P. 1
Eindwerk Drugs Uit de Levende Natuur

Eindwerk Drugs Uit de Levende Natuur

|Views: 415|Likes:
Published by redpanter12

More info:

Published by: redpanter12 on Feb 24, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/12/2013

pdf

text

original

Sections

  • Samenvatting
  • Voorwoord
  • Inleiding
  • Deel 1: Literatuurstudie
  • 1 Inleidende begrippen
  • 1.1 Definitie ‘drugs’
  • 1.2 Een aantal belangrijke termen in verband met drugs3
  • 1.2.1 Afhankelijkheid en onthoudingsverschijnselen
  • 1.2.2 Craving
  • 1.2.3 Potensialisering
  • 1.2.4 Overdosis
  • 1.2.5 Kruisafhankelijkheid
  • 2 De verschillende indelingen van drugs
  • 3.1 Receptoren
  • 3.2 Neuronen5
  • 3.3 Synapsen
  • 3.4 Neurotransmitters
  • 4 Bewustzijnsveranderende of hallucinogene drugs
  • 4.1 Cannabis
  • 4.1.1 Geschiedenis
  • 4.1.2 Wat zijn marihuana en hasj?89
  • 4.1.3 De kenmerken van de plant10
  • 4.1.4 Hoe wordt het gebruikt?
  • 4.1.5 De effecten en de gevolgen11
  • 4.1.6 Hoe werkt cannabis?12
  • 4.2 Alternatieve drugs of ecodrugs15
  • 5 Oppeppende of stimulerende drugs
  • 5.1 Cocaïne16
  • 5.1.1 Geschiedenis
  • 5.1.2 Wat is cocaïne?
  • 5.1.3 De kenmerken van de plant
  • 5.1.4 Hoe wordt het gebruikt?
  • 5.1.5 De effecten en gevolgen
  • 5.1.6 Hoe werkt cocaïne?17
  • 5.1.7 Crack
  • 5.2 Cafeïne
  • 5.2.1 Geschiedenis20
  • 5.2.2 Wat is cafeïne?
  • 5.2.3 De kenmerken van de plant21
  • 5.2.4 Hoe wordt het gebruikt?
  • 5.2.5 De effecten en de gevolgen22
  • 5.3 Nicotine23
  • 5.3.1 Geschiedenis
  • 5.3.2 Wat is nicotine?
  • 5.3.3 De kenmerken van de plant24
  • 5.3.4 Hoe wordt het gebruikt?
  • 5.3.5 De effecten en de gevolgen
  • 5.3.6 Hoe werkt nicotine?25
  • 5.4 Khat28
  • 6 Verdovende of dempende drugs
  • 6.1 Opium
  • 6.1.1 Geschiedenis30
  • 6.1.2 Wat is opium?
  • 6.1.3 De kenmerken van de plant31
  • 6.1.4 Hoe wordt het gebruikt?
  • 6.1.5 De effecten en de gevolgen
  • 6.2 Heroïne32
  • 6.2.1 Geschiedenis
  • 6.2.2 Wat is heroïne?
  • 6.2.3 Hoe wordt het gebruikt?
  • 6.2.4 De effecten en gevolgen
  • 6.2.5 Hoe werkt heroïne?33
  • 6.3 Morfine
  • 6.3.1 Geschiedenis
  • 6.3.2 Wat is morfine?
  • 6.3.3 Hoe wordt het gebruikt?
  • 6.3.4 De effecten en de gevolgen
  • Deel 2: Didactische verwerking
  • 1 Situering in de eindtermen
  • 1.1 Lesthema biosociaal probleem34
  • 2 Beginsituatie en lesdoelen
  • 3 Leerinhoud en didactische aanpak
  • 4 Werkbladen en fiches
  • 4.1 Ingevulde werkbladen
  • 4.2 Lege werkbladen
  • 4.3 Fiches
  • 5 Referentiewerken
  • Besluit
  • Referentielijst figuren
  • Literatuurlijst

Drugs natuur

uit

de

levende

Karlien Boon Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs 2007 – 2008

Katholieke Hogeschool Leuven Departement Lerarenopleiding Naamsesteenweg 335 3001 LEUVEN–HEVERLEE Tel. (016)39 92 00 Fax. (016)40 70 87 e-mail: dlo.heverlee@khleuven.be

Samenvatting
Student: Onderwijsvakken: Promotor: Academiejaar: Karlien Boon aardrijkskunde – biologie - geschiedenis L. Clijmans, lector biologie KHleuven - DLO 2007 - 2008

Drugs uit de levende natuur Dit eindwerk geeft informatie over drugs die gemaakt zijn op basis van natuurlijke stoffen in planten en paddenstoelen. We hebben ons toegespitst op de effecten van deze drugs in onze hersenen. Dit eindwerk is dan ook zeer geschikt voor leerkrachten die hier meer informatie over wensen. In het eerste deel worden in het begin een aantal belangrijke termen in verband met drugs toegelicht, daarna worden de delen en stoffen besproken die belangrijk zijn voor de informatieoverdracht in het zenuwstelsel en vervolgens worden de verschillende drugs behandeld. Van elke drug worden de kenmerken, de effecten, het gebruik, de kenmerken van de plant en de werking besproken. De drugs zijn onderverdeeld op basis van het effect dat ze hebben (stimulerend, verdovend of hallucinerend). Het tweede deel omvat werkbladen en uitgewerkte lessen rond drugs. In deze lessen wordt onder meer de invloed van cocaïne en cannabis op onze hersenen diepgaand besproken. We menen dat door deze informatie de leerlingen zich meer bewust worden van de gevaren. Ook herkennen van druggebruik en hulpverlening komt aan bod.

Voorwoord
Ik wil graag een aantal mensen bedanken die een belangrijke rol hebben gespeeld bij het tot stand komen van dit eindwerk. Eerst en vooral wil ik mevr. Clijmans bedanken voor haar begeleiding en hulp, voor de tips en voor het nalezen van mijn eindwerk. Ik vond het een aangename en vlotte samenwerking, zelfs al moest ze grotendeels via mail gebeuren aangezien ik drie maanden in het buitenland ben geweest. Verder wil ik mijn familie bedanken, die mij gedurende deze hele opleiding gesteund heeft. Ze stond altijd klaar om mij te helpen en moed in te spreken op moeilijke momenten. En tenslotte wil ik zeker niet vergeten om mijn vriend, vrienden en medestudenten te bedanken. Zij waren ook een ongelofelijke steun tijdens deze opleiding.

...................................................1.. 33 Hoe werkt cocaïne? ................................................................................ 21 Hoe werkt cannabis? ...........................................1 3................................................................................................. 9 Potensialisering ...................1..........................4 1..............3 5....................4 5.......................................................2......1....2 1.......................................................................... 4 Inleiding..............................1......... 17 Wat zijn marihuana en hasj? ........ 23 Alternatieve drugs of ecodrugs ................. 7 Een aantal belangrijke termen in verband met drugs ...........3............ 12 Receptoren ........................... 44 Oppeppende of stimulerende drugs ............1 1.......................1 4.... 7 Craving ................. 9 Kruisafhankelijkheid ............................2 1.....2............................................................. 30 De kenmerken van de plant ........................................ 3 Inhoudsopgave...................................................... 15 4 4.....5 4............................................................. 17 5 5........................................2.............................1 1........................................5 5.. 40 De kenmerken van de plant ...2 5...2....1 5.1........2...........Inhoudsopgave Samenvatting .........................................2............. synapsen en neurotransmitters ................................................................................................................................................................ 12 Neuronen ......................................................1............. 31 Hoe wordt het gebruikt? .................................................................................................... 35 Crack .......................................4 4.......................... 2 Voorwoord................................................................................ 27 Bewustzijnsveranderende of hallucinogene drugs ........................................ neuronen..............................................2.....................................2.....................2.................1 5................ 42 Nicotine........................... 42 De effecten en de gevolgen ................1.............................1..............3 4................................................................................................5 5................................................1.........1 5.......................................................................................2 5...................... 15 Neurotransmitters............... 7 Afhankelijkheid en onthoudingsverschijnselen ............................................................................................................................................... 41 Hoe wordt het gebruikt? ...........................................3 5...................................................... 29 Geschiedenis........... 44 Geschiedenis......................................................................................................................................... 9 2 3 3................................................... 19 Hoe wordt het gebruikt? ....... 39 Geschiedenis....2................. 6 Deel 1: Literatuurstudie....................................... 17 Geschiedenis............................................................ 29 .....................2 5................1 Cocaïne ..................3 3................................4 De verschillende indelingen van drugs ...................................................1 4.......................4 5.... 21 De effecten en de gevolgen ........................... 32 De effecten en gevolgen .. 39 Wat is cafeïne? ............................................ 7 1 1.......................................... 7 Definitie ‘drugs’ .........................................................7 5..................1........................ 9 Overdosis ......... 11 De normale werking: receptoren..................6 5...............................2 Cannabis ........ 29 Wat is cocaïne? ......................................3 5...1...............6 4............................................................................5 Inleidende begrippen ...........................................2 3................................................................1................................................................3 1............2 4........................ 13 Synapsen ..... 17 De kenmerken van de plant .1....................... 38 Cafeïne .........

47 De effecten en de gevolgen ............................ 44 De kenmerken van de plant ..................................... 73 1 1.................................................... 109 Literatuurlijst ............................................................................................ 56 Hoe wordt het gebruikt? ...................... 49 Khat ... 93 Fiches . 75 Lesthema biosociaal probleem ..................................................................................... 70 Hoe wordt het gebruikt? ....................................................................................1 Situering in de eindtermen ........2 5..........................................3 Leerinhoud en didactische aanpak............................................................................................................................................... 107 Besluit ..........................................................................................................................3 5..........5..................................................................... 57 De effecten en gevolgen .....................4 6...........................3.................................. 45 Hoe wordt het gebruikt? .3 6.1..3 6.............................................. 55 Geschiedenis..............................2 6............................................................................4 Opium...................1............. 71 De effecten en de gevolgen .. 53 Wat is opium? .3..... 71 Verdovende of dempende drugs .............................................................1 6....................................3.............................3 6............................2 6....................................2........ 58 Hoe werkt heroïne? ..2............. 52 6 6......................... 76 Werkbladen en fiches ............ 112 ......................................3.3.....3.....1............................. 70 Wat is morfine? ..........1.........................5 5........................................................ 55 Wat is heroïne? .. 55 De effecten en de gevolgen .................................................................... 80 Ingevulde werkbladen .............................4 Wat is nicotine? ..........................................................................3..................................................4 6..........2 6.3...... 73 Beginsituatie en lesdoelen......... 53 Deel 2: Didactische verwerking .......................................................................................... 53 Geschiedenis.5 6..........................................................2........................................................................................................................................ 108 Referentielijst figuren ..2 6............................................................................................................................................5 6.................................................................6 5...........................1 4................................................................... 62 Morfine ................................. 73 2 3 4 4.... 80 Lege werkbladen .... 55 Heroïne ........................................................................................................... 106 5 Referentiewerken ..................................2 4..................................................3 6...1............................3. 54 Hoe wordt het gebruikt? ............................................2..2.........................................................................1 6....... 47 Hoe werkt nicotine? . 53 De kenmerken van de plant ....................4 5...... 70 Geschiedenis..............1 6........................1 6..........................................

Ik wou graag meer weten over drugs en over de effecten van drugs op onze hersenen en de rest van ons lichaam. Zij gaan dan ook het meest experimenteren met drugs. Mijn doel hierbij was om op basis van een verkennende en kritische bronnenstudie mij te verdiepen in een onderwijs. in functie van mijn persoonlijke en professionele groei. Daarom is dit eindwerk voornamelijk bedoeld voor leerkrachten die in de tweede graad lesgeven. Het is belangrijk dat men in het secundair onderwijs voldoende aandacht besteedt aan drugspreventie.Inleiding Ik heb voor dit eindwerk gekozen. Ik hoop dan ook dat dit eindwerk kan bijdragen aan een goede drugspreventie in het secundair onderwijs. gaan ze er (hopelijk) voorzichtiger mee omgaan. Vooral jongeren uit de tweede graad zijn gevoelig voor de invloed van vrienden en het milieu waarin ze zich bevinden. omdat het onderwerp mij heel erg interesseert. en lopen daarbij de kans om verslaafd te worden. Het is belangrijk om zelf voldoende achtergrondkennis te hebben om de leerlingen bewust te maken van de gevaren van drugs. Als leerlingen zich bewust zijn van de gevaren van drugs. kunnen gebruikt worden in de lessen biologie. De werkbladen die in het tweede deel van dit eindwerk zijn opgenomen. 6 . Ze sluiten bij het leerplan aan in de lessenreeks over een biosociaal probleem.en maatschappelijk relevant thema.

Drugspreventie: achtergronden. Drugs en gebruik: duidelijke antwoorden op uw vragen. Drugs en gebruik: duidelijke antwoorden op uw vragen . e.a. e. Later werd het woord enkel nog gebruikt om medicijnen aan de duiden die uit kruiden bereid werden. Algemeen staat het begrip ‘drug’ voor een middel: 2 • • • • dat invloed heeft op het bewustzijn (dit is de manier waarop je de wereld rondom je beleeft). verkiezen de meeste medici om de termen ‘afhankelijkheid’ en ‘afhankelijke gebruiker’ te hanteren. ‘Drugs’ als begrip heeft een negatieve ondertoon. derde druk. Bohn Stafleu van Loghum. Drugspreventie: achtergronden. dan is het antwoord afhankelijk van de persoon of instantie aan wie men de vraag stelt. dat wordt gebruikt voor recreatieve doeleinden. Icarus . 3 BUISMAN W. waarvan het gebruik. . 2000. praktijk en toekomst . BUISMAN W. derde druk. 1.C. enerzijds ingegeven door het beeld dat de gebruiker voor ogen heeft en anderzijds vanwege de aard van de middelen. Wat je moet weten over cocaïne . .a. Bohn Stafleu van Loghum. en VAN DER STEL J. praktijk en toekomst .R. Corona .Deel 1: Literatuurstudie 1 1.1 Inleidende begrippen Definitie ‘drugs’ Oorspronkelijk verwees het Engelse woord ‘drug’ naar alle gedroogde kruiden. 1 Als men tegenwoordig aan iemand vraagt wat drugs zijn. 7 . De reden hiervoor is deels een maatschappelijke kwestie: het woord 1 2 WOLF H. . bijvoorbeeld.1 Afhankelijkheid en onthoudingsverschijnselen Hoewel de termen verslaving en verslaafd vaak gebruikt worden in verband met drugs. Daarom spreekt men ook nog steeds van ‘drogist’ of ‘drugstore’.R.2. en VAN DER STEL J. zoals bijvoorbeeld peper of lavendel. Icarus . bezit en/of verhandelen illegaal is en waaraan de gebruiker uiteindelijk verslaafd raakt. . WOLF H. Voor de medische wereld. CONOLLY S.2 Een aantal belangrijke termen in verband met drugs 3 1. . zijn het middelen die ons bewustzijn rechtstreeks beïnvloeden en onze stemming veranderen.C.

bij alcohol). De tolerantie of gewenning voor een middel is een fysiologisch mechanisme dat op twee verschillende manieren kan ontstaan. De receptor is de plaats waar een middel zijn directe werking op uitoefent. van groot belang in het al dan niet ontstaan van psychische afhankelijkheid. In beide gevallen gaat de gebruiker meer gebruiken om het gewenste effect te bekomen. De abstinentieverschijnselen zijn ook heviger bij stoffen die snel door het lichaam worden uitgescheiden. of zeer uitgesproken (vb. 1 Fysieke afhankelijkheid Een drug veroorzaakt fysieke afhankelijkheid als de gebruiker voortdurend de dosis moet verhogen om dezelfde effecten te bekomen (= tolerantie) en ontwenningsverschijnselen veroorzaakt als de gebruiker probeert te stoppen. zijn de onthoudingsverschijnselen meestal minder erg. Het zijn vooral de stoffen die het centraal zenuwstelsel remmen die duidelijke lichamelijke onthoudingsverschijnselen geven. Bij de ene manier ontstaat de gewenning doordat de uitscheiding van de stof toeneemt. bij opiaten) en zelfs levensbedreigend (vb. Bij stoffen die langzaam uit het lichaam verwijderd worden. en de invloed van de omgeving. Bij de andere manier is de gewenning het gevolg van processen die zich afspelen ter hoogte van de receptor. Verder zijn de persoonlijkheid en de voorgeschiedenis van de gebruiker. Meestal is dit eveneens de plaats waar een lichaamseigen stof (een hormoon of een neurotransmitter) zich bindt met de cel. maar duren ze wel langer. kan het aantal receptorplaatsen afnemen of toenemen Het is ook mogelijk dat de productie van de lichaamseigen stoffen na verloop van tijd afneemt door het aanbod van stoffen van buitenaf.‘verslaving’ roept een gevoel van oncontroleerbaarheid en zelfs onvergeeflijkheid op. Afhankelijkheid daarentegen suggereert een wijze van gedrag die te veranderen is. Ten eerste hangt het van de drug zelf af: bij sommige drugs (zoals cocaïne en nicotine) treedt er sneller psychische afhankelijkheid op dan bij andere. De lichamelijke abstinentieverschijnselen kunnen mild en nauwelijks herkenbaar zijn (vb. Door een overaanbod van de drug die zich steeds met dezelfde receptor wil binden. bij cocaïne en cannabis). 2 Psychische afhankelijkheid Psychische afhankelijkheid (nieuwe titel) ontstaat door een samenspel van verschillende factoren. 8 . Dit leidt dan tot een effect. Medici en drugsvoorlichters maken een onderscheid tussen fysieke en psychische afhankelijkheid.

Psychische onthoudingsverschijnselen kunnen optreden zowel bij de onthouding van stoffen die het centrale zenuwstelsel stimuleren als van stoffen die het centrale zenuwstelsel remmen. Opvallend is wel dat. een hartaanval of de dood.… Een ‘overdosis’ kan ook een zelfmoordpoging zijn. Dit is de voornaamste doodsoorzaak bij druggebruikers. Dit noemt men kruisafhankelijkheid.4 Overdosis Letterlijk betekent dit ‘een te hoge dosis’. de aanwezigheid van giftige versnijdingsproducten. Dit verschijnsel noemt men ‘craving’. de psychische afhankelijkheid blijft bestaan. allergische reacties. of in het Nederlands ‘zuchtigheid’. maar wel het gelijktijdig innemen van verschillende soorten drugs. In het algemeen wordt het woord gebruikt voor elke druginname die op korte termijn tot ernstige problemen leidt. 1.2.2. lang nadat een gebruiker lichamelijk is afgekickt.2. Deze wederzijdse versterkende invloed noemt men potentialisering. Veel zogenaamde overdosissen zijn eigenlijk het gevolg van het gelijktijdig innemen van verschillende soorten drugs in op zich niet dodelijke hoeveelheden. 1. Bekende voorbeelden hiervan zijn: het combineren van slaappillen met alcohol of slaappillen met heroïne. Men blijft verlangen naar de drug en naar het gevoel dat men krijgt bij gebruik. de afhankelijkheid ook automatisch bestaat voor middelen die nog nooit gebruikt zijn. Hierdoor is men vaak onrustig en prikkelbaar.5 Kruisafhankelijkheid Gebruikers kunnen van meer dan één middel afhankelijk zijn. zoals een coma. Voor een deel kunnen bepaalde middelen elkaar vervangen.3 Potensialisering Wanneer twee of meer verschillende drugs samen worden gebruikt.2 Craving Een duidelijke afbakening tussen lichamelijke en psychische afhankelijkheid is moeilijk aan te brengen. Sommige drugs zijn zo schadelijk dat eigenlijk elke inname een overdosis is. is hun gezamenlijk effect soms groter dan de som van de twee aparte effecten.2. 1. In veel gevallen is de oorzaak van deze problemen niet zozeer een te hoge dosis. 9 . 1. Dit betekent dat wanneer iemand verslaafd is aan het ene middel.

10 .De verklaring hiervoor moet gezocht worden in de ruimtelijke structuur van de stoffen. Deze is zo dat ze een binding aangaan met hetzelfde type receptor in de hersenen en deze receptor vervolgens activeren. zonder dat de typische abstinentieverschijnselen optreden. Een voorbeeld van kruisafhankelijkheid is dat heroïne kan vervangen worden door methadon. Deze kruisafhankelijkheid is bekend voor alle opiaten onderling.

Verder zijn er een aantal drugs die twee van deze effecten combineren. Hierbij maakt men een onderscheid tussen softdrugs en harddrugs. Op basis van het risico en de wetgeving. Dit houdt in dat er een verdere onderverdeling wordt gemaakt in bewustzijnsveranderende of hallucinogene drugs. 11 . Op basis van de sterkte van de psychische afhankelijkheid. Deze effecten lopen uiteen van een ander gevoel • van welbevinden tot ernstige vervormingen van de zintuiglijke waarnemingen.2 De verschillende indelingen van drugs Men kan drugs op basis van verschillende criteria indelen in categorieën. Er kan wel psychische afhankelijkheid ontstaan. • • Op basis van de sterkte van de lichamelijke afhankelijkheid. namelijk verdovende middelen en opwekkende middelen die hallucinaties veroorzaken. Harddrugs veroorzaken zowel lichamelijke als psychische afhankelijkheid en men ondervindt lichamelijke gevolgen door het gebruik ervan. oppeppende of stimulerende drugs en verdovende of dempende drugs. Softdrugs zijn drugs die geen lichamelijke afhankelijkheid veroorzaken. Ik heb voor dit eindwerk gekozen voor de indeling op basis van de effecten op het lichaam. Een aantal mogelijke criteria zijn: • Op basis van de effecten op het lichaam.

Een hartspiercel gaat bijvoorbeeld sneller en krachtiger samentrekken nadat adrenaline zich heeft gebonden aan de adrenalinereceptor en deze heeft geactiveerd. 1: Sleutel-slotmodel van receptoren Ook bepaalde drugs kunnen zich binden aan een receptor. Ze dienen als aangrijpingspunt voor endogene. Na de binding kan de receptor geactiveerd of niet geactiveerd worden. komt dit doordat dezelfde fysiologische respons ontstaat. Bij de binding 4 Gebaseerd op: Eindwerk: De invloed van drugs en alcohol op het menselijk lichaam . DE RUYTER L. Receptoren werken dus volgens een sleutel-slotmodel. . stoffen (vb. De stoffen die zich kunnen binden.1 Receptoren Receptoren zijn specifieke proteïnen. Wanneer de receptor geactiveerd wordt. 12 . noemt men liganden. die zou optreden na binding met de bijbehorende endogene stof. of lichaamseigen. KHLeuven (regentaat) . 3.3 De normale werking: receptoren. Een ligand bindt zich enkel aan een receptor die precies past. Na de binding wordt de receptor geactiveerd en ontstaat er in de cel een respons. neurotransmitters en hormonen) en voor exogene. of lichaamsvreemde. synapsen en neurotransmitters omdat dit van belang is om de werking van drugs te begrijpen. Deze zorgt uiteindelijk voor het beoogde fysiologische effect. stoffen (vb. waar stoffen zich aan kunnen binden. Zij zijn een voorbeeld van exogene liganden. synapsen en neurotransmitters 4 In dit hoofdstuk herhaal ik kort de werking van receptoren. Daarnaast kunnen er verschillende exogene liganden bestaan. drugs). Fig. neuronen. schooljaar 2005-2006. neuronen. Een receptor is dus een eiwit in de celmembraan van een cel. Meestal is er slechts één lichaamseigen of endogene ligand per receptor.

