die lijkt op de woningen in de vrije kolonie Frederiksoord. Een plek die volgens de Maatschappij heel geschikt was voor de heropvoeding .nl www. 16. Ontdek het zelf: Veenhuizen boeit! In 1823 stichtte de Maatschappij van Weldadigheid in een desolaat veengebied een dwangkolonie voor bedelaars.. overnachtingsaccommodaties. Verpleegden kapten de bomen en vervoerden de stammen naar het Houtjesplein. Er zijn fraaie nutstuinen.nl http://home. Een wandelpad verbindt de begraafplaats met het 19de-eeuwse Sterrebos.nl Edelsmederij Verweij 29 Kerklaan 2. Oud Bergveen. De producten. 18. in 1912 de eerste elektriciteitsvoorziening in Drenthe. In ‘Toewijding’ woonde de dokter en in ‘Plichtgevoel’ de apotheker. Voor die tijd werd het graan op de zolders van de gestichten opgeslagen. Deze boerderij uit 1723 is het oudste. omdat het pand aan de Oude Gracht teveel geluidsoverlast ondervond van het Ambachtscluster.