Fig. Neuronen zijn opgebouwd uit een cellichaam en de uitlopers.met een drug kan de aard van de respons. Hierdoor kan de endogene stof er slechter of niet meer op binden.neuroinf. De functie van deze uitlopers is het doorgeven van informatie. Stoffen die de werking van een endogene stof verminderen of tegengaan. zoals de intensiteit en de duur. internet. axonen en dentrieten genaamd. Stoffen die het effect van de endogene stof nabootsen of versterken. (http://www. Dit onderscheidt neuronen van andere cellen.shtml) 13 .org/youngscientists/hersenen/neuron. 11/04/2006. Hersenweetjes. 5 WIJNANTS M. wel afwijkend zijn. worden antagonisten genoemd. 2: Agonistische en antagonistische werking van een drug 3. worden agonisten genoemd. Wanneer de receptor niet wordt geactiveerd..2 Neuronen 5 Het menselijke zenuwstelsel is opgebouwd uit 2 soorten cellen: neuroglia en neuronen (=zenuwcellen). wordt hij alleen maar bezet door de drug.

4: Neuron De dendrieten zijn korte uitlopers en de meeste neuronen hebben meerdere dendrieten. Axonen kunnen ook andere cellen. De neuroglia zorgen namelijk voor de aanvoer van voedingsstoffen. Verder voeren ze afvalstoffen af die ontstaan wanneer neuronen afsterven en zorgen ze voor het versnellen van de neurale besturing doordat ze bepaalde axonen omgeven door een isolerende laag. De axonen zijn meestal heel lang en de meeste neuronen hebben er slechts één. 14 .3).) Het zenuwstelsel bestaat uit 10 tot 50 keer meer neuroglia dan neuronen. andere omschrijvingen zijn ook mogelijk. Dit betekent natuurlijk niet dat ze nergens voor dienen. zoals spieren en klieren. stimuleren. 3: Neuron Fig. Het is zelfs zo dat de neuronen hun functie niet goed zouden kunnen uitoefenen zonder de neuroglia. naar andere neuronen. toch wordt er veel meer gesproken over neuronen. (Dit zijn de fysiologische omschrijvingen van axonen en neuronen. Het axon voert informatie weg uit het cellichaam. voor fysieke steun en voor bescherming. Dit gebeurt door het maken van een synaps (zie verder: 1. Elk van deze functies wordt uitgevoerd door een bepaald type van neuroglia. De voornaamste reden hiervoor is dat neuroglia geen informatie kunnen overdragen. Ze ontvangen informatie en leiden deze tot in het cellichaam.Fig.3.

worden de neurotransmitters vrijgelaten in de synaptische spleet om zich vervolgens te binden aan de receptor van het dendriet.3 Synapsen Een synaps is de ruimte tussen de zenuwcellen.3. De neurotransmitters kunnen de activiteit van de zenuwcel die ze bereiken stimuleren of remmen. hitte en pijn. Adrenaline verhoogt de alertheid en zorgt ervoor dat de persoon meer energie heeft. Een signaal wordt door middel van neurotransmissie (zie verder: 1. De synapsspleet is de ruimte tussen een axon (=presynaptisch neurondeel) en een dendriet (=postsynaptisch neurondeel). Adrenaline is een neurotransmitter en een hormoon en wordt geproduceerd in de bijnieren. Wanneer er een zenuwimpuls aankomt in het axon. kou. De aanmaak van adrenaline verhoogt bij angst.3. De belangrijkste remmende neurotransmitter is GABA (gamma-aminoboterzuur). stress. woede. Er bevinden zich ook synapsen tussen zenuwcellen en spieren èn zenuwcellen en klieren. dopamine en noradrenaline. Fig. In deze ruimte vindt het 'doorgeven van de boodschap' plaats. 5: Synaps 3. 15 . Andere belangrijke neurotransmitters zijn: adrenaline.4 Neurotransmitters Een neurotransmitter is een molecule dat wordt gebruikt voor de signaaloverdracht in de synaps.4) via deze spleet overgedragen naar de volgende cel. De belangrijkste stimulerende neurotransmitter is glutamaat.

genot. meer bepaald in de voorhoofdskwab en de basale ganglia. Dit is afhankelijk van de stemming en van de werking van de andere neurotransmitters. Fig. voelt men zich euforisch. gespannen. In de hersenen zijn er zenuwen aanwezig die gevoelig zijn voor dopamine. angstig of opgewonden. Het kan eveneens werken als een hormoon. voelt men zich depressief en wanneer men teveel noradrenaline heeft. blijdschap en welzijn. 8: Chemische structuur van dopamine Noradrenaline heeft een sterk opwekkende werking en het werkt in op het sympatisch zenuwstelsel. Fig.Fig 6: Chemische structuur van adrenaline Fig 7: Chemische structuur van adrenaline Dopamine is een neurotransmitter die een belangrijke rol speelt bij het maken van bewegingen en bij het ontstaan van emoties. 10: Chemische structuur van noradrenaline 16 . 9: Chemische structuur van noradrenaline Fig. Wanneer men te weinig noradrenaline heeft.

De verspreiding gebeurde in het kielzog van de Beat Generation en later ook de hippiebeweging in de jaren zestig.). geen handel. .… Ook op gevoelsmatig vlak schat men dingen foutief in: men lacht om (voor buitenstaanders) onbegrijpelijke redenen. en VAN DER STEL J. e. indica.R.. 7 4. geen maatschappelijke overlast.1.4 Bewustzijnsveranderende drugs of hallucinogene Deze middelen verstoren grondig onze waarneming van de buitenwereld: kleuren worden helderder.1. nl Cannabis sativa var..be/eportal/application?languageParameter=nl&pageid=contentPage&docId=4471) 17 . (http://www. afstanden worden foutief ingeschat.a. . Bohn Stafleu CLIJMANS L.C. niet gepubliceerde cursus KHLeuven. 2008. Drugspreventie: achtergronden.belgium. Icarus .. muziek wordt intenser beleefd. De functie van het gebruik verschoof langzamerhand naar de bevrediging van recreatieve behoeften. In de toekomst zal er niet langer worden van Loghum 8 9 vervolgd indien het gaat om de productie van een hoeveelheid cannabis die bestemd is voor eigen gebruik onder de gekende voorwaarden (meerderjarig. Het kwam voor in Chinese medische verhandelingen en de informatie verspreidde zich uiteindelijk over de hele wereld. internet. . BUISMAN W. derde druk. Pas in de jaren vijftig van de 20ste eeuw is cannabis in de Westerse landen een belangrijke plaats beginnen innemen als genotsmiddel. praktijk en toekomst . BELGISCHE FEDERALE OVERHEIDSDIENSTEN. 2008 Het bezitten van zelfgekweekte cannabis blijft strafbaar in ons land. geen problematisch gebruik. 6 7 WOLF H.2 Wat zijn marihuana en hasj? 8 9 Marihuana en hasj zijn beide producten van één en dezelfde plant. Cannabis: risico’s. 6 4. Drugs en gebruik: duidelijke antwoorden op uw vragen . Plantenbiologie deel F. men krijgt achtervolgingswanen en paniekaanvallen.1 Cannabis 4. kleinigheden kunnen aanleiding geven tot diepe droefheid. worden ze soms ook bewustzijnsverruimende drugs genoemd.… Omdat deze soort drugs de gebruiker vaak de illusie van een dieper inzicht in zichzelf of in de natuur geven.1 Geschiedenis Cannabis werd voor het eerst bekend als verdovend middel.

hiermee werd verwezen naar de lustopwekkende eigenschappen die aan marihuana werden toegekend. 13: Marihuana en shit Fig. Het is een stuk krachtiger dan marihuana. 12: Cannabis sativa Marihuana wordt bereid door de vrouwelijke bloemen te drogen en te verkruimelen.Fig. die vrijwel geen roesverwekkende stoffen bevat. 18 . Marihuana wordt ook aangeduid met het woord 'gras' of 'wiet'. 14: Hash Hasj is de hars van de bloemen en de bovenste bladeren. en bijvoorbeeld gebruikt wordt voor de fabricage van vezels. verkruimelde plant en het heeft een sterke geur. garens en touw. Hennep is de benaming voor Cannabis sativa. Fig. 11: Cannabis sativa Fig. waarschijnlijk vanwege de (donkere) kleur. die kan variëren van bijna vloeibaar en olieachtig tot zeer hard. De onbevruchte vrouwelijke bloemen bevatten de hoogste concentraties. Hasj wordt ook vaak 'shit' genoemd. De naam marihuana is waarschijnlijk afgeleid van de veel in het Spaans voorkomende vrouwennamen Maria en Juana. (vgl: (Eng) 'grass' of 'weed'). Het heeft dan ook het uitzicht van een gedroogde.

15: Hennep Fig. 16: Hennepzaad Cannabis behoort tot de hennepfamilie en is een éénjarige. Uit de cannabisplant worden nog andere producten vervaardigd. Deze worden gemaakt uit de vezels van de mannelijke plant. niet gepubliceerde cursus KHLeuven.4. . zoals touw en papier. VAN HERPEN T. De plant bloeit van juni tot en met augustus en heeft groenachtige bloemen. internet.nl/plant/beschr/gonnve/hennep. Tweehuizig betekent dat er mannelijke en vrouwelijk planten voorkomen.natuurlijkerwijs.com/hennep.en tuinbouw. internet. De mannelijke bloemen staan in pluimen en de vrouwelijke bloemen staan in de bladoksels in aren. (http://www. Plantenbiologie deel F. 04/05/2008.htm) VAN (http://plantaardigheden. Verder wordt er uit hennepzaad olie geperst die wordt gebruikt in verf en vernis.1. HennepCannabis sativa. De plant geldt in veel streken als windkering in de land. 04/05/2008. 10 CLIJMANS L.3 De kenmerken van de plant 10 Het werkzame bestanddeel (THC) bevindt zich in de harsachtige laag waarmee de knoppen van de vrouwelijke plant bedekt zijn. Fossiele brandstoffen kunnen deels vervangen worden door hennep.. De mannelijke plant sterft na het afgeven van het stuifmeel snel af. tweehuizige plant. Fig. terwijl de vrouwelijke plant sterker is en meer bladeren draagt. en het dient eveneens als vogelzaad..htm#Botanie) 19 . Hennep. 2008 ELTEREN G.

met een volledige kelk. Ze zijn variabel van grootte. zonder duidelijke scheiding. Dit kan door de licht. Twee tot drie weken nadat de belichtingstijd is teruggebracht tot 12 uur. 18: Blad van de cannabisplant De bladeren zijn lang gesteeld. Cannabis is een korte-dag-plant (KDP). 20 . Dit zijn planten die slechts kunnen bloeien als ze dagelijks niet meer dan 8 tot 12 uur belicht worden. Bij een goede verzorging kan een gezonde cannabisplant tot 5 cm per dag groeien.Fig. Het is daarbij van belang om de donkerperiode absoluut niet te onderbreken. kan men zaaien van begin maart tot eind mei. grof gezaagd en handvormig met tussen de 3 en 15 vingers. stikstofrijke grond. Ze is stevig aan de stengel bevestigd. beginnen de planten te bloeien. Als men de planten buiten wil kweken. Voor de vegetatieve fase van cannabis is een lichtperiode van 18 uur (en dus een donkerperiode van 6 uur) ideaal. dan wordt de bloeifase uitgesteld. hard en bruinachtig van kleur. Andere voorbeelden van korte-dag-planten zijn de chrysant. Cannabis houdt van zonnige plaatsen en goed gedraineerde. maïs en dahlia. Men spreekt daarom in feite beter van lange-nacht-planten. 17: Cannabisplant Fig. De plant heeft een zeer kenmerkende geur en wordt 1 tot 2 meter hoog.en de donkerperiode even lang te maken. dus elk 12 uur. De afwisseling van een licht. De vrucht is eivormig en iets afgeplat. langgerekt en diep ingesneden. De planten moeten het idee krijgen dat de dagen korter worden ('herfst'). Het is erg gemakkelijk om de plant tot bloei te brengen. Wanneer de planten licht krijgen tijdens de donkerperiode van 12 uur.en een donkerperiode is absoluut noodzakelijk en een lichtflits (zogenaamd stoorlicht) gedurende de donkerperiode is reeds voldoende om de bloei te verhinderen.

Bohn Stafleu van Loghum 21 . Bij het eten van cannabis treden de effecten na ongeveer één tot twee uur op en blijven ze nog drie tot tien uur duren. 4. Bij deze manier van inname is het effect trager en minder sterk dan wanneer men de cannabis rookt. ouders en drugs . kan dit aanleiding geven tot een ‘bad trip’ (= een angstige roes). Jongeren. Cannabis .. 2001 WOLF H. De piek van de effecten bevindt zich tussen de dertig en zestig minuten na het roken. zoals de stemming op het moment van gebruik en de waarin de betrokkene open staat voor de effecten. Meestal worden hasj en marihuana vermengd met tabak en in een lange.4 Hoe wordt het gebruikt? Het doel van het gebruik is high of stoned worden.5 De effecten en de gevolgen 11 De psychologische effecten van cannabis treden snel na het roken op (na ongeveer twee tot tien minuten). Ondanks de grote individuele verschillen zijn er ook psychologische effecten die typisch zijn voor cannabis. Ze zijn afhankelijk van de hoeveelheid en de kwaliteit van de cannabis. driemaandelijks tijdschrift van de Gezinsbond .4.a. Na twee tot vier uur zijn de effecten grotendeels verdwenen. . Het belangrijkste effect is het versterken van de emotionele toestand waarin de gebruiker op het moment van inname verkeerd. 34ste jaargang . Fig. 19: Joints Soms wordt het ook puur of in een waterpijp gerookt. 11 Jongeren en drugs nuchter bekeken . Garant . Dit noemt men een joint of een stick. de ‘ervaring’ van de gebruiker met cannabis en de persoonlijke gesteldheid. nr3 DE RIDDER H. e. Drugs en gebruik: duidelijke antwoorden op uw vragen . bijvoorbeeld in spacecake. Wanneer de gebruiker zich dan onrustig of onwennig voelt. derde druk CUIJPERS P. Deze wordt in gezelschap vaak doorgegeven. de wijze waarop het wordt gebruikt (eten of roken). frietzakvormige sigaret gerold en zo gerookt.1. De effecten die iemand ervaart kunnen heel uiteenlopend zijn. . Verder verwerkt men het in eten.1. Icarus . .

De voornaamste zijn: Versnelling van de hartslag. Psychische afhankelijkheid van marihuana en hasj is mogelijk. Deze effecten treden gelijktijdig op en zijn enkele na het gebruik terug verdwenen. Mogelijk is er hier sprake van een vorm van zelfmedicatie. Typisch zijn ook de behoefte aan eten (vooral zoete dingen) en de onbeheersbare lachbuien. dit wil zeggen het zien of horen van dingen die in werkelijkheid niet bestaan. Men wordt suf en het gevoel van tijd vertraagt. Het gebruik van cannabis heeft ook lichamelijke gevolgen. Vaak wordt cannabis ook genoemd als uitlokker van psychosen: cannabisgebruik zou leiden tot een hogere prevalentie van schizofrenie. is dit niet waar. zodat minuten wel uren lijken. Echte hallucinaties. Een droge mond. Verkleuring van het oogwit van wit naar (licht) roze door vaatverwijding in het oogbindvlies. komen niet of nauwelijks voor na gebruik. Verslapping van de spieren. vormen en geluiden worden intenser en anders waargenomen. Langs de ene kant kan een bepaalde gebeurtenis of toestand bijvoorbeeld lichte paranoia opwekken. Het is niet uitgesloten. Dit kan echter ook worden toegeschreven aan het feit dat mensen met aanleg voor schizofrenie gemakkelijker cannabis gebruiken. bij mensen die aanleg hebben voor schizofrenie. maar ook niet bevestigd. Daling van de druk in de oogbol. Deze is te vergelijken met die van een nicotineroker. Het is wel duidelijk dat mensen met schizofrenie vaker cannabis gebruiken dan anderen. 22 . Verandering van de bloeddruk.Verder wordt men na het gebruik high of stoned: men krijgt een gevoel van euforie dat langzaam verandert in een gevoel van kalmte en rust. Hoewel er vaak wordt gezegd dat cannabis geen kwaad kan. Wel kunnen er door het gebruik plotse angstgevoelens en/of misselijkheid optreden. de eerste episode van deze ziekte kan uitlokken. Het is bewezen dat het percentage schizofrenen hoger ligt bij cannabisgebruikers. Gevoelens van warmte of koude in handen en voeten. Veel gebruikers ervaren het eigenaardige fenomeen van zichzelf te kunnen observeren. dat cannabis tot schizofrenie leidt. Kleuren. Deze vermindert meestal terug na ongeveer 20 minuten. Het lijkt hierbij echter weinig waarschijnlijk dat cannabis de ziekte heeft veroorzaakt. Er wordt wel vermoed dat cannabisgebruik. Het bevat veel meer teer dan een gewone sigaret en is dus schadelijker voor de longen en het hart. maar tegelijkertijd beseft de gebruiker dat deze paranoia het gevolg is van de drug.

of Tetra-Hydro-Cannabinol. Hierdoor kan het een rem zetten op het realiseren van hun toekomstdromen. Om de THC in cannabis te kunnen vrijmaken. De concentratie van THC in de verschillende cannabisproducten verschilt sterk. kan dit een slechte invloed hebben op de schoolresultaten. moet men deze verhitten.html. Verder worden de THC en de andere stoffen beïnvloed door de verhitting bij het roken. De stof in de hennepplant die het meest verantwoordelijk is voor de lichamelijke en psychische werking van cannabis is THC. Drugs and the brain. KHLeuven (regentaat) en op JELLINEK. internet. 23 .Het heeft bovendien een negatieve invloed op de concentratie en het korte termijngeheugen.1. is het ten sterkste afgeraden om zich in het verkeer te begeven (dit geldt eigenlijk voor alle soorten drugs).jellinek. 20: Chemische structuur van Tetra-Hydro-Cannabinol Het hallucinerende effect van cannabis wordt dus voornamelijk veroorzaakt door THC. en 12 Gebaseerd op: Eindwerk: De invloed van drugs en alcohol op het menselijk lichaam . Marihuana bevat in principe minder THC dan hasj. De coördinatie van de spierbewegingen en de reactietijd zijn bovendien sterk verminderd. maar niet in water. Als men onder invloed is van marihuana en hasj. Aangezien cannabis vaak wordt gebruikt door pubers. . Dit gebeurt meestal door de cannabis te roken. 10/03/2008. maar door de toename van THC in marihuana is het verschil tussen beide verkleind. omdat afstand. THC lost goed op in vet. tijd en ruimte dan anders worden ingeschat.6 Hoe werkt cannabis? 12 In de hennepplant komen meer dan vierhonderd chemische stoffen voor.nl/brain/index. Fig. Deze stoffen worden ook wel cannabinoïden genoemd. vooral bij intensief gebruik. DE RUYTER L. maar is ook afhankelijk van de concentratie waarin andere stoffen in de cannabis aanwezig zijn. 4. Ongeveer zestig daarvan zijn uniek en komen in geen enkele andere plant voor. http://www.

Hiervan bereikt slechts een klein deel werkelijk het bloed en uiteindelijk de hersenen. De CB2-receptoren komen voornamelijk voor op cellen van het immuunsysteem (zoals macrofagen. T-cellen. Door roken komt 10 tot 25% van de THC in het lichaam terecht. Een aantal van de neveneffecten. bij het eten ervan slechts 6%. Deze stof geeft aanleiding tot gevoelens van genot en voldoening. De dosis die nodig is om high of stoned te worden is ongeveer 10 mg. naar de processen binnenin de cel. dus dat de gebruiker zich gelukkiger. Zij regelen het vrijkomen van de neurotransmitters. Eind jaren tachtig hebben onderzoekers aangetoond dat er in de hersenen. speciale cannabinoïd-receptoren bestaan. in het ruggenmerg en in enkele andere lichaamsdelen. De CB1-receptoren komen voor op zenuwcellen in de hersenen. namelijk de neurotransmitter GABA. honger en verstoring van de geheugenfunctie. THC bindt zich onmiddellijk op deze receptoren. De afgifte van dopamine wordt tegengehouden door GABA.soms door het te verwerken in voedsel. en in andere delen van ons lichaam. voldaan voelt. namelijk de CB1-receptoren en de CB2-receptoren. De (roes)effecten van cannabis worden veroorzaakt doordat de cannabis op een indirecte manier het beloningscentrum prikkelt. Bij dit proces komt er nog een derde stof bij kijken. Deze zorgen voor de informatieoverdracht van chemische signalen buiten de cel. 24 . Anandamide is een neurotransmitter die op verschillende plaatsen in de hersenen voorkomt. Er zijn ondertussen twee soorten receptoren ontdekt. maar de THC uit cannabis houdt op zijn beurt GABA tegen. Dit komt doordat cannabis indirect de afgifte van dopamine verhoogt. zoals coördinatieproblemen. B-cellen) en ze komen niet voor in de hersenen. Het eindresultaat is dat er meer dopamine kan worden afgegeven. worden veroorzaakt doordat THC de werking van anandamide verstoort.

Ik wil informatie. Na het doorgeven van de boodschap laat anandamide zijn receptor los en stroomt het terug naar het neuron waar het vandaan komt.jellinek. (http://www. Als een elektrisch signaal hier aankomt. wordt de anandamide in de ruimte (de synaps) tussen het axon en de dendriet losgelaten. Op de dendrieten van dit neuron zitten receptoren waaraan de anandamide zich bindt. De anandamide drijft via de synaps naar het aangrenzende neuron.nl/informatie/) 25 . 13 Figuren: JELLINEK.A De normale situatie 13 Anandamide ligt opgeslagen in de blaasjes aan het uiteinde van een axon. internet. Na binding van anandamide aan deze receptoren wordt de boodschap doorgegeven. De anandamide wordt dus eigenlijk gerecycled. 10/03/2008.

Na het doorgeven van de informatie laat THC de receptor los en wordt het afgebroken. (http://www. Ik wil informatie. internet. Op deze manier geeft het nieuwe signalen door en neemt het eigenlijk de taak van anandamide over.B De cannabis-situatie 14 THC bindt zich aan de receptoren die eigenlijk voor anandamide bedoeld zijn. Een groot deel van de THC wordt opgeslagen in het lichaamsvet en komt daaruit slechts langzaam vrij. De verwerking van THC in het lichaam gebeurt zeer complex. 10/03/2008. 14 Figuren: JELLINEK.nl/informatie/) 26 .jellinek.

THC kan nog enkele dagen nadat iemand cannabis heeft gebruikt. en dus ook ten opzichte van drugs die in labo’s ontwikkeld zijn. worden aangetoond in de urine. 29/08/2007.a. Dit is echter niet altijd zo. Een andere reden waarom sommige jongeren voor ecodrugs kiezen. 22: Valeriaan Fig 23: Guarana Het gebruik van ecodrugs bij jongeren neemt toe. Een bekende ecodrug zijn de paddo’s. ephedra en guarana. is omdat ze denken dat deze minder gevaarlijk zijn dan de klassieke drugs. derde druk 27 . Voorbeelden van ecodrugs zijn valeriaan. Bij chronische gebruikers is dit tot enkele weken na het laatste gebruik. vliegezwam. Het duurt in totaal vier tot zes weken voordat de THC niet meer aantoonbaar is in het bloed. doornappel. e. ginseng. Icarus . Deze hebben een hallucinerende werking en ze worden ook wel magic mushrooms of shrooms genoemd. Knack. 15 Artikel: Nieuwe drugshype: trippen op paddenstoelen .2 Alternatieve drugs of ecodrugs 15 Ecodrugs zijn schimmels en planten (en mengsels van beide) die een hallucinogene. of paddenstoelen. verdovende of stimulerende werking hebben. Fig. Hierdoor staan ze kritischer ten opzichte van kunstmatige producten. Drugs en gebruik: duidelijke antwoorden op uw vragen . Dit komt doordat jongeren steeds meer begaan zijn met het milieu en met hun gezondheid. Deze werking is vaak al jaren bekend.Een week na het gebruiken van cannabis is er nog steeds 30 tot 40% van de THC in het lichaam aanwezig. . CHRIS DE STOOP WOLF H. Uiteindelijk wordt THC in het lichaam omgezet tot een dertigtal metabolieten (afbraakproducten). 4. 21: Valeriaan Fig.

misselijkheid. Een andere.Het aantal mensen dat paddo's gebruikt ligt in de buurt van het aantal mensen dat XTC gebruikt. Behalve deze lichamelijke gevolgen is er echter de psychologische invloed van paddo's die wel hevig kan zijn: angstige gevoelens.. de ingenomen hoeveelheid. ecodrug is ‘Herbal XTC’. maar er zijn minder gebruikers die overgaan op frequent gebruik dan bij andere drugs. braken. Paddo's versterken ook de gevoelens die men heeft op het moment van gebruik en veranderen de manier waarop men de omgeving en de eigen persoonlijkheid ervaart. Fig. 24: Paddo’s Fig. redelijk bekende. verwarring. Guarana is afkomstig uit een Zuid-Amerikaanse boon en bevat guaranine. een stof die op cafeïne lijkt. diarree. desoriëntatie. maagpijn. rillingen. agitatie. 28 . het lichaamsgewicht en de maaginhoud. 25: Gedroogde paddo’s De fysieke effecten zijn over het algemeen van korte duur: duizeligheid.. Dit bevat guarana en ephedra en heeft een stimulerende werking. De effecten zijn afhankelijk van de soort paddestoel.

De kosten kunnen behoorlijk uit de hand lopen. werken.1 Geschiedenis Net als veel andere drugs heeft cocaïne een geschiedenis waarin de reputatie van de drug nu eens goed en dan weer slecht was. toen popsterren (bv Richard Prior) de drug begonnen te gebruiken. maar onderdrukken de grenzen van het lichaam. Dit feit. omdat veel mensen normaal kunnen functioneren (bv gaan werken. Een groot deel van de reputatie ervan berust op het feit dat het een dure drug is en dat ze bijgevolg populair is bij rijke en beroemde mensen.5 Oppeppende of stimulerende drugs Deze producten hebben een algemeen stimulerende werking: de hartslag wordt sneller en de bloeddruk en de lichaamstemperatuur stijgen. Hierdoor gaat een frequente gebruiker uit zijn reserves putten en op die manier roofbouw plegen op zijn lichaam.… (omdat ze het gevoel van vermoeidheid onderdrukken) Verder geven ze de gebruiker het gevoel dat hij veel meer energie heeft en dat hij alles aankan. Het is begonnen als een mild stimulerend middel (door te kauwen op de cocabladeren) en evolueerde tot de drug cocaïne. studeren) tijdens een cocaïneroes. . In het begin beschouwde men 16 Voornamelijk gebaseerd op: CONOLLY S. gekoppeld aan de snobistische waarde op het gebied van drugs. Cocaïne is ook veel minder stigmatiserend dan andere illegale drugs. Wat je moet weten over cocaïne . 2000 29 . Ze worden onder andere gebruikt om te vermageren (omdat ze het hongergevoel onderdrukken) en om te kunnen blijven doorgaan met feesten. Het huidige patroon van cocaïnegebruik is begonnen eind jaren ’60. studeren. evenals de drug zelf.1 Cocaïne 16 Cocaïne is een drug die altijd veel in de publiciteit is geweest. maakt dat vooral werkende mensen voor cocaïne gaan kiezen en een relatief klein aantal jongeren. Hij overschat zichzelf gemakkelijker en stelt zich vaak agressief op. Stimulerende drugs zijn heel belastend voor het lichaam (onder andere voor hart en bloedvaten) en hebben gemakkelijk tot gevolg dat de gebruiker oververmoeid raakt. 5. Eerder in de jaren ’60 was amfetamine het belangrijkste stimulerende middel. Corona . Door de jaren heen is het beeld gewijzigd. maar men zei dat cocaïne een veel gelijkmatigere roes veroorzaakte. 5. Ze geven het lichaam geen extra energie. zich leeg (tot zelfs depressief) voelt en prikkelbaarder en achterdochtiger is. omdat de gebruiker de drug opnieuw gaat willen nemen om zijn roes te verlengen/hernieuwen.1.

De oorspronkelijke bewoners van het Andesgebergte kauwden op cocabladeren als middel tegen hoogteziekte en arbeiders kauwden op coca als stimulans voor het werk in de mijnen.2 Wat is cocaïne? Cocaïne wordt gehaald uit de bladeren van de cocaplant.a. 30 . 26: Cocaïne Fig. als pijnstiller). Het gebruik van coca is al meer dan 4000 jaar oud. Door het kauwen van coca neemt onder andere het uithoudingsvermogen toe (het werkt stimulerend). Deze plant vindt zijn oorsprong in Zuid-Amerika en groeit op grote hoogte. Daarna werd het gezien als een bedreiging. 27: Cocaïne Cocaïne is een witte. De populaire benamingen zijn ‘coke’ of ‘snow’. In de jaren ’60 van de 20ste eeuw veranderde het beeld dat men van cocaïne had opnieuw en beschouwde men het als een tamelijk onschuldig alternatief voor heroïne.het als een wondermiddel.1. In de jaren ‘80 tenslotte is men hierop teruggekomen en kreeg de drug de reputatie zeer gevaarlijk te zijn (vooral crack. De scheikundige benaming is cocaïnehydrochloride en de chemische formule is C17H21NO4. geurloze en kristalachtige substantie die gewoonlijk voorkomt in poedervorm. verbetert de ademhaling en wordt het hongergevoel onderdrukt. Fig. met toepassingen op medisch vlak (o. de ‘nieuwe’ vorm) 5.

langs de Caribische kust en in sommige droge delen van Peru. 95% van alle cocaïne wordt geproduceerd uit de Erythroxylum coca en het werkzame bestanddeel wordt gewonnen uit de bladeren. De tweede soort groeit in de drogere bergachtige gebieden van ZuidAmerika. en er staan strenge straffen op zowel de handel als het bezit ervan. gaan ze de cocaïne ‘versnijden’ met een aantal minder dure stoffen. Om hun winst te vergroten. Dit komt doordat cocaïne voor de dealers duur is om aan te kopen. tot het product de gebruiker bereikt. zoals talkpoeder. hebben geen effect. namelijk in Colombia. en dus veel meer geconcentreerd. maar enkel de Erythroxylum coca en de Erythroxylum novogranatense bevatten een hoeveelheid cocaïne van betekenis. 28: Chemische structuur van cocaïnehydrochloride Een groot deel van de cocaïne die op straat wordt verkocht bevat slechts 45-50% cocaïne. Andere stoffen. maar hebben gewoon de juiste kleur. 5. De eerste soort groeit in de tropische bossen op de oostelijke hellingen van de Andes in Zuid-Amerika. Sommige van de toegevoegde stoffen kunnen psychoactief zijn.1. zoals amfetamines of speed. suiker. zodat het bestaat uit 85-95% pure cocaïne-kristallen. Bij ‘crack’ of ‘basecoke’ (zie ook later) is de cocaïne zodanig bewerkt dat het zuiverder is.Fig. bloem en maïzena.3 De kenmerken van de plant Er bestaan ongeveer driehonderd soorten cocaplanten. Dit proces gaat door in elke schakel in de keten van dealers. 31 . Zowel cocaïne in poedervorm als crack zijn illegale drugs.

dan in juni en de derde keer in oktober. 29: Bladeren van de cocaplant Fig. Fig. De bladeren zijn bruin-groen van kleur en hebben een bittere smaak. 5. De Erythroxylum coca heeft veel vocht en een constante temperatuur nodig om te kunnen groeien.Fig. Deze risico’s gelden voor elke drug die geïnjecteerd wordt. Dit kan oncomfortabel zijn en veel gebruikers hebben last van irritatie van de neusgaten. De bladeren van Erythroxylum novogranatense zijn veel kleiner en hebben een lichtgroene kleur. Dit brengt veel risico’s met zich mee. Cocaïne kan ook geïnjecteerd worden. Men kan beginnen oogsten als de plant achttien maanden oud is en vaak blijft hij productief tot hij vijftig jaar is. verhoogt ook de kans op besmetting met hepatitis en HIV. 30: De cocastruik De struik wordt tot enkele meters hoog en heeft ovale bladeren. zoals het ontstaan van abcessen en bloedstolsels. Wanneer men gezamenlijk gebruik maakt van naalden. Normaal gezien kan men drie keer per jaar oogsten: de eerste keer in de lente.4 Hoe wordt het gebruikt? Cocaïne wordt meestal via de neus geïnhaleerd of gesnoven.1. met behulp van een buisje. 31: Snuiven van cocaïne 32 .

maar van kortere duur dan die van amfetamine. maar worden meestal op sociaal vlak arrogant. Deze psychische effecten worden veroorzaakt doordat cocaïne het centrale zenuwstelsel (de hersenen en het ruggenmerg) prikkelt. Als de effecten van de drug en de bloedtoevoer afnemen. een droge mond. Toch kan regelmatig snuiven wel voor problemen zorgen. Het geeft bovendien een groter gevoel van alertheid en verzacht pijn. Dit is echter zeer zeldzaam. en geeft de gebruiker in eerste instantie extra energie en meer zelfvertrouwen.5 De effecten en gevolgen Cocaïnepoeder is een stimulerend middel als amfetamine.en achtervolgingswanen en gevoelshallucinaties. Bij het snuiven ervan veroorzaakt het ook het samentrekken van de bloedvaten in de neus. Bij veelvuldig gebruik treden er paranoïde psychosen op. Het snuiven van cocaïne kan ook leiden tot een perforatie van het neustussenschot. De fysieke effecten van cocaïne zijn: verhogen van de bloeddruk. hebben veel gebruikers de symptomen van een zware verkoudheid. 5. Verder blokkeert cocaïne de geleiding van de prikkels door de gevoelszenuwen.1. Het duurt even voordat de drug opgelost is en in het bloed wordt opgenomen. Hierdoor kan het gebruikt worden als middel voor plaatselijke gevoelloosheid. Deze zijn onder andere: last van een zoemend geluid in de oren. diarree (omdat de darmbewegingen toenemen). vaker urineren door de prikkeling van de blaas en een afname van de behoefte aan eten en slapen. uitputting en moeilijk kunnen ontspannen. slapeloosheid. Dit betekent dat het gebruiken van deze methode niet zo’n schok geeft als sommige andere methoden van cocaïnegebruik. met betrekkings. stijgen van de lichaamstemperatuur. zelfverzekerd en rustig. Deze effecten zijn intenser. transpireren. Hierdoor worden de kleine bloedvaten die juist onder het oppervlak liggen beschadigd en hebben zware gebruikers vaak last van ernstige neusbloedingen. De gebruiker beeldt zich dan bijvoorbeeld in dat er beestjes onder de huid zitten.Het snuiven van de cocaïne betekent dat de drug in de bloedstroom terechtkomt via het zachte weefsel aan de binnenkant van de neusgaten. De verhoogde hartslag kan chronisch of onregelmatig worden. Zo kan bijvoorbeeld het zachte weefsel aan de binnenkant van de neusvleugels en hoger in de neusgaten afsterven. Er zijn ook lichamelijke gevolgen die alleen bij regelmatig en langdurig gebruik optreden. versnellen van de hartslag. 33 . hebben energie. benauwdheid op de borst. Gebruikers vergeten hun zorgen. Bij het gebruik van cocaïne voelt men zich euforisch.

Over de oorzaak van deze reactie is niet veel gekend in de wetenschap. zoals meer zelfvertrouwen en een hogere alertheid. Ze hebben het gevoel dat de hele wereld tegen hen is en reageren prikkelbaar op kritiek of zelfs een eenvoudig verzoek. Dit gevoel van buitengesloten zijn kan een grote schok veroorzaken binnen een gezin. hiervoor in de plaats. depressiviteit. Dit herstel kan wel enkele weken tot maanden vragen. Zowel vrienden als gezinsleden kunnen zich gekwetst en buitengesloten voelen als iemand zoveel tijd alleen of met andere gebruikers doorbrengt. zijn gebruikers er vaak van overtuigd dat er niets aan de hand is. De effecten treden snel nadat de drug genomen is op. Vanwege het zelfvertrouwen dat ontstaan tijdens een roes. Nadat de roes afneemt. zo erg zelfs dat de gebruiker niet meer in staat is een normale dagelijkse routine te volgen. Hierbij hunkert de geest naar ‘het goede gevoel’ en de plezierige effecten die de drug geven. 34 . Regelmatig of frequent gebruik van cocaïne brengt veel problemen met zich mee. Het domineert de manier van denken van de gebruiker en neemt bezit van zijn tijd en aandacht. keert de normale geestesgesteldheid meestal terug. Cocaïne veroorzaakt geen lichamelijke.Als de drug herhaaldelijk gebruikt wordt binnen enkele uren of in een grote dosis. Soms wordt er ook gesproken over een cocaïneshock of cocaïneovergevoeligheid. Na een paar minuten neemt dit gevoel af en komen de meer algemene effecten. maar wel psychische afhankelijkheid (deze is minder sterk dan bij heroïne). kunnen bloeddruk en hartslag omhoogschieten en kunnen er hartritmestoornissen optreden. vermoeidheid en paranoia. Door de tijd kunnen deze hunkeringen intenser worden. Een cocaïneroes duurt meestal maar 30 tot 40 minuten. die volgens statistieken vaker uitmondt in gewelddadigheid dan bij niet-gebruikers. Sommige gebruikers zijn zich niet bewust van de veranderingen die zich voltrekken in hun eigen zienswijze. Dit leidt tot boosheid en onbegrip over en weer. Als iemand gestopt is met het gebruiken van cocaïne en het helemaal uit het lichaam verdwenen is. Bovendien zorgt de afhankelijkheid van de drug ervoor dat de gebruiker de mensen rondom hem/haar sneller gaat kwetsen. zoals ergernis. In dit stadium riskeert de gebruiker een hartstilstand of ernstige ademhalingsproblemen. Ten eerste legt het een zware druk op het inkomsten. Verder leidt cocaïne er bij veel gebruikers toe dat ze agressief en/of paranoia worden. Dit is een allergische reactie op cocaïne. Het eerste effect is meestal een gevoel van opgewektheid of opwinding. ervaart de gebruiker vaak tegenovergestelde effecten.en uitgavenpatroon en kampen gebruikers dus vaak met geldproblemen.

zoals bijvoorbeeld eten. ligt de verhoogde afgifte van dopamine. Dopamine wordt afgegeven door het beloningscentrum.6 Hoe werkt cocaïne? 17 Aan de basis van de effecten die cocaïne veroorzaakt. Dit komt doordat er coca-ethyleen wordt gevormd. KHLeuven (http://www.jellinek. hadden ze dit bij cocaïne wel gedaan indien de wetenschappers hen niet hadden tegengehouden.nl/informatie/) 35 . zullen zij doorgaan met gebruiken tot ze toevallen krijgen. DE RUYTER L. Deze houden onder andere lang aanhoudende slaap. wat het verlengende effect verklaardt. De kracht van cocaïne wordt aangetoond door testen die wetenschappers gedaan hebben op dieren om de behoefte aan cocaïne te meten. 17 Gebaseerd op: Eindwerk: De invloed van drugs en alcohol op het menselijk lichaam . Dit systeem koppelt gevoelens van plezier aan bepaalde gedragingen. Op basis van neurofarmacologische gronden veronderstelt men dat de depressie die optreedt bij de onthouding van cocaïne tot de lichamelijke abstinentieverschijnselen hoort. Wanneer zij een grotere dosis cocaïne kunnen krijgen. Dit verdwijnt trager uit het bloed dan cocaïne. zullen ze tot 300 keer op de hefboom blijven drukken voor een enkele dosis. Onder invloed van alcohol (ethanol) wordt de cocaïneroes verlengt.1. Terwijl in gelijkaardige testen met heroïne of alcohol de dieren nooit genoeg namen om zichzelf te doden. 5. Hierdoor heb je de neiging om deze gedragingen te herhalen.Hoewel de lichamelijke abstinentieverschijnselen bij cocaïne niet te vergelijken zijn met die bij de opiaten. (regentaat) en op JELLINEK. . internet. zijn er toch uitgesproken na-effecten. Ik wil informatie. Cocaïne kan het beloningscentrum ook prikkelen en geeft daarom gevoelens van genot. Dit is een neurotransmitter die betrokken is bij de informatieoverdracht tussen neuronen. 10/03/2008. drinken en seks. De experimenten zijn beëindigd voor het welzijn van de dieren. Als apen of ratten erin getraind worden op een hefboom te drukken om een intraveneuze dosis cocaïne toegediend te krijgen. algemene vermoeidheid en ernstige depressie in.

Ik wil informatie.nl/informatie/) 36 . verplaatsen de blaasjes zich naar de wand van het axon. 18 Figuren: JELLINEK. Na binding van dopamine aan deze receptoren wordt de boodschap doorgegeven. zonder tussenkomst van cocaïne.jellinek. internet.A De normale situatie 18 De normale situatie in de hersenen. De dopamine drijft via de synaps naar het aangrenzende neuron. Wanneer een elektrisch signaal het uiteinde bereikt. ziet er als volgt uit: De dopamine ligt opgeslagen in blaasjes aan het uiteinde van een axon. Vervolgens wordt de dopamine in de ruimte tussen de twee neuronen (de synaps) losgelaten. Op de dendrieten van dit neuron zitten receptoren waaraan de dopamine zich bindt. 22/10/2005. (http://www.

jellinek. Via speciale heropname-eiwitten wordt de dopamine terug naar binnen gehaald. Hierdoor kan de dopamine niet terug worden opgenomen. De dopamine blijft in de synaps rondzweven en komt steeds opnieuw in aanraking met de receptoren. Hierdoor is er hier meer dopamine aanwezig. (http://www.nl/informatie/) 37 . 19 Figuren: JELLINEK. 2) Onder invloed van cocaïne komt er meer dopamine vrij in de synaps. Ik wil informatie. 22/10/2005. B De cocaïne-situatie 19 Cocaïne verandert twee dingen aan de normale situatie: 1) De cocaïnemoleculen binden zich aan de heropname-eiwitten.Na het doorgeven van de boodschap laat dopamine zijn receptor los en stroomt het terug naar het neuron waar het vandaan komt. internet.

5. De cocaïnebase kan men bekomen door het toevoegen van maagzout (NaHCO3) of door het toevoegen van ammoniak: Coc-H+ + Cl– + NaHCO3 Coc-H + Cl + NH3 + - Coc + H2O + CO2 + NaCl Coc + NH4Cl Het is veel krachtiger dan cocaïnepoeder. De roes begint onmiddellijk en na een paar minuten begint ze al af te nemen. omdat men het gelukzalige gevoel telkens opnieuw wilt beleven. De gevolgen van afhankelijkheid van crack zijn vergelijkbaar met die van afhankelijkheid van cocaïne. Mensen die gedurende een lange periode op regelmatige basis crack roken. Het is een afgeleid product van cocaïnepoeder dat een veel heftigere roes veroorzaakt dan cocaïne. het gevoel van afhankelijkheid dat het veroorzaakt en de psychische bijverschijnselen. Crack wordt ook wel ‘basecoke’ genoemd omdat het actieve bestanddeel van de drug ontdaan is van zouten en andere chemische stoffen. Het gevolg hiervan is dat je steeds meer moet gebruiken om hetzelfde effect te bereiken. versnelde ademhaling en soms zelfs gedeeltelijk stemverlies. maar zonder de zouten kan het niet opgelost worden in water of opgenomen worden in de bloedstroom op de manier waarop dat bij cocaïnepoeder gebeurt.Door de stimulering van het beloningscentrum kan afhankelijkheid ontstaan.1. 38 . In tegenstelling tot cocaïne kan men aan crack zowel lichamelijk als psychisch verslaafd worden. Dit komt doordat de dopaminereceptoren langzaam verdwijnen bij cocaïnegebruik.7 Crack Crack is de rookbare variant van cocaïne. Fig. vermindert de gevoeligheid voor dopamine. Na ongeveer 12 minuten is ze over. Na herhaaldelijk gebruik van cocaïne. 32: Crack Eigenlijk geeft het in elk opzicht een veel intensere ervaring: de roes. hebben vaak last van een hardnekkige hoest.

vandaar de naam crack. dansend rond een struik met rode bessen. Voor het roken wordt folie. 5. Bij het roken geeft de CO2 uit het bolletje een krakend geluid. in het jaar 2000 lag de consumptie op zo'n 103.Daarom wordt crack niet gesnoven of geïnjecteerd.000 zakken.nl/index. internet.unitydrugs.1 Geschiedenis 20 Volgens de overlevering is koffie "ontdekt" door een Egyptische herder. thee en kolanoot wordt de stof aangetroffen. een speciaal pijpje of een waterpijp gebruikt. Het gebruik ervan is ook algemeen aanvaard.000 zakken koffie verhandeld en opgedronken. wat later koffiebonen bleken te zijn. (http://www. Caffeine. De heerlijke smaak en het verkwikkende effect zorgden voor het succes: al snel kon overal in Europa koffie gedronken worden. M. Zo maakte koffie haar intrede in onze samenleving. Op een avond waren zijn geiten niet thuisgekomen en ging hij ze zoeken.000. De koffieconsumptie is dan ook flink gestegen sinds de tijd van Khaldi en z'n geiten: Werden er wereldwijd in 1750 zo'n 600.. begon hij ook te dansen en zich vrolijk te voelen. en is sinds 1600 ook in Europa een geliefde drank.php?page=drugsdb&sub=caffeine) 39 . De Kolanoot komt uit Afrika en vormt de basis van de frisdrank Cola. 15/04/2008. Niet alleen in de koffieboon zit cafeïne. Nadat Khaldi enkele van die bessen had geproefd. 33: Roken van crack 5. Later vertelde Khaldi over zijn ervaring met de bessen.2 Cafeïne Cafeïne is één van de meest gebruikte opwekkende middelen. Uiteindelijk vond hij ze. is het na olie het belangrijkste handelsproduct geworden. Door deze grote vraag naar koffie. Cacao komt bij de Azteken en Maya's in Zuid-Amerika vandaan en wordt sinds 1528 in Europa geconsumeerd. Khaldi genaamd. 20 VAN ES. Thee werd al ver voor Christus (2700 BC) door de Chinezen gedronken. ook in cacao. Werkgevers zagen ook al snel het positieve effect van koffie: het hielp om hun werknemers helder en hardwerkend te krijgen. maar gerookt. Fig.. waarna anderen ze ook uit gingen proberen en er een drankje van maakten: koffie! In 1615 brachten Venetiaanse kooplui de eerste zakken koffie mee terug naar WestEuropa.2.

2.2 Wat is cafeïne? Cafeïne is een opwekkende middel dat zich bevindt in koffie. 40 . Deze dranken worden respectievelijk gemaakt van koffiebonen. Verder bevindt het zich in chocolade dat wordt vervaardigd uit de zaden van de cacaoboom. 37: Cacaoboom In zuivere vorm is cafeïne een wit kristalpoeder. theebladeren en colanoten. Fig.5. 35: Theebladeren Fig. thee en cola-dranken. 36: Bladeren en noten van colaboom Fig. 34: Koffiebonen Fig. De chemische formule van cafeïne is C8H10N4O2.

Dit maakt het oogsten erg moeilijk. 39: Een koffiestruik Fig.3 De kenmerken van de plant 21 De koffiestruik behoort tot de familie van de Coffeaplanten. Koffieplanten worden op de plantages gesnoeid tot struiken.skynet. ovale bladeren en lijkt een beetje op een laurierboom. internet. waarin veel organische voedingstoffen zitten. De koffiestruik groeit in de natte periodes en rust in de droge periodes.be/zoekheteensop/koffie. Dit klimaat kent natte en droge periodes en een gelijkmatige temperatuur. De koffiestruik heeft langwerpige. Koffie. Studie koffie. omdat de plant 6 tot 18 meter hoog kan worden. Jonge planten hebben 3 jaar nodig om helemaal uit te komen en voor het eerst te bloeien. (http://users. Er zijn meer dan 60 Coffeasoorten. 04/05/2008. Dan duurt het meestal nog 1 à 2 jaar voor men een goede oogst heeft van de koffiestruik. 04/05/2008. en kunnen wel 5 meter lang worden.2.dwk. De wortels van de koffiestruik houden van een humusrijke bodem. 40: Bloemen van de koffiestruik 21 FAIR TRADE. 38: De chemische structuur van cafeïne 5.htm) 41 .Fig.nl/kast/data/732/koffie.htm) en ONBEKEND. internet. Fig. Hij groeit in streken met een tropisch en subtropisch klimaat. http://www.

. omdat de hoge struiken niet in de felle zon mochten staan. 22 Gebaseerd op: Eindwerk: Een trip doorheen de drugsproblematiek .2. kan men er van gaan beven. vormt zich langzaam de koffiebes. Deze is eerst groen en later. Bij hoge dosissen worden de zintuigen overgevoelig en is men gevoeliger voor pijn en aanraking. 41: De koffiebes Bladroest. Daarnaast houdt de koffiestruik helemaal niet van luizen.2. heeft koffie de meest opwekkende werking. voelt men zich minder moe. In de bes bevinden zich de koffiebonen. kleurt ze rood en zwart. kan men zich beter concentreren.5 De effecten en de gevolgen 22 Van alle middelen die cafeïne bevatten. meestal twee per bes. een schimmel waardoor de bladeren van de koffiestruik zwart worden en afvallen. verdwijnt het hongergevoel en krijgt men een gevoel van welbehagen. In grote hoeveelheden veroorzaakt het prikkelbaarheid. Wanneer men echter op lange termijn grote hoeveelheden koffie drinkt. zoals bananenbomen en maïsplanten. het ook prima doen zonder schaduwgewassen. rupsen en wortelaaltjes. 5. Cafeïne in het algemeen veroorzaakt slaapproblemen en vermindert de kwaliteit van de slaap. Aan de struik komen witte bloemen die ongeveer 18mm lang zijn en zoet ruiken. zware regenval. HENDERIECKX S. Hagel. maagirritatie. Het duurt ongeveer 8 maanden tot de bes rijp is. De zintuigen en de urineafscheiding worden erdoor gestimuleerd. Tegenwoordig doet men dit niet meer omdat men gemerkt heeft dat koffiestruiken die goed gesnoeid worden. is de ergste vijand. 5. droogte en nachtvorst kunnen eveneens fataal zijn. De cafeïne bevindt zich in deze koffiebonen. een versnelde en onregelmatige hartslag. Na het drinken van één of meerdere tassen koffie. rusteloosheid. Sommige mensen drinken het gewoon omdat ze het lekker vinden. Anderen drinken het bewust voor de opwekkende werking. een versnelde en verslechterde spijsvertering en een verhoogde bloeddruk. dit verschilt echter van soort tot soort. KHLeuven (regentaat) 42 . Fig. Na de bevruchting van de bloem.Vroeger plantte men vaak schaduwgewassen naast de koffieplanten.4 Hoe wordt het gebruikt? Meestal wordt cafeïne gedronken. Cafeïne wordt het meeste gebruikt in de vorm van koffie. als ze rijp is. maar het kan ook in voedsel verwerkt zijn. storm.

Na ongeveer een dag is bijna alle cafeïne dus weer uit het lichaam. Ook treed bij regelmatig gebruik tolerantie op: men heeft meer en meer cafeïne nodig om zich fit en energiek te voelen. Het effect duurt zolang als de cafeïne in het lichaam aanwezig is. des te sterker het effect. vandaar dat de piekeffecten van cafeïne na 15-45 minuten optreden. Ze duren ongeveer één tot twee weken. Dit duurt even. Men kan wel degelijk afhankelijk worden van cafeïne.Cafeïne wordt via de maag opgenomen in het bloed. een sterke afname van de bloeddruk en andere ontwenningsverschijnselen veroorzaken. De kans op lichamelijke afhankelijkheid is groot. Via het bloed bereikt cafeïne de hersenen. die op geestelijke afhankelijkheid is veel kleiner. Plotseling stoppen met de inname kan hoofdpijn. De tijd die nodig is om de helft van de cafeïne in het lichaam af te breken (halfwaardetijd) is ongeveer 3-4 uur. 43 . Hoe meer cafeïne er in het bloed wordt opgenomen. De sterkte van de ontwenningsverschijnselen is afhankelijk van de hoeveelheid cafeïne die men gewend was in te nemen. Het wordt afgebroken in de lever en wordt uitgescheiden via de urine. maar wisselt sterk van persoon tot persoon.

In de Westerse landen daalde het aantal rokers sinds de jaren ’70.1 Geschiedenis Nicotine is afkomstig uit de tabaksplant. formaldehyde en waterstofcyanide. 42: Chemische structuur van nicotine van nicotine Tabak heeft een oppeppende. Oorspronkelijk werden de tabaksbladeren gebruikt als geneesmiddel. Pure nicotine ziet eruit als een olieachtige vloeistof. HENDERIECKX S. KHLeuven (regentaat) 44 . In tabaksrook zitten meer dan 4000 chemische stoffen. . 23 gebaseerd op: Eindwerk: Een trip doorheen de drugsproblematiek . omdat men zich steeds meer bewust werd van de schadelijke gevolgen van roken (en van de nicotine). Posselt en Reiman genaamd.3. stimulerende werking en geeft de roker het gevoel dat hij meer energie heeft en zich beter kan concentreren. 5. bepaald door Adolf Pinner. In 1895 werd de structuurformule van nicotine. Bovendien zijn de meeste van deze stoffen zeer giftig. Het gebruik als genotsmiddel kwam pas later.5. Nicotine werd voor het eerst geïsoleerd in 1828 door twee Duitse chemici. C10H14N2.3. De naam nicotine is afgeleid van de Latijnse naam van de tabaksplant. In 1994 kwam deze daling tot stilstand en werd er voor het eerst weer een stijging waargenomen. nitrosaminen. waarvan er zeker 40 kankerverwekkend zijn. Deze is afkomstig uit Noord-Amerika en werd door Colombus in Europa geïntroduceerd op het einde van de 15de eeuw.2 Wat is nicotine? Nicotine is een stof die aanwezig is in de bladeren van de tabaksplant.3 Nicotine 23 5. Vier extreem giftige stoffen zijn: benzeen. Fig. Nicotiana tabacum.

htm) 45 . De tabaksplant is een éénjarige plant. duizeligheid en misselijkheid. 24 ONBEKEND. hoofdpijn. Tabaksplanten worden doorgaans gekopt. In grotere hoeveelheden kunnen gewichtsverlies en maag-darmproblemen optreden. Het koppen vindt plaats tussen de twee en de drie maanden na het planten van de tabaksplant en moet gebeuren voordat één van de bloemen is uitgekomen. Deze behoort tot de familie van de nachtschaden en is oorspronkelijk afkomstig van het Amerikaanse continent. De plant heeft een voorkeur voor warme en gematigde klimaten. Formaldehyde wekt irritaties op van ogen. Waterstofcyanide veroorzaakt in kleine hoeveelheden irritaties van het neusslijmvlies. Nitrosaminen zijn kankerverwekkende stoffen. De geschiedenis van tabak. Hij groeit het beste op een rijke en vochtige voedingsbodem. maar ook in Polen.nl/~bakk4502/wwheden/tabak/tabak. keel. Formaldehyde wordt gebruikt in kunstmest. (http://home. desinfecterende middelen en bacteriewerende middelen. bijvoorbeeld van de longen. dus tabak moet elk jaar geoogst worden. Een juist geteelde plant kan 160-190 cm hoog worden en zal 18 tot 22 oogstbare bladeren bevatten. internet. Men doet dit omdat hierdoor alle voedingsstoffen in het blad terecht komen. De kwaliteit. Van nitrosaminen is bekend dat zij verschillende vormen van longkanker kunnen veroorzaken. neus en longen. keelholte. Bij langdurig gebruik kan kanker. smaak en rookeigenschappen van tabak worden bepaald door het type zaad. 04/05/2008. botten en huid ontstaan.Benzeen is kankerverwekkend.3. in de metaalverwerkende en foto industrie. Dit wil zeggen dat de bloemen van de plant verwijderd worden. de grondsoort. Waterstofcyanide wordt gebruikt voor zuiveringsmiddelen en insecticiden. die alleen in tabaksproducten voorkomen. 5. Canada en Frankrijk wordt tabak verbouwd. textielverven. maar in een rokerige kamer liggen de concentraties al gauw zo’n 1000 keer hoger. het klimaat. Formaldehyde komt op natuurlijke wijze voor in het milieu.3 De kenmerken van de plant 24 Tabak komt van de plant Nicotiana tabacum. en niet in de bloemen.planet. het land van herkomst en de wijze waarop de bladeren geoogst en gedroogd zijn. Het speelt een rol bij het ontstaan van leukemie en veroorzaakt veranderingen aan de chromosomen.

Deze bladeren zijn vrij smal en puntig. De "rookbladeren" groeien net boven het midden van de stam. Ze worden gekarakteriseerd door hun relatieve lengte en ze zijn stevig en zwaar van structuur. 45: Bladeren van tabaksplant De topbladeren zijn de bladeren die bovenin de plant groeien. Deze zijn klein. Dit zijn de bladeren die het eerst rijp zijn en dus het eerst geoogst zullen worden. Karakteristiek voor deze bladeren is de geel-oranje kleur.5%. De bladeren rond de voet van de plant noemt men de ombladeren. De verschillende bladeren zijn niet gelijktijdig rijp. 43: Tabaksplant Fig. 44: Tabaksplant Fig. De zandbladeren zitten aan de voet van de tabaksplant. dun en licht van kleur.5%. De plant bestaat voor 7. De topbladeren zijn verantwoordelijk voor 18 % van het totale gewicht van de plant en hebben een nicotinegehalte van ongeveer 3.5%. Ze krijgen een licht oranje kleur als ze rijp zijn en bevatten 3% nicotine. maar zijn zwaarder van structuur dan de bladeren lager in de plant.5% uit deze bladeren.5 tot 2% nicotine. Het nicotinegehalte van deze bladeren varieert tussen de 3 en 3. Ongeveer 13% van de plant bestaat uit deze bladeren en het nicotinegehalte ervan is 2. De voetbladeren zijn de grootste bladeren van de plant. dus ze worden op verschillende tijdstippen (één voor één) geoogst.Fig. De middenbladeren groeien dadelijk op de top van de plant. De plant bestaat voor 12% uit deze bladeren en ze bevatten ongeveer 1.5%. 46 . maar toch bestaat hij slechts voor 8% uit deze bladeren. Het nicotinegehalte is ongeveer 2.

Hierdoor kunnen ze hun taak. Verder beschadigt koolmonoxide de wanden van bloedvaten. Dit alles leidt tot hartklachten. teer en nicotine. het afvoeren van stof en vuil. Het vuil moet worden opgehoest (rokershoestje. Fig. de tanden en de slijmvliezen van de luchtwegen verkleuren.5 De effecten en de gevolgen In tabak zitten meer dan 1000 verschillende stoffen die vrijkomen bij verbranding. vooral 's morgens) en longblaasjes gaan kapot. 46: Sigaretten 5.3. Als gevolg hiervan vermindert de prestatie en gaat de conditie achteruit. Koolmonoxide is een kleur.en reukloos gas dat ontstaat bij de verbranding van tabak. kan een kleine hoeveelheid CO een grote hoeveelheid hemoglobine bezetten. (Hemoglobine is verantwoordelijk voor het transport van zuurstofgas.) Hierdoor verdringt CO zuurstofgas van zijn bindingsplaats op hemoglobine. Teer zet zich vast op de trilharen van het slijmvlies. Verder kan teer leiden tot bronchitis. herseninfarct en hersenbloeding.3. longemfyseem. slokdarm.en strottenhoofdkanker.4 Hoe wordt het gebruikt? Meestal wordt nicotine gerookt in de vorm van sigaretten. sigaren of een pijp. Eén sigaret bevat 5 tot 30 mg teer. De drie belangrijkste zijn: koolstofmonoxide (CO). niet goed meer uitvoeren. Verder kan het ook gekauwd en gesnoven worden. 47 . waardoor vet en kalk zich makkelijker kunnen afzetten. Teer is de bruine kleverige brij waardoor de filter van de sigaret. longkanker en keel-. maar dan 250 keer sneller. Als gevolg hiervan worden ze minder beweeglijk en raken ze beschadigd. Het hart moet steeds harder werken om voldoende bloed door de aderen te pompen. Omdat de affiniteit van hemoglobine voor CO 250 keer groter is dan voor O2. de vingers. Dit leidt tot aderverkalking.5. Het bindt op dezelfde plaats aan hemoglobine als zuurstofgas.

Door nicotine wordt ook glucose uit de glucosevoorraad afgegeven in het bloed.en reukzin. duizeligheid. verlaging van de huidtemperatuur. De stoffen die zorgen voor het hongergevoel worden niet afgegeven.Nicotine is het bestanddeel waaraan de roker verslaafd raakt. De roker wordt onrustig en gaat weer roken.5 tot 3 mg nicotine. De hersenen nemen veel glucose waar in het bloed en denken dat men net gegeten heeft. Het rustgevende effect ontstaat doordat mensen lichamelijk afhankelijk zijn geworden van tabak. Nicotine heeft via de hersenen ook invloed op de stofwisseling. (Ter informatie: een injectie met 70 mg nicotine is dodelijk. Door het vele roken. Als men blijft roken. Dit geeft een opwekkend en fit gevoel. de bloeddruk en de hartwerking. Bij de meeste mensen veroorzaakt de eerste sigaret misselijkheid. is het lichaam gewend geraakt aan een bepaald nicotinepeil. namelijk: verminderde fysieke conditie. raakt het lichaam gewend aan een zekere dosis nicotine en verdwijnen deze bijwerkingen. Iemand die rookt heeft een licht verhoogde stofwisseling en weegt gemiddeld vier kilo minder dan een nietroker. Nicotine wordt vrij snel uit het lichaam verwijderd via de urine. Eén sigaret bevat 0. Hierdoor stijgt de bloeddruk. Als dit peil omlaag gaat. verlies van smaak. De voornaamste gevolgen hiervan zijn: verhoogde hartslag en bloeddruk. De verhoogde hartslag en bloeddruk ontstaan doordat nicotine de bloedvaten vernauwt. Voor even voelt de roker zich weer ontspannen. Nicotine ontregelt de werking van een aantal lichaamsfuncties. Deze onrust kan tijdelijk bestreden worden door het nicotinepeil weer te verhogen. hoofdpijn en braken. chronische 48 . onder andere die van de spijsvertering. Het bereikt de hersenen al na 7 seconden. Dit zou de oorzaak kunnen zijn van het afnemen van hongergevoel na het roken. Één van die ontwenningsverschijnselen is een gevoel van onrust. Op lange termijn is roken verantwoordelijk voor heel veel lichamelijke aandoeningen. De hartslag gaat omhoog en de (kleine)bloedvaten trekken samen. dus men krijgt geen honger. is de helft van de nicotine verdwenen. Een negatief gevolg hiervan is dat het hart sneller moet kloppen en dus gemakkelijker overbelast raakt. reageert het lichaam met ontwenningsverschijnselen. dus door opnieuw te gaan roken. versnelde ademhaling. waardoor het lichaam wordt opgejaagd. verminderde eetlust en verhoogde maagzuurproductie en darmwerking. Anderhalf uur na het roken van een sigaret. Nicotine stimuleert de afgifte van adrenaline. De onrustgevoelens verdwijnen en je voelt je terug rustig.) Na inhalatie komt de nicotine via de longblaasjes in het bloed terecht en wordt zo verspreid in het hele lichaam.

verhoogde eetlust. hoofdpijn. 25 JELLINEK.6 Hoe werkt nicotine? 25 De effecten van nicotine (zich rustig. bijvoorbeeld. ademhaling. Nicotine is sterk verslavend en doet op dit vlak niet onder voor.html) 49 . maagzweer. Wanneer men stop met roken. kanker van de mond. Het wordt gemaakt in het ruggenmerg en de hersenstam en het laat je spieren bewegen. vermindert het effect van nicotine. Nicotine heeft hier invloed op. Men wilt deze prettige gevoelens telkens opnieuw ervaren. Door de handeling van het roken voelt men zich stoerder of weet men zich beter een houding te geven in stressvolle situaties. Minstens even belangrijk als de effecten van nicotine zelf. hun neurotransmitters afgeven.… Deze symptomen zijn van korte duur. Naarmate men langer rookt. Hierdoor kan men snel verslaafd worden aan nicotine. de drang naar tabak kan lang blijven aanhouden.… Doordat rokers sneller weefselschade aan de huid oplopen. 10/03/2008. lipkanker. prettig en ontspannen voelen) worden veroorzaakt doordat het de werking van acetylcholine in de hersenen nadoet. krijgen ze gemiddeld vroeger rimpels dan niet-rokers. heroïne. zoals het dopamine neuron. concentratiestoornissen. Acetylcholine zorgt er ook voor dat andere neuronen in de hersenen. hart. Drugs and the brain. Acetylcholine is de neurotransmitter die werkzaam is tussen neuronen en spieren. (http://www. maar het verlangen.3.en vaatziekten.bronchitis. Roken heeft ook een negatieve invloed op de vruchtbaarheid van zowel mannen als vrouwen. heeft men last van onthoudingsverschijnselen. Deze zijn onder andere: een verlaagde bloeddruk.nl/brain/index. Hierdoor wordt het normale functioneren van de hersenen verstoord. internet. darmbeweging en het samentrekken van je pupil. zijn de neveneffecten van het roken. Hierdoor voelt men zich prettig. Verder is het betrokken bij onze hartslag. Het geeft aan de acetylcholine receptoren op dopamine neuronen de opdracht om dopamine af te geven in het beloningscentrum.jellinek. longkanker. Daarom gaat men steeds meer roken om hetzelfde effect te verkrijgen. prikkelbaarheid. 5.

het enzym acetylcholinesterase afgegeven in de 26 Figuren: JELLINEK. laat acetylcholine de receptor los.A De normale situatie 26 Acetylcholine ligt opgeslagen in blaasjes aan het uiteinde van een axon. Vervolgens wordt. naar het aangrenzende neuron. (http://www. Vervolgens wordt de acetylcholine in de ruimte tussen de twee neuronen (de synaptische spleet) losgelaten. Drugs and the brain. De acetylcholine drijft. Wanneer een elektrisch signaal het uiteinde bereikt. 27/05/2008. Na binding van acetylcholine aan deze receptoren wordt de boodschap doorgegeven. via de synaps.jellinek.nl/brain/index. door omringende cellen. Op de dendrieten van dit neuron zitten receptoren waaraan het zich bindt.html) 50 . verplaatsen de blaasjes zich naar het membraan van het axon. internet. Na het doorgeven van de boodschap.

nl/brain/index.html) 51 . 27/05/2008. blijft nicotine veel langer aanwezig in de synaps (dan acetylcholine). Aangezien het niet wordt afgebroken door acetylcholinesterase. via een heropname eiwit. Nicotine geeft dus vaker een signaal af aan het neuron dan acetylcholine. het neemt eigenlijk zijn werk over. (http://www. Het bindt zich aan de receptoren die voor acetylcholine bedoeld zijn en geeft zo nieuwe signalen door. Drugs and the brain.synapsspleet. B De nicotine-situatie 27 Nicotine imiteert acetylcholine. Hierna wordt choline terug opgenomen in het axon. Dit enzym splitst acetylcholine in choline en azijnzuur en maakt het zo inactief. 27 Figuren: JELLINEK.jellinek. internet. Het wordt dus eigenlijk gerecycleerd.

. Icarus . 48: Bladeren van Catha edulis opwekkende werking en verdrijft het vermoeidheidsgevoel.5. Bij ons is deze drug niet bekend en dus ook niet verkrijgbaar. net als cocaïne. derde druk 52 .4 Khat 28 Khat is een traditionele drug in het Midden-Oosten (meer bepaald in Jemen) en in OostAfrika. Bij het gebruik van khat kauwt men op de bladeren van de Catha edulis. een Fig.a. 28 WOLF H. e. Fig. Drugs en gebruik: duidelijke antwoorden op uw vragen . 47: Catha edulis Khat heeft. Het actieve bestanddeel is cathinonine. In hoge dosis kan het ongecontroleerd gedrag uitlokken en is het giftig voor de nieren en voor sommige spieren.

1 Geschiedenis 30 Opium is al meer dan 8000 jaar bekend voor zijn pijnstillende eigenschappen.2 Wat is opium? Opium is het ingedroogde melksap van de onrijpe vrucht van de slaapbol (Papaver somniferum). praktijk en toekomst . Hierbij komt wit melksap naar buiten druppelen dat op de vrucht bruin opdroogt. e.a. Opium wordt gewonnen door de doosvrucht van de slaapbol in te kerven.6 Verdovende of dempende drugs Deze producten hebben een algemeen verdovende werking. Het was niet ongebruikelijk dat moeders een elixer toedienden aan hun kinderen om zo zelf gemakkelijker te kunnen werken. 6. . De kennis over de productie en de toepassing van het middel werden van de ene op de andere oude cultuur overgeleverd. namelijk codeïne en morfine.1. 29 In dit hoofdstuk komen voornamelijk de opiaten aan bod. Ze dempen het bewustzijn en de gevoelens. Als roesmiddel is opium vooral bekend geworden door het massale gebruik in China. Ze worden gebruikt om een gevoel van geborgenheid. . Drugs en gebruik: duidelijke antwoorden op uw vragen . behaaglijkheid en rust op te wekken.1. In Europa werd opium als drugs bekend door de experimenten van kunstenaars en intellectuelen vanaf het einde van de 18de eeuw. De bekendste opiaten zijn opium.1 Opium 6. derde druk BUISMAN W. Bohn Stafleu van Loghum 53 . warmte. Het bevat twee zeer effectieve pijnstillers. Dit is een groep drugs die opium bevatten en ontwikkeld worden uit de Papaver somniferum (slaapbol). en VAN DER STEL J. 6. 29 30 WOLF H. heroïne en morfine. De gebruiker wordt minder alert tot slaperig en reageert trager.C. Door zuivering wordt hieruit onder andere morfine en codeïne gewonnen en door chemische bewerkingen heroïne. Icarus . Drugspreventie: achtergronden. Vooral in Groot-Brittannië werd op grote schaal opium gebruikt.R. Het gestolde wondsap wordt verzameld en vervolgens gebrand en gemalen. Verder worden ze vaak gebruikt om hun pijnstillende werking.

Fig. matig voedselrijke tot voedselrijke zandgronden. open plaatsen en op vrij droge. hij bloeit van juni tot en met augustus (in onze streken) en de stengel heeft een blauwgroene kleur. De vruchten zijn bolvormig en zijn doosvruchten. 31 DIJKSTRA. Dit verwijst naar de verdovende werking van de plant. Zij bevatten de werkzame bestanddelen. internet.Fig. Hij groeit goed op zonnige. in slaap brengen dus.htm) 54 . K. 52: Papaver somniferum Fig.nl/slaapbol.1. 04/05/2008. De verklaring van de Latijnse naam is: somnus=slaap en ferre=brengen. 50: Gestold wondsap Fig. bleekpaars of rood en hebben aan de voet een paarse tot zwarte vlek. 49: Doosvrucht van de slaapbol Fig. De plant is oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Europa. Hij behoort tot de papaverfamilie. (http://wilde- planten.. 53: Papaver somniferum De plant wordt 30 tot 120cm hoog. gelobd of gegolfd en eveneens blauwgroen van kleur.3 De kenmerken van de plant 31 Papaver somniferum is een éénjarige plant. De bladeren zijn langwerpig. Azië en het Midden Oosten. 51: Opium 6. De bloemen zijn wit. Wilde planten in Nederland en België.

Ook de oude Grieken en Romeinen prezen opium vanwege de ontspannende en kalmerende werking. maar de manier van innemen. Heroïne heeft niet de belofte in zich om de geest te verlichten of een andere kijk op het leven te geven. naarmate iemand gewend raakt aan de drug. .1.2 Heroïne 32 Heroïne is een drug van uitersten. Er zijn maar heel weinig mensen die sterk betrokken zijn bij de drug die er enig plezier aan beleven. 6.1. Hoe langer men heroïne gebruikt.5 De effecten en de gevolgen Na het gebruik van opium valt de ervaring van pijn.2. Wat je moet weten over heroïne . Bij gebruik van grote hoeveelheden treden visioenen en hallucinaties op. eenvoudigweg om zich ’normaal’ te kunnen voelen. Voor veel mensen is het de meest beangstigende drug. De basis van de drug is hetzelfde gebleven. behaaglijk gevoel. Men krijgt een loom. 6. 32 Voornamelijk gebaseerd op: CONOLLY S. De opiumroker ziet bijvoorbeeld tuinen en paleizen. Dit gevoel wordt vervangen door een gevoel van opluchting als men de hand heeft weten te leggen op een nieuwe dosis. hoe moeilijker het wordt om terug te keren naar het normale leven. prachtige steden en landschappen. 2000 55 . De papaver waaruit opiaten worden gewonnen groeit in heel Centraal-Azië en er zijn verslagen van Assyrische en Babylonische beschavingen die al ongeveer 4000 jaar geleden opium gebruikten. terwijl voor anderen de krachtige roes ervan de meest dramatische manier is om te ontsnappen aan de zorgen en de verveling van het dagelijks leven.1 Geschiedenis De mens kent de effecten van de ruwe grondstoffen voor heroïne (de opiaten uit papaver) al meer dan 4000 jaar. Geleidelijk aan begint. terwijl de drug zijn werk doet. en de gevaren die daaraan verbonden zijn.6. 6. geïnjecteerd en gedronken (als thee).4 Hoe wordt het gebruikt? Opium wordt gerookt. Corona . het gevoel van comfort te vervagen. Het is de drug die onmiddellijk in gedachten komt wanneer er gesproken wordt over afhankelijkheid en aan drug verwante misdaad. In plaats daarvan geeft het een kans om zich terug te trekken uit het leven. alsof men op een warme stroom drijft. Ze worden enkel gedreven door de drang naar meer. angst en andere onrustgevoelens weg. in een eigen wereldje. zijn heel gevarieerd geworden.

In de zestiende eeuw bereikte een nieuwe opiumgolf Groot-Brittannië.2. In de middeleeuwen begon men ook in Europa opiaten te gebruiken. maar vanaf dat het ontwikkeld werd heeft de grote kracht ervan veel niet-medische gebruikers aangetrokken. 6. Eveneens in de negentiende eeuw ontstonden de veranderingen die hebben geleid tot de moderne drug heroïne. het is een manier van leven. Sinds die tijd bestaat de grootste groep gebruikers uit mensen van de minder bevoorrechte klasse. een Latijns woord dat ‘prijzenswaardig’ betekent. Door het bezit van acetylgroepen dringt heroïne sneller door de bloed-hersen-barrière dan de andere opiaten.2 Wat is heroïne? Heroïne is een sterk verslavende harddrug. ononderbroken pijn een vorm van heroïne toegediend. werd heroïne bestempeld als een opmerkelijke pijnstiller. Vermengd met alcohol en specerijen werd de drug bekend als ‘laudanum’.Arabische handelaren introduceerden tussen 600 en 900 na Christus opiaten in China. In de eeuwen daarop nam het recreatieve gebruik van de opiaten daar toe. De chemische formule van heroïne is C21H23NO5. In het midden van de negentiende eeuw werden laudanum en opium zelf steeds meer gebruikt. Heroïne is geen kick. Een citaat van de Amerikaanse schrijver William Burroughs omschrijft dit goed: “Heroïne is niet hetzelfde als alcohol of cannabis.” Van zodra het uitgevonden was. Net als nu waren de gebruikers ofwel nieuwsgierig ofwel afhankelijk. beter bekend als diamorfine. een middel om de levensvreugde te verhogen. Heroïne zelf wordt tegenwoordig niet meer voor geneeskundige doeleinden gebruikt. Het behoort tot de groep drugs die opiaten worden genoemd. zowel voor medische doeleinden als voor ontspanning. 56 . Heroïne is voor hen een manier geworden om om te kunnen gaan met een leven dat bestaat uit verveling en geen belofte op verbetering inhoudt. Dit zijn onder andere het zuiveren van morfine en het uitvinden van de injectiespuit. Het huidige patroon van heroïnegebruik dateert van het begin van de jaren ’70. wat betekent dat ze opium bevatten en ontwikkeld zijn uit de Papaver somniferum (of slaapbol). Jaarlijks krijgen nu nog steeds duizenden kankerpatiënten en mensen met een aandoening die leidt tot langdurige.

54: De chemische structuur van heroïne Heroïne wordt bereid uit morfine waaraan een extra chemische stof. Meestal wordt heroïne gesnoven. maar tegen de tijd dat het op straat verkocht wordt heeft het een lichtbruine kleur. Het lost onder andere op in vettige substanties en dringt zo de lichaamscellen binnen. Het wordt vaak vermengd of ‘versneden’ met paracetamol. gerookt of geïnjecteerd. Deze naam is ontstaan doordat de effecten ervan heel hard aankomen als het gerookt of geïnjecteerd wordt. suiker. 6. Tussen de productie en de koper is de zuiverheid afgenomen van 100% tot ergens tussen de 20 en de 80%. Het slikken van heroïne wordt dan ook niet veel gedaan. 56: Heroïne Pure heroïne is een wit poeder. wordt toegevoegd. Hierdoor lost de heroïne beter op in vet en kan het sneller de hersenen bereiken. Fig. Letterlijk ‘een klap in het gezicht’ dus. Daarom wordt het ook wel ‘bruin’ of ‘brown sugar’ genoemd. De minst effectieve manier om heroïne te gebruiken is het opnemen via de maag. wordt het terug omgezet in morfine. azijnzuuranhydride genaamd. zetmeel of andere tranquillizers.3 Hoe wordt het gebruikt? Heroïne kan op verschillende manieren worden gebruikt en kan ook op verschillende manieren door het lichaam worden opgenomen. Een andere naam voor heroïne is smack. 55: Heroïne Fig. Zodra de heroïne de hersenen bereikt.Fig.2. 57 .

maar omdat het afhankelijkheid veroorzaakt gaat men na verloop van tijd vaak over op de meest effectieve methode. De meeste beginnende gebruikers snuiven of roken de heroïne. Dit warme. 58: Injecteren Fig. Hierdoor gaat het over in dampvorm en deze damp of rook wordt ingeademd via een kokertje/rietje.4 De effecten en gevolgen Nadat het is toegediend wordt heroïne snel opgenomen in het bloed en bereikt het snel de hersenen. komt het in de bloedbaan terecht via de longen. 59: Chinezen Als het wordt gesnoven. dromerige gevoel is heel troostend en de gebruiker heeft het gevoel dat hij terugkeert naar de baarmoeder of ingepakt wordt in een cocon. Als het wordt gerookt. 6. Er worden verschillende effecten van de drug beschreven als men het voor de eerste keer gebruikt. maar ze zijn sterker omdat er niets van de drug ‘verloren’ gaat voordat het in het bloed terecht komt. als de drug echt begint 58 . Voordat het kan worden geïnjecteerd. Daarna. Sommige mensen voelen bijna geen effect van hun eerste ‘shot’. Het ‘chinezen’ of ‘chasing the dragon’. wordt het via de bloedvaten in de neus in het bloed opgenomen. Net als bij het roken van de heroïne treden de effecten bijna onmiddellijk op. 57: Snuiven Fig. waarna de oplossing door een filtreerpapiertje (dat als filter voor vaste deeltjes dient) in een injectiespuit wordt opgezogen. De laatste methode is het rechtstreeks inspuiten in de bloedbaan met een injectienaald. wordt het meestal opgelost in een licht zure vloeistof (bijvoorbeeld citroensap). zakken na het gebruik ervan eerst weg in een gevoel van vergetelheid dat een beetje op sterven lijkt. anderen vinden het een onplezierige ervaring en voelen zich misselijk. is een manier van heroïne roken waarbij het poeder wordt verhit op aluminiumfolie.Fig. De meeste mensen echter ervaren een warm gevoel dat begint in hun buik en zich vervolgens naar hun hele lichaam verspreidt. namelijk injecteren. Mensen die afhankelijk zijn van de drug.2. Vervolgens wordt deze oplossing in een lepel boven een vlammetje verwarmd.

In dit stadium van afhankelijkheid beleeft de gebruiker nog maar weinig plezier aan de drug. Heroïne is sterk verslavend. De symptomen zijn vergelijkbaar met die van een zware griep: koorts. Wetenschappers weten sinds kort welke chemische processen zich hierbij in de hersenen afspelen. Doordat er tolerantie ontstaat zowel voor het psychotrope effect. De psychische afhankelijkheid wordt nog versterkt doordat de regelmatige gebruiker bijna altijd omgaat met mensen die ook afhankelijk zijn van de drug. Binnen enkele weken is de dosis opgevoerd tot het tienvoudige van de begindosis. Heroïne veroorzaakt eveneens lichamelijke afhankelijkheid. Bovendien voelt de gebruiker zich angstig en alleen en heeft hij last van nachtmerries. Dit wilt zeggen dat het lichaam er steeds meer van nodig heeft om hetzelfde effect te bekomen.te werken. vandaar de benaming ‘cold turkey’). dit wil zeggen dat men de dosis moet opvoeren om het oorspronkelijke effect terug te krijgen. Bij regelmatig gebruik treedt er tolerantie op voor heroïne. krampen en slapeloosheid. De onthoudingsverschijnselen worden ook wel ‘cold turkey’ genoemd. rusteloosheid. De gewenning treedt echter niet op voor het effect op de pupillen (de zogenaamde ‘pinpoint’-pupillen) en voor de remming van de darmperistaltiek. transpireren. Iemand die na meerdere keren heroïnegebruik ermee stopt. zowel op lichamelijk als op psychisch vlak. Heroïne veroorzaakt psychische afhankelijkheid omdat de hersenen tijdens een heroïneroes genot ervaren en dit genot gaan associëren met de drug. ervaart de gebruiker een gevoel van vreugdevolle opluchting van weer in leven te zijn. Deze toestand bereikt zijn hoogtepunt ongeveer drie dagen nadat men de laatste keer heroïne gebruikt heeft. Deze dosis zou voor een beginnende gebruiker dodelijk zijn omwille van de ademremming die dan optreedt. 59 . pijnlijke ledematen. voelt zich ongelooflijk ziek. Heroïne (en andere drugs) maken een ‘boodschapper’ vrij die dopamine genoemd wordt en die de genotsboodschap naar dat deel van de hersenen stuurt. als voor het dodelijk effect van de ademremming. Verder gaat de huid verschrikkelijk jeuken en verschijnen er bobbeltjes op de huid (lijkt dan op de huid van een kalkoen. Men is echt afhankelijk als het genot van de ene heroïneroes vervangen wordt door opluchting als er een nieuwe hoeveelheid verkregen is. Het is heel moeilijk om uit een sociaal patroon te stappen als men alle dagen wordt geconfronteerd met personen die ook de drug nemen. kan een chronische gebruiker zeer hoge doses innemen. omdat de gebieden in de hersenen die de pupilopening regelen veel receptoren voor endorfinen en opiaten bevatten (zie ook ‘Hoe werkt heroïne?’). Heroïne heeft effect op de pupillen.

nog veel sterker is dan de 60 . Toch grijpen veel gebruikers hierna toch nog terug naar de heroïne. Bij middelen met een langere werkingstijd treden de onthoudingsverschijnselen trager en minder hevig/ernstig op. uit balans raken. De lichaamseigen stoffen die normaal gezien voor deze processen verantwoordelijk zijn. Een voortdurend aanbod van heroïne leidt tot een vermindering van deze lichaamseigen stoffen. Het gebruik van heroïne kan leiden tot allerlei problemen op verschillende vlakken en houdt veel gevaren in. Deze lichaamseigen stoffen zijn onder andere stoffen uit de groep van de endorfinen en de enkafelinen. waarna het wordt opgenomen in de bloedbaan. Wanneer men echter injecteert in een slagader. Na verloop van tijd wordt de methadon geleidelijk aan afgebouwd. Heroïne bindt zich echter op dezelfde receptoren. berooft de drug deze cellen van de zuurstof die ze nodig hebben om te overleven. worden uit hun opslagplaats verdrongen en hun functie is door de lichaamsvreemde middelen (in dit geval heroïne) overgenomen. Verder is er het gevaar dat men een slagader raakt in plaats van een ader. Het herstel van de oorspronkelijke situatie neemt dus geruime tijd in beslag. Als gevolg hiervan kan een ledemaat afsterven. maar een gevoel van zwakte en zich niet goed voelen kan maanden aanhouden. Door vol te houden kan de gebruiker de meeste effecten van lichamelijke afhankelijkheid te boven komen. HIV en hepatitis.Deze symptomen worden veroorzaakt doordat het autonome systeem. dit wil zeggen de activiteiten die onder controle van de hypothalamus en de hersenstam staan. Een bijkomend voordeel van het gebruik van methadon bij het afkicken van heroïne is dat de gebruikers hierdoor niet meer afhankelijk zijn van het drugsmilieu. Het injecteren ervan vergroot. net zoals bij andere drugs. het risico op. is er een periode waarin het lichaam het ontstane tekort niet dadelijk kan aanvullen. In bijvoorbeeld de hersenen en de darmwand komen receptoren voor waarop deze stoffen zich binden. die het zuurstofrijke bloed naar de cellen in het hele lichaam voert. Wanneer de gebruiker stopt met het nemen van heroïne. Dit komt doordat de productie van endorfinen en enkefalinen slechts langzaam terug op gang komt. waardoor men een ledemaat kan verliezen. De reden hiervoor is dat methadon een veel langere werkingstijd heeft. Iemand die injecteert wil dat de drug via een ader naar het hart gaat. Daarom denken wetenschappers dat de psychische afhankelijkheid lichamelijke. maar ze houden wel langer aan. Binnen de verslavingsopvang wordt vaak methadon gebruikt als vervanging voor heroïne. Tot enkele weken na het stoppen van het gebruik zijn fysiologische veranderingen waarneembaar. De meeste symptomen nemen na ongeveer een week tot tien dagen af.

Het mengen van heroïne met andere drugs. In het geval van heroïne kan zo’n onverwacht grote hoeveelheid genomen worden als de drug zuiverder is dan degene die men normaal gebruikt. Dit geldt vooral voor gezinnen die te kampen hebben met werkloosheid of armoede. waarin niemand nog in staat is de problemen in het juiste perspectief te zien. In gezinnen die geen voorgeschiedenis hebben met heroïne ligt het anders. zijn ze vaak uitgeput en ondervoed waardoor ze ook weer vatbaarder zijn voor ziektes. De enige manier om er positief uit te komen is het probleem onderkennen en hulp zoeken. Het herhaalde gebruik van heroïne kan leiden tot een extra belasting van de lever. waardoor gebruikers vaak last hebben van longontstekingen en bronchitis. geldt twintig of dertig jaar later nog steeds. Het tast ook het ademhalingstelsel aan. Baby’s van heroïnegebruiksters hebben vaak een te laag geboortegewicht en hebben meer kans dan andere baby’s om binnen de week na de geboorte te sterven. Ze hebben raad nodig. Bij vrouwelijke gebruikers stopt ook vaak de ovulatie. De mogelijkheid bestaat dat de gebruiker sterft aan een overdosis. waardoor ze niet meer menstrueren. Een overdosis kan onmiddellijke 61 . maar ze schamen zich dikwijls te veel om raad te vragen aan drugsvoorlichters en dergelijke. Deze houding van ontkenning leidt eveneens tot een pijnlijke spiraal. Veel gebruikers nemen dan ook hun toevlucht tot de misdaad om aan het benodigde geld te komen. Het komt veel voor dat de kinderen van heroïneverslaafde ouders zelf ook verslaafd raken aan de drug. Het leven wordt een deprimerende spiraal in deze omstandigheden. De kosten die heroïnegebruik met zich meebrengen kunnen ernstige financiële problemen veroorzaken. kan leiden tot ernstige medische klachten. Er is sprake van een overdosis als er meer gebruikt wordt dan het lichaam tolereert. Omdat de levenswijze van een heroïnegebruiker weinig ruimte en tijd laat voor normaal eten en slapen. Hier ontwijken ouders de problemen vaak. hebben zij hier sneller last van. gewoon omdat ze het niet kunnen geloven. Bij heroïne leidt dit tot een hartstilstand. Dit kan leiden tot constipatie en bepaalde maagaandoeningen. zoals alcohol. Dergelijke combinaties kunnen braken veroorzaken en tot verstikking leiden als iemand bewusteloos raakt tijdens het braken. Verder beïnvloedt heroïne het spijsverteringsstelsel. Hetzelfde gebrek aan vooruitzichten waardoor de ouders aan de heroïne gingen. Aangezien de lever van vrouwen kleiner is dan die van mannen. Bovendien hebben de meeste van hen te kampen met afkickverschijnselen.

html) 62 . komt dit meestal doordat de ademhaling stopt of door problemen met het hart. 1 Genot De plezierige gevoelens komen tot stand doordat het beloningscentrum wordt geprikkeld. Dit komt doordat endorfine door het lichaam zelf wordt aangemaakt en het na afgifte heel snel terug afgebroken wordt.nl/brain/index. De ademhaling wordt dan langzamer en onregelmatig en de huid wordt blauw omdat de bloeddruk daalt. Als een overdosis de dood tot gevolg heeft. wordt deze in het lichaam omgezet in morfine. een natuurlijke neurotransmitter.gevolgen hebben. Maar het lichaam heeft ook een eigen stof. Het lichaam bezit receptoren waaraan opiaten zich kunnen binden. (http://www. Als je heroïne neemt. bevatten opiaatreceptoren. De neuronen die de ademhaling regelen. dat de kans op verslaving zeer klein is. endorfine genaamd. De belangrijkste neurotransmitter in dit systeem is dopamine. Ook hier kan morfine zich aan binden. die zich aan dezelfde receptoren bindt. Morfine imiteert de werking van endorfine. Substantie P speelt een rol bij het doorgeven van pijnsignalen. Heroïne zorgt er ook voor dat de afgifte van substantie P geremd wordt. imiteert. Endorfine heeft onder andere een functie in het bestrijden van pijn en het prikkelt het beloningscentrum (op een indirecte manier). waardoor je je vrolijk voelt. Drugs and the brain. 10/03/2008. Heroïne wordt in het lichaam omgezet in morfine. endorfine. Vervolgens raakt de gebruiker in coma. De effecten van heroïne ontstaan doordat morfine de natuurlijke neurotransmitter. internet.5 Hoe werkt heroïne? 33 Zoals reeds gezegd is heroïne een opiaat. maar meestal doen de verschijnselen zich één tot twaalf uur na de inname voor. Aangezien heroïne op veel processen in de hersenen invloed heeft. 33 Tekst gebaseerd op en afbeeldingen afkomstig van: JELLINEK. 6.jellinek. Het grote verschil met de opiaten is.2. is de uitleg opgedeeld in drie onderdelen: 1) Genot 2) Verdoving 3) Ademhaling Deze onderdelen worden achtereenvolgens besproken.

In het hele proces zijn drie typen neuronen betrokken: 1) Endorfine neuronen 2) GABA neuronen 3) Dopamine neuronen A De normale situatie bij het ontstaan van genotsgevoelens Dopamine wordt constant afgegeven door dopamine neuronen. 63 . De afgifte kan zowel gestimuleerd als geremd worden. De neurotransmitter GABA remt de afgifte van dopamine.

Ze zorgen ervoor dat het systeem in evenwicht blijft. kan het dopamine neuron meer dopamine afgeven.Als er een elektrisch signaal bij het endorfine neuron aankomt. Hierdoor voel je je prettig. met het membraan van het neuron. Na het doorgeven van de boodschap. Doordat de afgifte van GABA geremd wordt. Het gevolg van deze boodschap is dat de afgifte van GABA wordt geremd. 64 . verlaten de endorfinen de receptor en worden ze onmiddellijk afgebroken. aangezien dopamine het beloningscentrum prikkelt. Endorfinen kunnen dus zowel remmen als stimuleren. versmelten de blaasjes. Door deze binding wordt de afgifte van dopamine geremd. De endorfinen komen vrij in de synaps en binden zich aan het GABA neuron. Na deze binding wordt de boodschap doorgegeven. die de endorfine bevatten. maar ook aan het dopamine neuron. De endorfinen bindt zich niet alleen aan het GABA neuron.

kan het dopamine neuron meer dopamine afgeven.B De heroïne-situatie bij het ontstaan van genotsgevoelens Heroïne verandert de normale situatie als volgt: 1) Heroïne wordt in het lichaam omgezet in morfine. 2) Morfine imiteert de endorfine en bindt zich aan de receptoren van het GABA neuron. Hierdoor wordt het beloningscentrum geprikkeld en voel je je prettig. 65 . Doordat GABA geremd wordt. Hierdoor wordt de afgifte van GABA geremd.

De afgifte van dopamine blijft dus geruime tijd hoger dan normaal. Speciale neuronen in je vingers merken dit op en reageren door een pijnprikkel naar het ruggenmerg te sturen.Morfine wordt. Stel je voor dat je vingers tussen de deur komen. Hier zorgt de neurotransmitter ‘substantie P’ voor. 2 Pijn Heroïne heeft ook een pijnstillende werking. waardoor de plezierige gevoelens lang aanhouden. Ze komen niet lang genoeg met de receptoren in aanraking om gewenning te veroorzaken. slechts zeer langzaam afgebroken (zie groengekleurd morfinemolecule in de rechter bovenhoek). De natuurlijk voorkomende endorfinen zijn niet verslavend. in vergelijking met endorfine. 66 . omdat ze na binding onmiddellijk worden afgebroken. Onderweg wordt de prikkel verschillende keren doorgegeven aan andere neuronen.

67 . Substantie P wordt zo in de ruimte tussen de twee neuronen losgelaten en bindt zich aan de receptoren op het aangrenzende neuron. Het pijnsignaal wordt doorgegeven. Substantie P ligt opgeslagen in blaasjes aan het uiteinde van het axon. maar ook opiaatreceptoren. De endorfinen binden zich aan de opiaatreceptoren van het substantie P neuron. De endorfinen worden onmiddellijk afgebroken. versmelten de blaasjes met het membraan van het neuron.A De normale situatie bij het tegengaan van pijn Het substantie P neuron geeft door middel van substantie P pijnsignalen door. Hierdoor verzwakt het pijnsignaal. Het axon van het substantie P neuron bevat substantie P. probeert het lichaam zichzelf te beschermen door natuurlijke endorfinen af te geven. Als een zenuwimpuls het uiteinde bereikt. Als de pijn te hevig wordt.

De substantie P die toch nog vrijkomt. De morfine gaat nog een stap verder dan endorfine. kan hierdoor zijn werk niet meer doen. Ze bindt zich aan de receptoren van het substantie P neuron en blokkeert de afgifte van substantie P. 68 . Hierdoor wordt het pijnsignaal verzwakt. Morfine doet precies hetzelfde als de endorfine.B De heroïne situatie bij het tegengaan van pijn Heroïne verandert de normale situatie als volgt: Heroïne wordt in het lichaam omgezet in morfine. Het blokkeert ook de receptoren van het aangrenzende neuron. zodat substantie P zich hier niet meer aan kan binden.

Deze neuronen krijgen dag en nacht informatie over de hoeveelheid zuurstof en koolstofdioxide in het bloed. Het grote verschil tussen heroïne en endorfine. Tegelijkertijd blazen de longen zich op. 69 . bevatten opiaatreceptoren. 3 A Ademhaling Normale situatie van ademhalen Het ademhalingsritme wordt gereguleerd door neuronen in de hersenstam. Bij een tekort aan zuurstof (en teveel aan koolstofdioxide). Het omgekeerde is eveneens mogelijk.De morfine verlaat de receptoren en wordt langzaam afgebroken. is dat heroïne veel beter en langer werkt dan de endorfinen. waardoor er meer lucht naar binnen kan. sturen zij signalen naar de ademhalingspieren zodat deze zich samentrekken. B De heroïne situatie bij het ademhalen Heroïne verandert de normale situatie als volgt: De neuronen die de ademhaling regelen.

60: De chemische structuur van morfine Pure morfine komt voor als een witgeel tot bruin poeder. 6. 6. in de 19de eeuw konden artsen het bestanddeel morfine eruit isoleren. Fig.3.3. de Griekse god van de slaap. Gaandeweg kreeg men een beter inzicht in de werking van morfine. Hierdoor wordt de ademhaling minder diep. De naam morfine is ontleend aan de god Morpheus.2 Wat is morfine? De apotheker Friedrich Sertürner isoleerde in 1806 morfine als het werkzame bestanddeel van opium. Bij een heroïne overdosis is deze onderdrukking zo hevig dat de longen als het ware stil blijven staan. Er is 10kg opium nodig om 1kg morfine te maken.3 Morfine 6.Nadat de heroïne in het lichaam is omgezet in morfine. Er is geen ademhaling meer mogelijk. Verder komt het voor als een heldere. kleurloze vloeistof in ampullen of in tabletvorm (dit is dan meestal de medicinale vorm).1 Geschiedenis In de 18de eeuw kwam opium in Europa terecht. Deze binding leidt tot een onderdrukking van de signaaloverdracht naar de ademhalingsspieren. 70 . en het wordt nog steeds verfijnd. dus je stikt. De chemische formule van morfine is C17H19NO3. kan de morfine zich hieraan binden. Het wordt ook dikwijls aangetroffen als geelbruine tot roodbruine blokken met het getal "999" op.

grijze verkleuring van de lippen. slapeloosheid.3 Hoe wordt het gebruikt? Morfine wordt vooral in de medische sector gebruikt als krachtige pijnstiller en als roesmiddel om voor terminale patiënten het sterven te verzachten. krijgt men een euforische gevoel en kunnen er droombeelden ontstaan. Er ontwikkelt zich eveneens een tolerantie. vallen alle zorgen weg. dat zowel lichamelijke als geestelijke afhankelijkheid veroorzaakt.3. of bij toediening van een vervangingsmiddel. De versie met een snelle afgifte in ons lichaam werkt drie tot vier uur.… Bij het opnieuw innemen van de drug. een pijnstillende werking en sterk vernauwde pupillen. 61: Morfine voor injectie 6. verdwijnen deze verschijnselen. coördinatiestoornissen. Bij langdurig gebruik treden de volgende verschijnselen op: een geelgrauwe verkleuring van de huid. (chinezen). een verhoogde ademhaling en hartslag.6. huiduitslag en vermagering. De lichamelijke effecten zijn: een verlaagd ademhalingsritme en hartslag. verbrokkelde nagels. Soms wordt ze vastgesteld bij personen die langdurig met morfine behandeld werden. gevoelens van angst en onrust. hoofdpijn. Aangezien morfine lichamelijke afhankelijkheid veroorzaakt. Het wordt meestal geïnjecteerd. Bij een vertraagde afgifte kan de werking oplopen tot twaalf uur. treden er onthoudingsverschijnselen op wanneer men stopt met het gebruik. waarbij de dampen geïnhaleerd worden Fig. 71 .4 De effecten en de gevolgen Morfine is een krachtig verdovend middel. Een morfineverslaving komt echter niet vaak voor. buikkrampen. Verder kan men het verhitten. Morfine bestaat in verschillende vormen. Wanneer men morfine gebruikt. zweten en rillen. of bij personen die gemakkelijk toegang hebben tot het middel (zoals artsen of verplegend personeel). maar kan ook oraal of rectaal (zetpil) ingenomen worden.3. Deze zijn onder andere diarree.

die vaak zo ondraaglijk is dat men aan niets anders meer kan denken. Tegenwoordig heeft men echter steeds meer pijnbestrijdende middelen. In het begin kan men heel veel last hebben van de bijwerkingen. de levenskwaliteit verbetert aanzienlijk. Kortom. Het verlicht de pijn. Ook voor patiënten met ondraaglijke chronische pijn is de toediening van morfine vaak heilzaam. Aangezien morfine verslavend is. omwille van zijn pijnstillende werking. Wie met morfine wordt behandeld.Zoals reeds gezegd wordt morfine vooral in de medische sector gebruikt. gaat men er in de medische wereld niet lichtzinnig mee om. beleeft weer een beetje plezier aan zijn dag: men kan weer slapen. Het wordt voornamelijk gebruikt voor kankerpatiënten en voor patiënten in de terminale fase van een ziekte. In België beperkt het geneeskundige gebruik ervan zich doorgaans tot duidelijk afgelijnde domeinen. 72 . of terug wat eten. maar morfine is internationaal nog altijd de norm waarmee alle andere pijnbestrijders worden vergeleken. maar de meeste verdwijnen na een paar dagen vanzelf. Het is al decennialang de eerste keuze om zware pijnen te behandelen.

vindt u bij 4. (B8) De leerlingen kunnen voorbeelden van zintuiglijke. lesthema kan eveneens bijdragen aan het bereiken van de volgende vakoverschrijdende eindtermen: 34 Leerplan VVKSO tweede graad AV Biologie : Licap . (B1) De leerlingen kunnen informatie op gedrukte en elektronische dragers raadplegen en verwerken. (61) Informatie over een biosociaal probleem via elektronische dragers of internet raadplegen en verwerken. De fiches die u nodig heeft voor de tweede les. neurale en hormonale stoornissen toelichten en illustreren hoe ze eventueel worden vermeden.1 Situering in de eindtermen Lesthema biosociaal probleem 34 Dit lesthema wordt gegeven in het derde jaar secundair onderwijs om ondermeer volgende vakgebonden eindtermen biologie van de tweede graad te realiseren: De leerlingen kunnen voorwaarden aangeven voor een gezonde levenswijze.Brussel D/2002/0279/030 73 . De lessen zijn gemaakt voor leerlingen van het 3de jaar ASO. (62) - Dit lesthema kan bijdragen aan het bereiken van de volgende gemeenschappelijke eindtermen wetenschappen: Dit De leerlingen zijn gemotiveerd om een eigen mening te verwoorden (attitude nr 22). richting wetenschappen.Deel 2: Didactische verwerking In dit deel vindt u een lesvoorbereiding en werkbladen voor twee lessen over drugs. De leerlingen onderscheiden feiten van meningen en vermoedens (attitude nr 26).3. Voor de tweede lesfase van de eerste les en voor de tweede les heeft u per twee leerlingen een computer nodig. (B16) Het VSKO (Vlaams Secretariaat van het Katholiek Onderwijs) de vertaalde deze vakgebonden eindtermen in leerplandoelstellingen voor het 3 biologie per week: - jaar ASO met 2 uur Voorbeelden van zintuiglijke. neurale en hormonale stoornissen toelichten en illustreren hoe ze eventueel worden vermeden. (B6) De leerlingen hebben aandacht voor hun eigen gezondheid en die van anderen. 1 1. De leerlingen houden rekening met de mening van anderen (attitude nr 23).

nr. de gezondheid van anderen. 5) De leerlingen kunnen geneesmiddelen op de juiste wijze gebruiken en hoeden zich voor zelfmedicatie (Gezondheidseducatie.en leerprestaties en de sociale prestaties (Gezondheidseducatie. 4) De leerlingen kunnen eigen standpunten over roken. de sport. nr. 6) - - 74 .- De leerlingen weten dat het gebruik en misbruik van genots. nr. alcohol.en druggebruik verantwoorden (Gezondheidseducatie.en geneesmiddelen gevolgen heeft op de eigen gezondheid.

marihuana en nicotine opsommen. 3) Drugs indelen op basis van het effect. 10) Drie waarneembare effecten van het gebruiken van heroïne opsommen. 75 . Lesdoelen: Cognitieve De leerlingen kunnen: 1) Aan de hand van gegeven afbeeldingen (zonder benamingen) uitleggen hoe de informatieoverdracht tussen twee neuronen gebeurt. heroïne. 6) De belangrijkste productkenmerken van cocaïne. De delen van een neuron beschrijven en aanduiden op een gegeven tekening. De bouw en de werking van de zintuigen van de mens omschrijven. Affectieve 1) De lln staan open voor nieuwe informatie in verband met drugs en zijn bereid de mening die ze over drugs hadden eventueel te herzien. 5) Aan de hand van gegeven afbeeldingen omschrijven welke invloed cocaïne en cannabis op de hersenen hebben. 4) Aan de hand van gegeven afbeeldingen de normale werking van de neurotransmitter dopamine in de hersenen omschrijven. 9) Vijf lichamelijke gevolgen van het gebruik van nicotine opsommen. 8) Vijf waarneembare effecten van het gebruik van cocaïne en marihuana opsommen. De leerlingen hebben een algemeen beeld van wat drugs is. 2) Omschrijven wat drugs zijn. 2) De lln kunnen een eigen standpunt innemen ten opzichte van drugs en dit verantwoorden.2 Beginsituatie en lesdoelen Relevante beginsituatie: De leerlingen kunnen: De delen van de hersenen opnoemen en hun functie omschrijven. 7) De plant waarvan cocaïne/heroïne/marihuana/nicotine van wordt gemaakt kunnen aanduiden als een 10-tal foto’s van planten getoond worden.

3 Leerinhoud en didactische aanpak Leerinhoud Didactische aanpak media Lesfasen en tijd Motivatiefase 3 min Korte herhaling van de werking van het zenuwstelsel en de bouw van een neuron. OLG: • • • Wat zijn drugs volgens jullie? Hoe zouden jullie drugs omschrijven? Welke verschillende soorten drugs zijn er (op basis van hun effect)? Werkbladen 76 . OLG: • • Wat is de functie van ons zenuwstelsel en uit welke delen bestaat het? Uit welke delen bestaat een neuron? De werking van drugs Lesfase 1 12 min Demonstratie . • Omschrijf aan de hand van de afbeeldingen hoe de informatieoverdracht tussen twee neuronen gebeurt. Lesfase 2 30 min 2) Drugs A) Wat zijn drugs? • • Definitie en algemene werking van drugs. Afbeelding WB p. Beschrijven hoe de informatieoverdracht tussen twee neuronen gebeurt.2 OLG: • Probeer nu in eigen woorden te omschrijven wat een neurotransmitter is.afbeelding: Werkbladen 1) Neurotransmitters • • Definitie van een synaps en een neurotransmitter. De verschillende soorten drugs.

Groepswerk voor de omschrijving van de producten: • De lln krijgen per groep fiches met 77 Fiches Werkblad: Kennismaking met plant en product 2) Heroïne • • • Omschrijving van het product.nl/brain/ index.html C) De werking van cannabis • De invloed van cannabis op de hersenen. Zelfstandig werk: http://www. • Zoek de antwoorden op de website van Jellinek. Besluit • Zoek de antwoorden op de website van Jellinek. Beschrijving van de plant. Los het werkblad op met behulp van het Internet . Beschrijving van de plant. Waarneembare gevolgen. Herkennen van druggebruik Lesfase 3 20 min OLG: 1) Cocaïne • • • Omschrijving van het product. Waarneembare gevolgen.Zelfstandig werk: B) De werking van cocaïne • • De invloed van cocaïne op de hersenen. de plant en het plantendeel waarvan de drug afkomstig is: • internet.jellinek. • • Welke drugs kennen jullie? Welke effecten hebben deze drugs? Zelfstandig werk voor het herkennen van het product (de drug). Indien men het de leerlingen niet zelf kan laten opzoeken: de filmpjes projecteren en bespreken met de leerlingen.

Klassikale verbetering. 78 . OLG: • Welke plaatsen kennen jullie waar je terecht kan voor hulp? Lesbesluit 3 min Lkr overloopt de hoofdzaken van de leerstof en stelt herhalingsvragen. Doceren voor waarneembare gevolgen van cocaïne en heroïne. Werkbladen Uitdelen van de werkbladen Lesfase 4 17 min 3) Marihuana (een cannabisproduct) • • • Omschrijving van het product. Help! Lesfase 5 5 min Bespreken van een aantal plaatsen waar men terecht kan voor hulp en informatie in verband met druggebruik. Beschrijving van de plant. Waarneembare gevolgen. Beschrijving van de plant.telkens één puntje op. OLG voor waarneembare/lichamelijke gevolgen van marihuana en nicotine: • Geef een aantal lichamelijke gevolgen van het gebruiken van marihuana/het roken van nicotine. Lichamelijke gevolgen. Werkbladen 4) Nicotine • • • Omschrijving van het product. • • Ze moeten bij elke drug de juiste fiches plaatsen.

Inleiding: neurotransmitters (werking) 2.Linkerzijbord Middenbord Rechterzijbord Agenda: Werking van drugs De werking van drugs 1. Drugs • Wat zijn drugs? • Invloed op gedrag Invloed op zenuwstelsel Werking Stimulerend Werking Cocaïne - • Cannabis - Linkerzijbord Middenbord Rechterzijbord Agenda: Herkennen van druggebruik • • • • Herkennen van druggebruik Cocaïne Heroïne Marihuana Nicotine stimulerend verdovend bewustzijnsveranderend stimulerend Help! 79 .

1 Werkbladen en fiches Ingevulde werkbladen De werking van drugs 1. Inleiding: neurotransmitters De synaps is de verbindingsplaats tussen twee neuronen. de neurotransmitter. De volgende afbeeldingen illustreren hoe de informatieoverdracht tussen twee neuronen plaatsvindt. De neurotransmitter begeeft zich naar de celmembraan van het volgend neuron (chemische impuls). De neurotransmitter en bindt zich aan de een receptoren veroorzaakt hierdoor elektrische verandering (elektrische impuls) die verder geleid wordt. De neurotransmitter komt terug vrij en wordt afgebroken door enzymen of door de verzendende cel terug opgevangen en later opnieuw gebruikt.4 4. 80 . Het eindknopje van een axon bevat kleine blaasjes gevuld met een chemische stof. Door een elektrisch signaal (elektrische impuls) in het eindknopje wordt uit de blaasjes neurotransmitter vrijgemaakt die in de synaptische spleet terechtkomt. Op dit neuron bevinden zich receptoren voor de neurotransmitter. Omschrijf bij elke afbeelding wat er juist gebeurt. De smalle spleet tussen de twee neuronen noemt men de synaptische spleet.

Adrenaline verhoogt de alertheid en zorgt ervoor dat men meer energie heeft.... zijn er drie soorten te onderscheiden: Stimulerende drugs Verdovende drugs Bewustzijnsveranderende drugs Welk stelsel wordt het sterkst beïnvloed door drugs? het zenuwstelsels .... Twee voorbeelden van neurotransmitters zijn adrenaline en dopamine... Als men drugs onderverdeelt op basis van de effecten die ze hebben op ons lichaam. dan even door een vliegtuig en vervolgens terug door een auto. In de hersenen zijn er zenuwen aanwezig die gevoelig zijn voor dopamine...Een vergelijking verduidelijkt wat er juist gebeurt. De aanmaak van adrenaline verhoogt bij angst.......... In het aangrenzende neuron wordt deze terug omgezet in een elektrische impuls....................... ons bewustzijn en ons gedrag.... kou. De auto kan je vergelijken met een elektrische impuls en het vliegtuig met een chemische impuls..... De elektrische impuls die het axon bereikt wordt dus ter hoogte van de synaps omgezet in een chemische impuls.. 81 .. onze waarnemingen....... woede......... Ze versnellen of vertragen de impulsgeleiding of lokken impulsen uit.. 2. Besluit: - Een neurotransmitter is: Een chemische stof die verantwoordelijk is voor de signaaloverdracht in de synaps.... Deze brief wordt eerst door een auto vervoerd.. stress....... genot en blijdschap. Dopamine speelt een belangrijke rol bij het maken van bewegingen en bij het ervaren van emoties. De meeste drugs beïnvloeden de hoeveelheid neurotransmitters of hechten zich aan de membranen van neuronen......... Drugs A) Wat zijn drugs? Drugs zijn stoffen die invloed hebben op onze gevoelens.. We vergelijken het signaal met een brief...... Ze worden gebruikt als genotsmiddel en kunnen leiden tot verslaving..... hitte en pijn......

Omschrijf bij elke afbeelding wat er juist gebeurt. 82 . Wanneer een elektrisch signaal het uiteinde bereikt. De normale situatie in de hersenen. De dopamine drijft via de synaptische spleet naar het aangrenzende neuron. Vervolgens wordt de dopamine in de synaps losgelaten. verplaatsen de blaasjes zich naar de wand van het axon. Na binding van dopamine aan deze receptoren wordt de boodschap doorgegeven. Op de dendrieten van dit neuron zitten receptoren waaraan de dopamine zich bindt.B) De werking van cocaïne 1) Studie van figuren Op de volgende afbeeldingen wordt eerst de normale situatie in de hersenen voorgesteld en daarna wat er gebeurt onder invloed van cocaïne. ziet er als volgt uit: De dopamine ligt opgeslagen in blaasjes aan het uiteinde van een axon. zonder tussenkomst van cocaïne.

83 . Cocaïne verandert twee dingen aan de normale situatie: 1) De cocaïnemoleculen binden zich aan de heropnameeiwitten.Na het doorgeven van de boodschap laat dopamine zijn receptor los en stroomt het terug naar het neuron waar het vandaan komt. Hierdoor kan de dopamine niet terug worden opgenomen. Via speciale heropname-eiwitten wordt de dopamine terug naar binnen gehaald. De dopamine blijft in de synaptische spleet rondzweven en komt steeds opnieuw in aanraking met de receptoren. Hierdoor is er hier meer dopamine aanwezig. 2) Onder invloed van cocaïne komt er meer dopamine vrij in de synaps.

2) Besluit
Cocaïne is een stimulerend middel. Het verhoogt de concentratie van activerende neurotransmitters, zoals dopamine. Daardoor wordt het genotcentrum in de hersenen geprikkeld en dat heeft als gevolg dat de gebruiker zich euforisch, alert, energiek en zelfverzekerd voelt. Zijn reactiesnelheid verhoogt maar het aantal beoordelingsfouten neemt wel toe. Na herhaaldelijk gebruik van cocaïne, vermindert de gevoeligheid voor dopamine. Dit komt doordat de dopamine-receptoren langzaam verdwijnen bij cocaïnegebruik. Het gevolg hiervan is dat je steeds meer moet gebruiken om hetzelfde effect te bereiken. Op de volgende figuur worden alle mogelijke invloeden van drugs weergegeven. Duid aan welke invloed cocaïne heeft.

C) De werking van cannabis
1) Studie van figuren
Cannabis heeft verschillende effecten op de hersenen. We bespreken enkel de invloed ervan op de afgifte van dopamine. Deze invloed wordt voorgesteld op de volgende afbeeldingen. De normale situatie in de hersenen, zonder tussenkomst van cannabis, ziet er als volgt uit:

De afgifte van dopamine wordt tegengehouden door de neurotransmitter GABA.

84

Cannabis heeft als volgt invloed op deze situatie:

Hoe noemt de werkzame stof in cannabis? THC Hoe zorgt deze stof ervoor dat de afgifte van dopamine toeneemt? THC houdt de afgifte van GABA tegen. Daardoor kan er meer dopamine afgegeven worden, dus de afgifte van dopamine neemt toe.

2) Besluit
Cannabis verhoogt dus indirect de afgifte van dopamine. Hierdoor voelt de gebruiker zich goed.

85

Werkblad: Kennismaking met product en plant
Het is de bedoeling dat je dit werkblad invult met behulp van het internet. Onderstaande foto’s zijn afbeeldingen van drugs. Noteer onder elke foto de naam van de drug.

(1) cocaïne

(2) heroïne

(3) marihuana

(4) nicotine

Op de volgende bladzijde staan foto’s van de volledige planten en van de plantendelen waarvan de bovenstaande drugs afkomstig zijn. Plaats in de tabel de juiste letters bij het juiste cijfer.
drugs 1 2 3 4 plant F H C B plantendeel A G E D

86

A B C D E F G H 87 .

Wordt meestal gesnoven. Deze plant vindt zijn oorsprong in Zuid-Amerika en groeit op grote hoogte. 88 . Stimulerende drug. Cocaïne Wit tot geelwit kristallijn poeder. Cocaïne wordt gehaald uit de bladeren van de cocaplant. Het gebruik van coca is al meer dan 4000 jaar oud. Sterke psychische afhankelijkheid. Geef vijf zichtbare (waarneembare) gevolgen van het gebruiken van cocaïne: Verminderde eetlust Stijging van de lichaamstemperatuur en transpireren Extra energie en meer zelfvertrouwen Vaker urineren Achteraf: symptomen van een zware verkoudheid Cocaïne staat op de lijst van illegale ‘hard drugs’. soms ook gespoten. Bezit en verkoop ervan zijn strafbaar.Herkennen van druggebruik 1. Geeft energie en een gevoel van euforie. Ontwenningsverschijnselen: oververmoeidheid en depressie.

89 . wat betekent dat ze opium bevatten en ontwikkeld zijn uit de Papaver somniferum (of slaapbol). Gebruiker wordt versuft. onverschillig en stil. Heroïne Pure heroïne: wit poeder. Lichamelijke en psychische afhankelijkheid. Hierbij komt wit melksap naar buiten druppelen dat op de vrucht bruin opdroogt. Geef drie zichtbare gevolgen van het gebruiken van heroïne: Vernauwde pupillen ‘pinpoint’-pupillen zowel positieve als Eerst een gevoel van genot. Verdovende drug. gerookt of geïnjecteerd.2. Heroïne behoort tot de groep drugs die opiaten worden genoemd. Bezit en verkoop ervan zijn strafbaar. daarna een gevoel van verdoving negatieve gevoelens verdwijnen Verwijden van de bloedvaten Longontstekingen en bronchitis men wordt rood Heroïne staat eveneens op de lijst van illegale ‘hard drugs’. Ontwenningsverschijnselen: zware griep en gevoel van angst. Opium wordt gewonnen door de doosvrucht van de slaapbol in te kerven. Bij verkoop: meestal lichtbruine kleur. Wordt gesnoven.

. Marihuana (een cannabisproduct) Ziet eruit als een gedroogde..). verkruimelde plant. Marihuana is afkomstig van een tweehuizige plant. geen maatschappelijke overlast. 90 .. De onbevruchte vrouwelijke bloemen bevatten de hoogste concentraties. indica. Geef vijf zichtbare gevolgen van het gebruiken van cannabis: Behoefte aan eten Verkleuring van het oogwit van wit naar roze (door vaatverwijding in het oogbindvlies) Onbeheersbare lachbuien Tranende ogen Eerst een gevoel van euforie en daarna een gevoel van kalmte en rust. Marihuana wordt bereid door de vrouwelijke bloemen te drogen en te verkruimelen.3. Meestal gerookt. geen handel. Het bezitten van zelfgekweekte cannabis blijft strafbaar in ons land. Bewustzijnsveranderende drug. geen problematisch gebruik. soms ook verwerkt in eten. nl Cannabis sativa var. In de toekomst zal er niet langer worden vervolgd indien het gaat om de productie van een hoeveelheid cannabis die bestemd is voor eigen gebruik onder de gekende voorwaarden (meerderjarig. Gevoel van ontspanning en realiteitszin verminderd.

Nicotiana tabacum. Geef vijf lichamelijke gevolgen van het gebruiken van nicotine: Verhoging van de bloeddruk Vernauwing van de bloedvaten Versnelling van de ademhaling Versnelling van het hartritme Verminderen van de eetlust Verdikken van het bloed Verhoogde maagzuurproductie en darmwerking 91 . slaap. De naam nicotine is afgeleid van de Latijnse naam van de tabaksplant. Gevoel van alertheid en fitheid ontstaat. Nicotine is een stof die aanwezig is in de bladeren van de tabaksplant. Ontwenningsverschijnselen: prikkelbaarheid. Deze behoort tot de nachtschadefamilie en is oorspronkelijk afkomstig van het Amerikaanse continent.4. Wordt gerookt. Stimulerende drug. Nicotine Olieachtige vloeistof.en concentratiestoornissen. Psychische en lichamelijke afhankelijkheid.

be/CLB/ http://www. Voor meer informatie over deze organisaties kun je altijd op hun website terecht: http://www.jac.druglijn.be/ Centra voor Leerlingenbegeleiding (CLB) Centra Algemeen Welzijnswerk (CAW) Jongereninformatiepunt (JIP) http://www.20 Kinder.en andere Drugproblemen (VAD) B) Hulplijnen De Druglijn: 078/15.be/.desleutel. zoek je best hulp. 92 .Help! Als je vermoedt of zeker weet dat iemand uit je omgeving drugs gebruikt.ond.10.be/ Vereniging voor Alcohol.html http://www.caw.be/ http://www.be/ http://www. A) Organisaties Jongeren Advies Centra (JAC) http://www.cadlimburg.13 Tele-onthaal: 106 Er is ook meer gespecialiseerde hulp.jips.vlaanderen. Hieronder vind je een aantal plaatsen waar je terecht kan voor informatie en hulp.be/Jac.en andere Drugproblemen (CAD) De Sleutel Huisartsen http://www.en Jongerentelefoon: 078/15.vad.be/ Centra voor Alcohol. De Druglijn heeft een uitgebreid adressenbestand van hulpverleningscentra.14.

............................................... .............................. ....4. .. ................... ................................... Inleiding: neurotransmitters De synaps is de verbindingsplaats tussen twee neuronen....................................................................... .......................... Omschrijf bij elke afbeelding wat er juist gebeurt....................................... ....................................................................................2 Lege werkbladen De werking van drugs 1....................................................................... ...................... .............. ....................................................... ............. ....... ................................................................................................ De smalle spleet tussen de twee neuronen noemt men de synaptische spleet.. De volgende afbeeldingen illustreren hoe de informatieoverdracht tussen twee neuronen plaatsvindt.............................................................................................................. ........................................................................................................... ............................................................................... ............................................................................ .......................................... 93 ...................................................................... ............................ ................

..................................... De meeste drugs beïnvloeden de hoeveelheid neurotransmitters of hechten zich aan de membranen van neuronen..... genot en blijdschap............................................ zijn er drie soorten te onderscheiden: ...................... In het aangrenzende neuron wordt deze terug omgezet in een ………………………………… impuls.............................. Deze brief wordt eerst door een auto vervoerd........................... Ze worden gebruikt als ………………………………… en kunnen leiden tot ………………………………………...... woede................... Twee voorbeelden van neurotransmitters zijn adrenaline en dopamine........................ onze waarnemingen... Ze versnellen of vertragen de impulsgeleiding of lokken impulsen uit.................... impuls..... Als men drugs onderverdeelt op basis van de effecten die ze hebben op ons lichaam....... kou............ Dopamine speelt een belangrijke rol bij het maken van bewegingen en bij het ervaren van emoties....Een vergelijking verduidelijkt wat er juist gebeurt. Besluit: - Een neurotransmitter is: ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… De …………………………………………... impuls die het axon bereikt wordt dus ter hoogte van de synaps omgezet in een …………………………………...... hitte en pijn................................. Drugs A) Wat zijn drugs? Drugs zijn stoffen die invloed hebben op onze gevoelens........ 2..................... stress.. Adrenaline verhoogt de alertheid en zorgt ervoor dat men meer energie heeft........ dan even door een vliegtuig en vervolgens terug door een auto.............................. We vergelijken het signaal met een brief.... In de hersenen zijn er zenuwen aanwezig die gevoelig zijn voor dopamine.......... 94 ............................................................. Welk stelsel wordt het sterkst beïnvloed door drugs? . De auto kan je vergelijken met een elektrische impuls en het vliegtuig met een chemische impuls.......... ... De aanmaak van adrenaline verhoogt bij angst.................................. ons bewustzijn en ons gedrag... ..............

.................................. ................................... ......................... ............................ ............. De normale situatie in de hersenen............ zonder tussenkomst van cocaïne.................................. .......... ........................................................ ......................................................................................................... .................... ........... 95 ............... ....................................................................................................................................................................... ...................... .................................................... .......................B) De werking van cocaïne 1) Studie van figuren Op de volgende afbeeldingen wordt eerst de normale situatie in de hersenen voorgesteld en daarna wat er gebeurt onder invloed van cocaïne.................................. .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ziet er als volgt uit: ................................................................................................................................................................................................. ................................. ............................. Omschrijf bij elke afbeelding wat er juist gebeurt...................

...................................................................... ..................... Cocaïne verandert twee dingen aan de normale situatie: .......... .............................................................................................................. ....................................... ................................................................................. 96 ......................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................ ..................................................................... ................................................................................................................. .............................................. ....................... ..................................... ............. ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ................................. ........................................................

Op de volgende figuur worden alle mogelijke invloeden van drugs weergegeven. vermindert de gevoeligheid voor dopamine. De normale situatie in de hersenen. zonder tussenkomst van cannabis. alert. We bespreken enkel de invloed ervan op de afgifte van dopamine. Het verhoogt de concentratie van activerende neurotransmitters. Zijn reactiesnelheid beoordelingsfouten neemt wel toe. zoals dopamine. energiek en zelfverzekerd voelt. Daardoor wordt het genotcentrum in de hersenen geprikkeld en dat heeft als gevolg dat de gebruiker zich euforisch. Deze invloed wordt voorgesteld op de volgende afbeeldingen. Dit komt doordat de dopamine-receptoren langzaam verdwijnen bij cocaïnegebruik. Het gevolg hiervan is dat je steeds meer moet gebruiken om hetzelfde effect te bereiken. 97 . verhoogt maar het aantal C) De werking van cannabis 1) Studie van figuren Cannabis heeft verschillende effecten op de hersenen. Duid aan welke invloed cocaïne heeft. Na herhaaldelijk gebruik van cocaïne.2) Besluit Cocaïne is een ………………………………… middel. ziet er als volgt uit: De afgifte van dopamine wordt tegengehouden door de neurotransmitter GABA.

....................................... Hoe zorgt deze stof ervoor dat de afgifte van dopamine toeneemt? ........ ... .......................................... 98 ..........................................................................................................................Cannabis heeft als volgt invloed op deze situatie: Hoe noemt de werkzame stof in cannabis? .......................... .......................................................................................... Hierdoor voelt de gebruiker zich goed.................................................................................... 2) Besluit Cannabis verhoogt dus indirect de afgifte van …………………………….........................

Onderstaande foto’s zijn afbeeldingen van drugs. (3)……………………………….Werkblad: Kennismaking met product en plant Het is de bedoeling dat je dit werkblad invult met behulp van het internet. (4)……………………………… Op de volgende bladzijde staan foto’s van de volledige planten en van de plantendelen waarvan de bovenstaande drugs afkomstig zijn. (2)…………………………………. Noteer onder elke foto de naam van de drug. . drugs 1 2 3 4 plant plantendeel 99 . (1)…………………………………. Plaats in de tabel de juiste letters bij het juiste cijfer.

A B C D E F G H 100 .

............................................. .................... ........... Stimulerende drug................................................................... ................. Ontwenningsverschijnselen: oververmoeidheid en depressie.................................. ...................................................... Bezit en verkoop ervan zijn strafbaar................................................................ Geef vijf zichtbare (waarneembare) gevolgen van het gebruiken van cocaïne: .. Cocaïne wordt gehaald uit de bladeren van de cocaplant............ Geeft energie en een gevoel van euforie........... Cocaïne staat op de lijst van illegale ‘hard drugs’................................... 101 ...................... Deze plant vindt zijn oorsprong in Zuid-Amerika en groeit op grote hoogte........ Sterke psychische afhankelijkheid............................ Wordt meestal gesnoven................................................ Cocaïne Wit tot geelwit kristallijn poeder............... soms ook gespoten...........................................................Herkennen van druggebruik 1...................... Het gebruik van coca is al meer dan 4000 jaar oud.............................................

..... Lichamelijke en psychische afhankelijkheid............................ Verdovende drug. Heroïne behoort tot de groep drugs die opiaten worden genoemd..... 102 ....... ...... Ontwenningsverschijnselen: zware griep en gevoel van angst.... Bezit en verkoop ervan zijn strafbaar....... ...................... Geef drie zichtbare gevolgen van het gebruiken van heroïne: ........................................... Wordt gesnoven......................... gerookt of geïnjecteerd........................................... onverschillig en stil....... Gebruiker wordt versuft................. Bij verkoop: meestal lichtbruine kleur.. Hierbij komt wit melksap naar buiten druppelen dat op de vrucht bruin opdroogt........................................................2................ wat betekent dat ze opium bevatten en ontwikkeld zijn uit de Papaver somniferum (of slaapbol)............................. Opium wordt gewonnen door de doosvrucht van de slaapbol in te kerven............ Heroïne staat eveneens op de lijst van illegale ‘hard drugs’............................................ Heroïne Pure heroïne: wit poeder.

.....)...................... indica.................................. Het bezitten van zelfgekweekte cannabis blijft strafbaar in ons land.............. Geef vijf zichtbare gevolgen van het gebruiken van cannabis: . Marihuana (een cannabisproduct) Ziet eruit als een gedroogde.... De onbevruchte vrouwelijke bloemen bevatten de hoogste concentraties............ soms ook verwerkt in eten........ nl Cannabis sativa var........................................................................................................................................ geen problematisch gebruik.................................. ........ Marihuana is afkomstig van een tweehuizige plant.................................................................................. Gevoel van ontspanning en realiteitszin verminderd.......... geen handel............ ....3............. ...... Marihuana wordt bereid door de vrouwelijke bloemen te drogen en te verkruimelen............................................ . geen maatschappelijke overlast................. Meestal gerookt.................................... verkruimelde plant........................................ In de toekomst zal er niet langer worden vervolgd indien het gaat om de productie van een hoeveelheid cannabis die bestemd is voor eigen gebruik onder de gekende voorwaarden (meerderjarig....... 103 ........................................................ Bewustzijnsveranderende drug.....................

. Nicotine is een stof die aanwezig is in de bladeren van de tabaksplant............. ............ 104 . ................................................................... Psychische en lichamelijke afhankelijkheid.4............................................ Ontwenningsverschijnselen: prikkelbaarheid.......................... Nicotiana tabacum................ Stimulerende drug................................................................................................ De naam nicotine is afgeleid van de Latijnse naam van de tabaksplant........................................ ............... Deze behoort tot de nachtschadefamilie en is oorspronkelijk afkomstig van het Amerikaanse continent................................ Geef vijf lichamelijke gevolgen van het gebruiken van nicotine: ............. ...........en concentratiestoornissen........................................................................... Gevoel van alertheid en fitheid ontstaat........ Wordt gerookt................................................. slaap........ Nicotine Olieachtige vloeistof...........................................................................................

14.be/Jac.en andere Drugproblemen (CAD) De Sleutel Huisartsen http://www. De Druglijn heeft een uitgebreid adressenbestand van hulpverleningscentra.jac.20 Kinder. A) Organisaties Jongeren Advies Centra (JAC) http://www. 105 .druglijn.10.cadlimburg. zoek je best hulp.be/ Centra voor Alcohol.Help! Als je vermoedt of zeker weet dat iemand uit je omgeving drugs gebruikt.en andere Drugproblemen (VAD) B) Hulplijnen De Druglijn: 078/15.be/ http://www.en Jongerentelefoon: 078/15.vlaanderen.13 Tele-onthaal: 106 Er is ook meer gespecialiseerde hulp.jips.be/ Centra voor Leerlingenbegeleiding (CLB) Centra Algemeen Welzijnswerk (CAW) Jongereninformatiepunt (JIP) http://www.be/ Vereniging voor Alcohol.vad. Voor meer informatie over deze organisaties kun je altijd op hun website terecht: http://www.ond.caw.html http://www.desleutel.be/ http://www.be/CLB/ http://www. Hieronder vind je een aantal plaatsen waar je terecht kan voor informatie en hulp.be/.

Ziet eruit als een gedroogde. Gevoel van ontspanning en realiteitszin verminderd. Sterke psychische afhankelijkheid. onverschillig en stil. soms ook gespoten. Gebruiker wordt versuft. Olieachtige vloeistof. gerookt of geïnjecteerd. Bij verkoop: meestal lichtbruine kleur. Wordt gesnoven. Wordt gerookt. Wit tot geelwit kristallijn poeder. Gevoel van alertheid en fitheid ontstaat. slaap. Verdovende drug. Puur: wit poeder. Ontwenningsverschijnselen: prikkelbaarheid. verkruimelde plant. Lichamelijke en psychische afhankelijkheid. Psychische en lichamelijke afhankelijkheid. 106 .en concentratiestoornissen. soms ook verwerkt in eten.4.3 Fiches Meestal gerookt. Stimulerende drug. Stimulerende drug. Geeft energie en een gevoel van euforie. Bewustzijnsveranderende drug. Wordt meestal gesnoven. Ontwenningsverschijnselen: zware griep en gevoel van angst. Ontwenningsverschijnselen: oververmoeidheid en depressie.

Image encyclopedia . Z.jellinek. Bio voor jou 3: Leerboek . 10/06/2008. (http://www.JPG) THE AMERICAN PHYTOPATHOLOGICAL SOCIETY . internet . (http://upload. Gewone tabaksplant . J. DISCART. Music. 10/06/2008 . 10/06/2008 . Reacties op prikkels: biologie 3 . internet. 1981. Saanich Police . 2000. Heroïne . Coca. 20/05/2008. (http://www. Wolters Plantyn .php?foto_id=22&rubriek_id=2 DK IMAGES . internet . (http://upload. .a. 10/06/2008 . Planten. e.jpg) ONBEKEND . (http://www.org/online/Archive/1999/IW00004.a.wikimedia.JPG/250p x-Tabak_9290019. (http://legaldruginfo.JPG) WIKIPEDIA.dkimages.jpg) JELLINEK. 29/05/2008.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Tabak_9290019. . Foto’s van drugs: cannabis.jpg/270p x-Cannabis_sativa.trefpuntgroningen. internet . internet . http://www.apsnet. 10/06/2008 . http://www. .jpg) ONBEKEND . Standaard educatieve uitgeverij .nl/fotodatabank/index.a. internet . 1999.a. . (http://www. Web Super Menterwolde . .nl/websupermw/images/sigaretten. Rob’s plants. Macro-micro in de biologie 3 .wordpress. 04/02/2008 .files.wikimedia. Uitgeverij Pelckmans . 2000. . 10/06/2008 . e.ca/crimewatch/media/images/closeupmarihuana. 1999. internet .wikipedia. e. 1992. Van In .com/2007/06/image-of-cocaine.jpg) WIKIPEDIA . e. fieldrecordings and noise . DE SCHUTTER.jpg 107 . e. J.org/wiki/Coca) WIKIPEDIA .stormhat.com/images/portrait/PapaverSomn060611.robsplants. .sehondrugs. Bio Natuurlijk 3 . APSnet Image of the Week . Hennep . BLOG AT WORDPRESS. DE SCHUTTER. P.jpg) STORMHAT . (http://www. L. P. Referentiewerken DE CRAEN. C. Wolters Plantyn .jpg) CART. GEUNS. Van In DELTOUR A.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Cannabis_sativa. internet.saanichpolice. 10/06/2008 . Legal drug alternatives .COM . internet. internet . soundscapes. Uitgeverij Pelckmans . 2006.a. 23/05/2008 . 10/06/2008 . EVENS. (http://nl.a.nl/image/heroine. internet .dk/pix/papaver-somniferum-seed-pod. Bioskoop 3 . (http://www.5 . Bioskoop 3: Werkbladen . dieren en ook mensen: leerboek voor jet derde jaar . e. . internet .jpg) ROB.com/discover/previews/817/50062850.

108 . voor ik de werkbladen begon te maken. de werkbladen en de lesvoorbereiding. maar het was nodig om mij een beeld te kunnen vormen van hoe ik mijn eindwerk wou structuren en welke informatie ik erin wou verwerken. op onze hersenen. heb ik eerst heel veel gelezen. eindwerken. Het thema drugs heeft mij altijd geïnteresseerd. heb ik ervoor gekozen om eerst de literatuurstudie te maken en daarna het didactische deel uit te werken. artikels en websites. Ik wou graag eerst zelf meer weten over het onderwerp. Vaak is dit ook zo. maar in dit eindwerk bestaat de preventie ook uit het verschaffen van informatie aan de leerlingen. We menen dat door deze informatie de leerlingen zich meer bewust worden van de gevaren. zoals cocaïne en cannabis. Ze kunnen hierdoor een meer kritische houding aannemen ten opzichte van drugs. uit te werken heb ik een beter beeld van hoe men dit thema in een richting wetenschappen van het secundair onderwijs kan uitwerken. Het doel dat ik wou bereiken met het eerste deel van mijn eindwerk was om op basis van een verkennende en kritische bronnenstudie mij te verdiepen in een onderwijs.Besluit Toen ik aan dit eindwerk begon. Ik meende vroeger dat preventie enkel kon gebeuren door leerlingen te wijzen op de gevaren van drugs. in functie van mijn persoonlijke en professionele groei. want hierdoor had ik een beter beeld van wat er wel en niet in de werkbladen verwerkt moest worden. De werkbladen die ik heb opgesteld beschrijven op een nauwkeurige wijze de invloed van drugs. Ik heb hieruit geleerd dat men op verschillende manieren aan preventie kan doen. Hier is veel tijd in gekropen. Om dit doel te bereiken ben ik begonnen met het verzamelen van informatie rond drugs. Ik ben blij dat ik het zo gedaan heb. Voor ik echt ben beginnen te schrijven. aangezien ik er veel uit heb geleerd. wat de sociale en lichamelijke gevolgen zijn en de werking ervan. Nu heb ik een veel beter beeld van welke soorten drugs er zijn. Door het tweede deel. Dit is zowel voor mij persoonlijk als voor mijn toekomst als leerkracht een verrijking. Dit eindwerk heeft bijgedragen aan mijn persoonlijke en professionele groei. maar eigenlijk wist ik er niet veel van. Deze informatie heb ik voornamelijk gehaald uit boeken.en maatschappelijk relevant thema.

nl/fotodatabank/index.html&h=64&w=64&sz=3&tbnid=6Zlnibu5 6mXczM:&tbnh=64&tbnw=64&hl=nl&start=40&prev=/images%3Fq%3Ddrug: %2Bantagonist%26start%3D20%26svnum%3D10%26hl%3Dnl%26lr%3D%2 6sa%3DN) Figuur 3 Figuur 4 Figuur 5 Figuur 6 Figuur 7 Figuur 8 Figuur 9 ONBEKEND. (http://psyweb.org/wiki/Receptor) MSN ENCARTA. (http://www. internet.google. (http://www. (http://www.com/alamut/Lexikon/Pflanzen/Cannabis%20sativa.wikipedia.htm) . internet.gif) Figuur 13 JELLINEK.PNG) WIKIPEDIA. 04/06/2008.org/wiki/Afbeelding:Dopamine. internet. 06/05/2008.jellinek.Referentielijst figuren Figuur 1 Figuur 2 WIKIPEDIA.php?foto_id=22&rubriek_id=2 Figuur 16 VAN HERPEN T. internet.com/Physiological/Neurons/NImages/multipolar. (http://nl. 08/05/2008. 05/04/2008.cannabispictures.natuurlijkerwijs.png) WIKIPEDIA.com/hennep.com/noradrenaline/noradrenaline. (http://nl. 10/03/2008. 06/05/2008.. internet. internet. http://www. Foto’s van drugs: cannabis. internet. 22/01/2008.php?foto_id=22&rubriek_id=2 Figuur 15 JELLINEK. (http://www.org/wiki/Afbeelding:Adrenalin3d.jellinek.htm) Figuur 12 ROSENTHAL E. Receptor.wikipedia.jellinek. (http://www.wikipedia.be/imgres?imgurl=http://images.nl/fotodatabank/index.wikipedia. Synaps. Multipolar. 13/10/2005.biopsychiatry. (http://nl.com/xref media/aencmed/targets/illus/ilt/T059323A. Drug mode of action.encarta. (http://www.msn. internet.com/uk/booksites/content/0199275009/student/2d/ch19/ch 19_fig4noradrenaline. internet. (http://images.. Epinephrine.org/wiki/Synaps) WIKIPEDIA.com/cannabis_plant_gender_table.jpg) Figuur 10 ONBEKEND. internet.jpg) Figuur 11 ANDREAS. internet. 04/05/2008.nl/fotodatabank/index.wikipedia. 05/01/2006.. Noradrenaline.catbull. internet. 06/05/2008. Adrenaline. 05/04/2008. internet. Onbekend. http://www. 06/05/2008.php?foto_id=22&rubriek_id=2) Figuur 14 JELLINEK. Cannabis sativa Linnaeus. Foto’s van drugs: cannabis. (http://nl. com/H2%2Breceptor%2Bantagonist.msn.oup. (http://nl. internet. internet. 20/04/2008 .wikipedia. Foto’s van drugs: cannabis. internet. Dopamine. K. (http://nl. Noradrenaline.org/wiki/Axon) WIKIPEDIA.org/wiki/Afbeelding:Epinephrine. 14/10/2005. 02/04/2008.png) ONBEKEND.gif) WIKIPEDIA. Hennep. Axon.gtn&imgrefurl=http://encarta.

Foto’s van drugs: crack. (http://mits.jpg) Figuur 22 AZARIUS.com/hennep. Valeriaan. http://www.png) Figuur 29 WIKIPEDIA.. (http://static.gastronom. internet. Onbekend. internet. (http://www. 06/05/2008.flickr. Zin? Om meer te weten over tekst. 06/05/2008. 06/05/2008. 04/05/2008.jellinek. Onbekend.jellinek.com/2007/06/large-photos_cocaine.Figuur 17 ONBEKEND.. (www. Cocaïne. Index of /imagens/cidade. 06/05/2008. 06/05/2008. http://images. internet.com. internet. Index of/ beeldaromaethol.nl/beeldaromaethol/valeriaan..org/wiki/Coca) Figuur 30 ONBEKEND. internet. 20/05/2008. 06/05/2008. internet.jp/matnavi/monomer/35/M3520264. internet.hort.htm) Figuur 19 JELLINEK.jellinek. internet. (http://www. het.sateremawe. Index of /matnavi/monomer.nl/fotodatabank/index. Foto’s van drugs: cannabis. 04/05/2008. (http://het. Mawê. (http://www. internet. 30/05/2008.php?foto_id=11&rubriek_id=3) Figuur 27 ONBEKEND.jpg) Figuur 33 JELLINEK. (http://promper. (http://www. (http://www.nims.php?foto_id=43&rubriek_id=12) Figuur 25 JELLINEK. (http://pt.nl/fotodatabank/index.php?foto_id=43&rubriek_id=12) Figuur 26 JELLINEK..azarius.nl/Images/koffiebonen%20-%20contact. A. internet.gastronomen. 08/10/2005. (http://www. internet. 06/05/2008.google.go. Onbekend.JPG) Figuur 18 VAN HERPEN. internet.jpg) Figuur 32 ONBEKEND. (IMAGES.jpg) Figuur 24 JELLINEK.jpg) Figuur 35 KNACK.br/Protugues/guarana-large%5B1%5D.net.jpg) .gif) Figuur 21 ONBEKEND.nl/fotodatabank/index. Coca.nl/fotodatabank/index. 06/05/2008. internet..php?foto_id=15&rubriek_id=4 Figuur 34 ZINENZO. (http://www. Foto’s van drugs: paddo’s. 06/05/2008. internet.com/discover/previews/943/15013606. (http://nl. 06/05/2008.net/articles/2621/images/trui/dranken/Theebladeren .edu/. 06/05/2008. internet. (http://www./ ncnu02/images/hemp09.jellinek.dkimages. internet.natuurlijkerwijs.be) Figuur 28 ONBEKEND.wordpress.zinenzo.en communicatiebureau Zinenzo?. Foto’s van drugs: paddo’s.anthemis. http://www.net/images/resize/detail/valeriaan. T. internet.corneliodigital.com/39/113049226_b12e1a8da0. Foto’s van drugs: cocaïne. internet.wikipedia.jellinek.files. Onbekend.php?foto_id=22&rubriek_id=2 Figuur 20 ONBEKEND. (http://www.jpg) Figuur 31 VIKLUND.com/imagens/cidade/crack. A.purdue. 06/05/2008. 06/05/2008.jpg) Figuur 23 DAVALOS.nl/fotodatabank/index. Hennep. 06/05/2008.

06/05/2008.Figuur 36 PROVMAK.jellinek.jellinek. 06/05/2008.jpg) Figuur 45 RCP.uk/garden/2007-07/Nicotiana-tabacum. Studie koffie. Nicotine. (http://www. (http://www. http://www.htm) Figuur 42 WIKIPEDIA.de/~stueber/koehler/TABAK.cafedeorigen. (http://eldib.wikimedia. (http://nl. 06/05/2008.php?foto_id=27&rubriek_id=9) Figuur 52 VILDA.com/khat.robsplants. Köhlers Medizinal. (http://www. K.com/methcathinone/khat. (http://www. 06/05/2008. Coffee. (http://www.net/photo/4837) Figuur 53 ROB. internet. Guinea Ecuatorial.tradewindsfruit.mpg.jpg) Figuur 38 WIKIPEDIA.jpg) Figuur 41 ONBEKEND. http://nl. (http://www. (http://www. internet.jpg) Figuur 44 ONBEKEND. 06/05/2008.google. internet. Rob’s plants.png&imgrefurl) ..wikipedia. 06/05/2008.provmak. 06/05/2008. internet.rcplondon. 15/05/2008.files.nl/kast/data/732/koffie..jpg) Figuur 49 MARIN. 04/09/2007. Onbekend. 04/05/2008.com/2007/10/opium. internet.org/bsci/belize/Nicotiana_tabacum. (http://caliban.be/imgres?imgurl=http://upload. (http://www.php?foto_id=27&rubriek_id=9) Figuur 51 JELLINEK. Zaaddozen van slaapbol. Geniet bewust. Foto’s van drugs: heroïne. internet.com/images/portrait/PapaverSomn060611.org/wiki/Nicotine) Figuur 43 STUBERS.jpg) Figuur 50 JELLINEK. Wordpress. The New York botanical garden.nybg.jellinek.wikipedia. internet.biopsychiatry. internet. (http://images.com/DATOS/cacao.nl/fotodatabank/index. Onbekend.php?foto_id=58&rubriek_id=16) Figuur 47 TRADE WINDS FRUIT. 06/05/2008. (http://www. internet.mpizkoeln. 06/05/2008.jpg) Figuur 54 ONBEKEND. 06/05/2008. 06/05/2008.jpg) Figuur 40 CAFE DE ORIGEN.dwk.jpg) Figuur 48 BLTC.org/wikipedi a/commons/thumb/2/21/Heroin4. (http://www.jpg) Figuur 46 JELLINEK. Homeopatische planten. internet.nl/peeze/images/stories/Foto-1-land-van-oorsprong. internet. internet.peeze.png.vildaphoto.bisila. internet. (http://www.wordpress. L. 06/05/2008. internet. The college garden.ac. (http://www. internet. 29/05/2008. 22/08/2005. internet. internet. 06/05/2008. Foto’s van drugs: tabak. The good drug guide.org/wiki/Afbeelding:Caffeine_molecule.nl/fotodatabank/index. Afbeelding: Caffeine molecule. 04/05/2008. (http://www.png Figuur 39 PEEZE.com/custom/instanties/inst_131/foto_803.nl/fotodatabank/index.nl/plantimages/Cola%20nitida. internet. internet.png/220px-Heroin4. Foto’s van drugs: heroïne.jpg) Figuur 37 ONBEKEND.

1992. .Figuur 55 JELLINEK.C.google. • GEZINSBOND . Cannabis in Vlaanderen: patronen van cannabisgebruik bij ervaren gebruikers . 2000. • CUIJPERS P. ..centrafarm. dieren en ook mensen: leerboek voor jet derde jaar .06jn. Cannabis . internet. 2 Boeken • BUISMAN. C . e. 2005 . 48 pagina’s. T. Bohn Stafleu van Loghum. internet. • DE CRAEN. 06/05/2008.thinkquest.gif) Figuur 60 ONBEKEND. ‘Nieuwe drugshype: trippen op paddenstoelen’ . MUYS M.gif) Figuur 57 YO JAX INTERNATIONAL. e. 06/05/2008. 2000. Wat je moet weten over heroïne . (http://www. . S.jpg) Figuur 58 JELLINEK. Planten. ouders en drugs . Corona . S. (http://www. internet. Onbekend. Jongeren.ik ben verslaafd. 06/05/2008. en VAN DER STEL.png&imgrefurl) Figuur 61 CENTRAFARM. Bohn Stafleu van Loghum. Standaard educatieve uitgeverij . internet. Foto’s van drugs: heroïne.. . 29/08/2007.geocities. Corona .org/wikipedi a/commons/c/ce/Morphine. J. • DE RIDDER H. Van In . • DECORTE.wikimedia.jellinek.nl/uploads/img/Morfine%20ampul%20CF. nr3 (septemberoktober-november) .nl/fotodatabank/index. (http://images. . internet.be/imgres?imgurl=http://upload. praktijk en toekomst . 2001. (http://www. 06/05/2008.php?foto_id=27&rubriek_id=9) Figuur 59 ONBEKEND.a. • DELTOUR A.nl/fotodatabank/index. Wat je moet weten over cocaïne . .nl/images/Heroine.a. W. Onbekend. Help…. internet. • CONOLLY. Acco (in samenwerking met ISD. .jellinek.R. Afgiftekantoor Brussel X .com/site/img/coke_snuiven. 34ste jaargang . . Reacties op prikkels: biologie 3 .php?foto_id=27&rubriek_id=9) Figuur 56 ONBEKEND. (http://www.jpg) Literatuurlijst 1 Tijdschriften en artikels • DE STOOP. Foto’s van drugs: heroïne. Jongeren en drugs nuchter bekeken: driemaandelijks tijdschrift van de Gezinsbond .yojax. J. 27/06/2007. Drugspreventie: achtergronden. 06/05/2008. Knack . (http://07153. 06/05/2008.com/verslavingsstudies/images/chinezen1. internet. Welkom bij Centrafarm. en SLOCK S. . Garant . Verslavingsonderzoek. 2000. • CONOLLY. (http://www.

. derde druk. • DE SCHUTTER. e.azarius. internet.. 04/06/2008. Acco . niet gepubliceerde cursus KULeuven (psychologie) . Wolters Plantyn . 149 pagina’s. . en BALTHAZAR T.htm) . 2008. . . e.jpg) • CLAES. internet. 1981.catbull. Van In . VAN BOUCHAUTE J. Welkom bij Centrafarm. Leuven .tuinclub. • GODDERIS J. 30/05/2008. H. Bioskoop 3 . Plantenbiologie deel F . (http://www. 2000. M. The good drug guide. K. PAV-bundel: ge-ROKEN . e. . internet. • HENDERIECKX S. • DISCART. Van In. 4 Websites • ANDREAS. P. B. . e. Garant. schooljaar 2005-2006 . • DE RUYTER L. Trotter (Update) . niet gepubliceerde cursus KHLeuven . Valeriaan. . (http://pt.. 2006. • JAC WERKING CADENS e. internet.jpg) • CENTRAFARM. • DE SCHUTTER.htm) • AZARIUS.a. • SONCK G. • WOLF. 2006.be/tuinartikels/papaver.com/methcathinone/khat. 85 pagina’s.cafedeorigen.a.a.biopsychiatry. Bio Natuurlijk 3 . 06/05/2008. . Lessenpakket: Drugs. Drugs en gebruik: duidelijke antwoorden op uw vragen .centrafarm.belgium. niet gepubliceerd eindwerk KHLeuven . Cannabis: risico’s. 04/05/2008. internet. C. Icarus . . Cannabis sativa Linnaeus. 1999.be/eportal/application?languageParameter=nl&pageid=conten tPage&docId=4471) • BLTC. aan jou de keuze . P. (http://www. J.. . 2008.net/images/resize/detail/valeriaan. (http://www. Uitgeverij Pelckmans .• DE RUYVER. Wolters Plantyn . Vraagstukken uit de psychiatrie: afhankelijkheid van psycho-actieve stoffen . (http://www.. De slaapbol (Papaver somniferum). 06/05/2008.com/custom/instanties/inst_131/foto_803.com/alamut/Lexikon/Pflanzen/Cannabis%20sativa.nl/uploads/img/Morfine%20ampul%20CF. 46 pagina’s. (http://www. schooljaar 2005-2006 . 3 Cursussen en eindwerken • CLIJMANS L.a. L. Coffee.a. . Bio voor jou 3: Leerboek .jpg) • BELGISCHE FEDERALE OVERHEIDSDIENSTEN. niet gepubliceerd eindwerk KHLeuven . • GEUNS. 06/05/2008. internet. De invloed van drugs en alcohol op het menselijk lichaam . Een trip doorheen de drugsproblematiek . Macro-micro in de biologie 3 . Methadon: Hulpmiddel of wondermiddel . e. Bioskoop 3: Werkbladen .jpg) • CAFE DE ORIGEN. (http://www. internet. .a. • EVENS. Uitgeverij Pelckmans . 1999.

• DAVALOS., A., Mawê, internet, 06/05/2008, (http://www.sateremawe.com.br/Protugues/guarana-large%5B1%5D.jpg) • DE SLEUTEL, Morfine, internet, 16/04/2008, (http://www.medinet.be/shownews.asp?ID=1318) • DIJKSTRA, K., Wilde planten in Nederland en België, internet, 04/05/2008, (http://wilde-planten.nl/slaapbol.htm) • EELDA, Uiterlijke kenmerken, internet, 24/08/2006, (http://nl.eelda.org/index.aspx?o=5647) • E-GEZONDHEID, Het tijdschrift, internet, 16/04/2008, (http://www.egezondheid.be/nl/tijdschrift_gezondheid/sante_gezondheid_ziekten/Nieuwigheden_i n_pijnbestrijding_bij_volwassenen-2937-404-art.htm) • FAIR TRADE, Koffie, internet, 04/05/2008, (http://users.skynet.be/zoekheteensop/koffie.htm) • GRIEVE, M., Coca, Bolivian, internet, 29/05/2008, (http://www.botanical.com/botanical/mgmh/c/cocobo78.html) • HELLINGA, G. en PLOMP, H., Uit je bol, internet, 15/04/2008, (http://www.drugsinfo.net/uitjebol/opium.htm) • HOWSTUFFWORKS, Basic neuron types, internet, 02/04/2008, (http://static.howstuffworks.com/gif/brain-neuron-types.gif) • JELLINEK, Drugs and the brain, internet, 10/03/2008, (http://www.jellinek.nl/brain/index.html) • JELLINEK, Foto’s van drugs: cannabis, internet, 06/05/2008, http://www.jellinek.nl/fotodatabank/index.php?foto_id=22&rubriek_id=2 • JELLINEK, Foto’s van drugs: cocaïne, internet, 06/05/2008, (http://www.jellinek.nl/fotodatabank/index.php?foto_id=11&rubriek_id=3) • JELLINEK, Foto’s van drugs: crack, internet, 06/05/2008, http://www.jellinek.nl/fotodatabank/index.php?foto_id=15&rubriek_id=4 • JELLINEK, Foto’s van drugs: heroïne, internet, 06/05/2008, (http://www.jellinek.nl/fotodatabank/index.php?foto_id=27&rubriek_id=9) • JELLINEK, Foto’s van drugs: paddo’s, internet, 06/05/2008, (http://www.jellinek.nl/fotodatabank/index.php?foto_id=43&rubriek_id=12) • JELLINEK, Foto’s van drugs: tabak, internet, 06/05/2008, (http://www.jellinek.nl/fotodatabank/index.php?foto_id=58&rubriek_id=16) • JELLINEK, Ik wil informatie, internet, 10/03/2008, (http://www.jellinek.nl/informatie/) • KNACK, het.gastronom.net, internet, 06/05/2008, (http://het.gastronomen.net/articles/2621/images/trui/dranken/Theebladeren.jpg) • LE EXQUISE, Koffie, internet, 04/05/2008, (http://www.leexquise.nl/pagina.php?id=6)

• MARIN, L., Wordpress, internet, 06/05/2008, (http://eldib.files.wordpress.com/2007/10/opium.jpg) • MEDINEWS, Sleutelen aan de ideale pijnbestrijder, internet, 16/04/2008, (http://www.medinews.be/full_article/detail.asp?aid=2488) • MSN ENCARTA, Drug mode of action, internet, 10/03/2008 (http://images.google.be/imgres?imgurl=http://images.encarta.msn.com/xrefmedi a/aencmed/targets/illus/ilt/T059323A.gtn&imgrefurl=http://encarta.msn.com/H2% 2Breceptor%2Bantagonist.html&h=64&w=64&sz=3&tbnid=6Zlnibu56mXczM:&tbnh =64&tbnw=64&hl=nl&start=40&prev=/images%3Fq%3Ddrug:%2Bantagonist%26s tart%3D20%26svnum%3D10%26hl%3Dnl%26lr%3D%26sa%3DN) • RCP, The college garden, internet, 04/09/2007, (http://www.rcplondon.ac.uk/garden/2007-07/Nicotiana-tabacum.jpg) • ROB, Rob’s plants, internet, 29/05/2008, (http://www.robsplants.com/images/portrait/PapaverSomn060611.jpg) • ROSENTHAL, E., Onbekend, internet, 06/05/2008, (http://www.cannabispictures.com/cannabis_plant_gender_table.gif) • STUBERS, K., Köhlers Medizinal, internet, 06/05/2008, (http://caliban.mpizkoeln.mpg.de/~stueber/koehler/TABAK.jpg) • SWAN, J., Online Anatomy & Physiology Resources, internet, 02/04/2008, (http://webanatomy.net/anatomy/neuron_types.jpg) • ONBEKEND, De geschiedenis van tabak, internet, 04/05/2008, (http://home.planet.nl/~bakk4502/wwheden/tabak/tabak.htm) • ONBEKEND, Guinea Ecuatorial, internet, 06/05/2008, (http://www.bisila.com/DATOS/cacao.jpg) • ONBEKEND, Help….ik ben verslaafd, internet, 06/05/2008, (http://07153.06jn.thinkquest.nl/images/Heroine.gif) • ONBEKEND, Index of/ beeldaromaethol, internet, 06/05/2008, (http://www.anthemis.nl/beeldaromaethol/valeriaan.jpg) • ONBEKEND, Index of /imagens/cidade, internet, 06/05/2008, (http://www.corneliodigital.com/imagens/cidade/crack.jpg) • ONBEKEND, Index of /matnavi/monomer, internet, 06/05/2008, (http://mits.nims.go.jp/matnavi/monomer/35/M3520264.png) • ONBEKEND, Multipolar, internet, 02/04/2008, (http://psyweb.com/Physiological/Neurons/NImages/multipolar.gif) • ONBEKEND, Noradrenaline, internet, 05/04/2008, (http://www.biopsychiatry.com/noradrenaline/noradrenaline.jpg) • ONBEKEND,Noradrenaline,internet,05/04/2008,(http://www.oup.com/uk/booksites/ content/0199275009/student/2d/ch19/ch19_fig4noradrenaline.jpg) • ONBEKEND, Onbekend, 08/10/2005, (www.hort.purdue.edu/.../ncnu02/images/hemp09.gif)

• ONBEKEND, Onbekend, internet, 04/05/2008, (http://static.flickr.com/39/113049226_b12e1a8da0.jpg) • ONBEKEND, Onbekend, internet, 06/05/2008, (http://www.dkimages.com/discover/previews/943/15013606.JPG) • ONBEKEND, Onbekend, internet, 06/05/2008, (IMAGES, http://images.google.be) • ONBEKEND, Onbekend, internet, 06/05/2008, (http://images.google.be/imgres?imgurl=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/co mmons/thumb/2/21/Heroin4.png/220px-Heroin4.png&imgrefurl) • ONBEKEND, Onbekend, internet, 06/05/2008, (http://images.google.be/imgres?imgurl=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/co mmons/c/ce/Morphine.png&imgrefurl) • ONBEKEND, Studie koffie, internet, 04/05/2008, http://www.dwk.nl/kast/data/732/koffie.htm) • ONBEKEND, The New York botanical garden, internet, 06/05/2008, (http://www.nybg.org/bsci/belize/Nicotiana_tabacum.jpg) • ONBEKEND, Verslavingsonderzoek, internet, 06/05/2008, (http://www.geocities.com/verslavingsstudies/images/chinezen1.gif) • PEEZE, Geniet bewust, internet, 06/05/2008, (http://www.peeze.nl/peeze/images/stories/Foto-1-land-van-oorsprong.jpg) • PROVMAK, Homeopatische planten, internet, 06/05/2008, (http://www.provmak.nl/plantimages/Cola%20nitida.jpg) • TEAM LLV208, Weet waar je aan begint!, internet, 15/04/2008, (http://proto2.thinkquest.nl/~llc208/main.php?id=eco) • TRADE WINDS FRUIT, Onbekend, internet, 06/05/2008, (http://www.tradewindsfruit.com/khat.jpg) • TRIMBOS INSTITUUT, Drugs-ABC, internet, 10/10/2008, (www.drugsinfo.nl/default14959.html) • VAD, Ecodrugs, internet, 15/04/2008, (http://www.druglijn.be/info_drugs/drugsABC/ecodrugs/wat.html) • VAN ELTEREN, G., Hennep- Cannabis sativa, internet, 04/05/2008, (http://plantaardigheden.nl/plant/beschr/gonnve/hennep.htm#Botanie) • VAN ES., M., Caffeine, internet, 15/04/2008, (http://www.unitydrugs.nl/index.php?page=drugsdb&sub=caffeine) • VAN HERPEN, T., Hennep, internet, 04/05/2008, (http://www.natuurlijkerwijs.com/hennep.htm) • VIKLUND, A, Cocaïne, internet, 06/05/2008, (http://promper.files.wordpress.com/2007/06/large-photos_cocaine.jpg) • VILDA, Zaaddozen van slaapbol, internet, 04/05/2008, (http://www.vildaphoto.net/photo/4837)

org/wiki/Morfine) • WIKIPEDIA.org/wiki/Afbeelding:Adrenalin3d.wikipedia. Neurotransmitter.shtml) • WIKIPEDIA. (http://www.org/wiki/Neurotransmitter) • WIKIPEDIA.org/wiki/Afbeelding:Epinephrine. Receptor. Nicotine. internet.wikipedia. Morfine. internet. 20/04/2008.png) • WIKIPEDIA.yojax. Zin? Om meer te weten over tekst. internet.org/wiki/Nicotine) • WIKIPEDIA. 06/05/2008. Axon. Epinephrine.neuroinf.nl/Images/koffiebonen%20%20contact. (http://nl. Tabaksteelt.png. 15/05/2008. internet.wikipedia. M. 22/08/2005. internet. 05/01/2006. 11/04/2006. (http://nl. Zenuwstelsel. Adrenaline. 27/06/2007.wikipedia. (http://nl.wikipedia. internet. 06/05/2008. (http://nl. 14/10/2005. 17/05/2008.wikipedia.jpg) . internet. (http://nl..com/site/img/coke_snuiven. Afbeelding: Caffeine molecule.org/wiki/Afbeelding:Caffeine_molecule. (http://www. 08/04/2008. 14/05/2008. internet. (http://nl.zinenzo. 22/01/2008.wikipedia.org/wiki/Zenuwstelsel) • YO JAX INTERNATIONAL. internet.wikipedia. internet. Synaps. http://nl. Slaapbol. (http://nl.org/youngscientists/hersenen/neuron. (http://nl. 13/10/2005. (http://nl. internet. internet. Dopamine.org/wiki/Axon) • WIKIPEDIA. (http://www.org/wiki/Receptor) • WIKIPEDIA. 03/04/2008. Onbekend.org/wiki/Tabaksteelt) • WIKIPEDIA. (http://nl.en communicatiebureau Zinenzo?.org/wiki/Synaps) • WIKIPEDIA.org/wiki/Coca) • WIKIPEDIA.png) • WIKIPEDIA.wikipedia. internet.org/wiki/Slaapbol) • WIKIPEDIA.png • WIKIPEDIA.org/wiki/Hennep) • WIKIPEDIA.wikipedia. internet. 08/05/2008.wikipedia.• WIJNANTS. 20/05/2008. 27/04/2008. internet. Hersenweetjes. internet.jpg) • ZINENZO. (http://nl. internet.wikipedia. internet.wikipedia.org/wiki/Afbeelding:Dopamine. (http://nl.PNG) • WIKIPEDIA.wikipedia.wikipedia. Hennep. (http://nl. (http://nl. Coca.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->